Sposób przenoszenia dzwieków na od¬ leglosc, stosowany dotychczas przy przed¬ stawieniach kinematograficznych, tma te wade, iz jest zbyt skomplikowany w uzy¬ ciu i nie dosc pewny dzieki temu, ze wyma¬ ga (ciaglej obserwacji przekazywanych zna¬ ków isynchroiiicznych przez wyswietlajace¬ go. Wynalazek niniejszy wychodzi z inne¬ go, -prostszego i w warunkach normalnych, bezwzglednie pewnego zalozenia, osiagajac jednoczesnosc przekazywanych dzwieków z przedstawionym obrazem zapomoca samo¬ czynnego miarkowania kolejnosci obrazów i wytwartzania dzwieków synchronicznych tylko w miejscu wysylania.Do miarkowania chyzosci przesuwanego filmu stosiuje sie urzadzenie, napedzane mechanicznie lub elektrycznie, które albo bezposrednio napedza przyrzad do zdjec, wzglednie do wyswietlania albo tez wply¬ wa na naped reczny lub mechanidzny w ten sposób, ze zadana chyzosc zostaje doklad¬ nie utrzymana.Wedlug nowego sposobu, w miejscu na- dawczem uruchomia sie projekcyjne urza¬ dzenie kinematograficzne, uzgodnione z od- powiedniemi produkcjami glosowemu chy¬ zosc filmu, wzglednie wlaczanie projekto¬ rów uzaleznia sie lod ruchu zegara. Pro¬ jekcyjne urzadzenie kinematograficzne na stacji nadawczej moze byc przytem pola¬ czone z urzadzeniem do oddawania dzwie-*ków, [dzieki czemu na stacji nadawczej sa¬ moczynnie powstaje i utrzymuje sie jedno- czesacjsc dzwieku^ obrazu, * -' :Xasana filino$via lub poruszajaca sie wraz z nia druga tasma na stacji nadawczej mo¬ ze jednak takze zawierac •urzadzenia, poru¬ szane mechanicznie, których ruchy, wy¬ swietlane jednoczesnie, kieruja osobami (spiewakami, muzykami, mówcami), towa- rzyszacemi ewentualnie ^kcji obrazu.Mozna takze postapic w ten (sposób, by dzwieki, odtwarzane przez urzadzenie syn¬ chroniczne z przyrzadem projekcyjnym stacji nadawczej, byly przekazywane za¬ pomoca (nakladanych na glowy sluchawek jednemu lub kilku wykonawcom stacji na¬ dawczej, przekazujacym je natychmiast stacjom odbiorczym w formie naturalnych prodiukcyj wokalnych. Ten ostatni sposób nadaje sie szczególnie, gdy chodzi o prze¬ noszenie mów droga radiotelefoniczna, lub telegraficzna, po uprzedniem (pochwyceniu mowy fonograficznie, fotograficznie lub e- lektromagnetycznie i jednoozesnein zdjeciu kinematografiicznem mówcy,. Przy wyswie¬ tlaniu tego zdjecia na stacjach odbiorczych mozna otrzymac oficjalna mowe w natu¬ ralnej tonacji, wyglaslzana przez tego sa¬ mego mówce, uzigodniona z ruchami, po- chwyconemi na poprzedniem zdjeciu w ten sposób, ze mówca powtarza poprostu jed¬ noczesnie swa mowe, dyktowana mu za po¬ srednictwem sluchawki.Dla unikniecia przerw (w ruchu nalezy na stacji nadawczej utrzymywac w ruchu jednoczesnie kilka projekcyjnych i innych, zwykle stosowanych urzadzen.Zdjecie {nastepuje w ten prosty sposób, ze na jednostke czasu naswietla sie pewna, zawsze stala, ilosc obrazów, a mianowicie najlepiej osiemnascie na sekunde. Produk¬ cje dzwiekowe chwyta sie jednoczesnie w sposób opisany.Wyswietlenia dokonywa sie w sposób nastepujacy. Na krótko przed czasem o- znaczonym dla rozpoczecia ze stacji na¬ dawczej podaje sie operatorom stacji od¬ biorczych czas z dokladnoscia do sekundy, wedlug którego zostaja nastawiane zegary.Po idokladnem uzgodnieniu zegarów na sta- cji nadawczej i odbiorczych, przyrzady wy¬ swietlajace na tych stacjach zostaja wpra¬ wione w ruch i jednoczesnie stacja na¬ dawcza fzaczyna odczytywac tekst wstep¬ nego napisu, dzieki czemu obserwatorzy stacyj odbiorczych moga dokladnie spraw¬ dzic, czy bieg ich przyrzadów zgadza sie z biegiem przyrzadu stacji nadawczej, O ile jedna ze stacji odbiorczych nie zgadza sie ze stacja nadawcza z jakiegokolwiek powodu, np„ wskutek niejednoczesnego wlaczenia* operator moze natychmiast Iskorygowac blad, zmieniajac czasowo bieg mechani¬ zmu. Jednoczesnosc jest zapewniona na stale, gdyz dzialanie projektorów, wzgled¬ nie chyzosc obrazów na sekunde, ustalo¬ ne sa we wszystkich przyrzadach wlacznie z przyrzadem stacji nadawczej zapomoca zegarów.Wlaczenie glosnika moze nastapic w odpowiedniej chwili recznie lub w znany sposób przez sam film, podobnie, jak prze¬ rwanie lub wylaczenie, Podczas wiec, gdy dotychczas potrzeb¬ ne byly dwa waly lub specjalne tasmy kon¬ trolne i inne zlozone urzadzenia, wymaga¬ jace ciaglej iuwagi operatora, aby odtwa¬ rzanie dzwieków odbywalo sie jednoczesnie z kolejnoscia obrazów, wystarcza obecnie jeden wal, gdyz kolejnosc obrazów miar¬ kuje sie (samoczynnie zapomoca mecha¬ nizmu zegarowego. Wystarczy, by operato¬ rzy badali jednoczesnosc tylko przy na¬ stawianiu, a ewentualne wezwania stacji nadawczej mozna odkladac do pauz lub na koniec przedstawienia.Opisany sposób wykonania mozna zmie¬ nic w ten sposób, by zmiana obrazów w ciagu sekundy byla stale numerowana za¬ pomoca licznika, to jest, by Inp, w danym wypadku kazdy osiemnasty obraz otrzymy¬ wal liczbe porzadkowa. Dla latwiejszej ob- - ? -serwacji mozna to wykonac w ten sposób, by tysiace i setki odczytywac w lewym, dziesiatki i jednosci w prawym dolnym ro¬ gu obrazu. Mozna takze .zdejmowac jedno¬ czesnie nie numery, a wprost oznaczenia czasu. Dla ustalenia jednocizesnosoi i na¬ tychmiastowego skorygowania ewentual¬ nych odchylen wystarczy, by operatorzy porównali z zegarem liczby, wzglednie o- znaczenia czasu. Naped przyrzadów od¬ biorczych w izaleznosci od zegarów nie jest w tym wypadku nieodzowny, gdy sie go jednak zastosuje, wystarczy numerowanie krótszego odcinka filmu, najlepiej na dlu¬ gosci inapisu wstepnego, gdyz bieg wszyst¬ kich przyrzadów jest wzajemnie uzaleznio¬ ny. W tym wypadku stacja nadawcza od¬ czytuje nie tekst napisów, lecz liczby, fo¬ tografowane jednoczesnie z napisami, dzie¬ ki czemu operatorzy moga takze sluchowo sprawdzac kolejnosc jobrazów.Dalszem bardzo celowem zastosowa¬ niem sposobu jednoczesnego pUzeisuwania obrazu i odtwarzania dzwieków jest jedno- czesne fotografowanie zegara sekundowe¬ go przed napisem wstepnym, w czasie te¬ go napisu, lub tez pózniej. W tym wypadku najlepiej jest wprawiac w ruch wszystkie przyrzady projekcyjne samoczynnie i zu¬ pelnie jednoczesnie izapomoca nastawiania kontaktu na zgóry okreslona i podana se¬ kunde.Opisany powyzej sposób moze byc sto¬ sowany bez uzycia specjalnych przyrza¬ dów przez proste, jak podano, odczytywa¬ nie zegarów w czasie przedstawienia lub zapomoca jednostajnego napedu, np, silnika elektrycznego o stalej ilosci obrotów. Ten rodzaj wykonania nie jest jednak bez¬ wzglednie jpewny, wobec czego prqponuje sie nastepujace urzadzenie, nadajace sie zarówno do zdjec kinematograficznych, jak i do wyswietlania ich.Urzadzenie to stanowi, np. zegar, cza¬ somierz, zawierajacy w&hadlo lub temu pou dobna czesc, której ruchy wahadlowe lub obrotowe zamykaja lub otwieraja wylacz¬ niki elektryczne, jdlzieki czennu prad moze przebiegac w okreslonych odstepach czasu za posrednictwem przekaznika przez kotwi¬ ce wirnika, wzglednie innego organu, na¬ pedzajacego utfzadzeniie (do przesuwania obrazu albo tylko miai4cuja<^6;''W/!i/iry'- padkach, gdy poruszanie! sie filmu ina na¬ stepowac w dluzszych odstepach czasu, minutowych lub godzinnych, Wówczas uza¬ leznia sie doprowadzanie pradu, wzglednie dzialanie przekaznika, zamykajacego ob¬ wód pradu od styku jednej ze wskazówek zegara z odpowiednio nastawionem urza¬ dzeniem wlaczajacem znanego rodzaju, u- mieszczonem na tarczy zegara. Od czasu trwania zetkniecia kontaktu i wskazóWki mozna dalej uzaleznic czas, wzglednie ilosc obrazów. Zamiast wahadla, poruszajacego wylaczniki, mozna takze, oczywiscie, stoso¬ wac do wylaczania jakis organ obrotowy zegara lub innego odpowiedniego mecha¬ nizmu.Rysunek przedstawia schematycznie kil¬ ka przykladów wykonania wynalazku.Przyrzad sklada sie zasadniczo z mefcha- nizmu napedzaj acego a, wahadla 6, zao¬ patrzonego w sprezyne kontaktujaca &1 i pnzestawdalnych szyn kontaktowych fc'1,'c*, c3. Przyrzad ten przymocowuje sie dk sta¬ tywu najlepiej zapiomoca przegubu uniwer¬ salnego lub kulkowego, by uniezaleznic ruch przyrzadu od ukosnych polozen.Podczas, gdy mechanizm napedowy, ja¬ ko taki, moze byc zwykly i dowolny, tar¬ cza zegarowa odbiega od izwyklego wyko¬ nania o tyle, ze obwód wielkiej tarczy d podzielony jest na 100 sekund, a ponadto istnieja dwie dalsze tarcze ci/, wskazu¬ jace pelne setki, wzglednie tysiace.W czasie ruchów wahadla sprezyna kontaktujaca c wahadla przesuwa sie stale po jednej z szyn kontaktowych i styka sie przytem w dzasie ruchu tam i napo- wrót, to jest, w ciagu sekundy z pewna nastawialna iloscia kontaktów, zmontowa- — 3 —nych wspólnie na plycie podstawowej g w ten sposób, ze przesuniecie tej plyty zapo- moca zazebienia h i kólka recznego i wy¬ woluje zmiane ilosci kontaktów. Luk ko¬ lowy kontaktów odpowiada lukowi1, zakre¬ slanemu przez platynowa sprezyne kontak¬ tuj aca, przymocowana do wahadla.Poniewaz kontaktowanie nie nastepuje stale w jednym kierunku, leoz wahadlowo wiec zmienia sie w koncowych polozeniach wahadla zapomoca odpowiedniego urza¬ dzenia kolejnosc wlaczania magnesów, po¬ laczonych szeregowo, to znaczy, (ze kolej¬ nosc iprzy wahnieciu powrotnem jest znów 1, 2, 3, 4, inaczej bylaby 4, 3, 2, 1, co po^ ciagneloby za soba zmiane kierunku ob¬ rotu.Jak widac z fig. 1, pierwsza z szyn kon¬ taktowych zaopatrzona jest w osiem, dru¬ ga w dziewiec, trzecia w dziesiec kontak¬ tów. Zaleznie od nastawienia poszczegól¬ nych szyn, (wahadlo ze sprezyna platynowa przesuwa sie w ciagu sekundy wzdluz os¬ miu, dziewieciu lub dziesieciu kontaktów i wywoluje przytem odpowiednie prady e- lektryczne, sluzace do napedzania lub miarkowania mechanizmu, przesuwajacego obrazy. Przymocowana do plyty podstawo¬ wej wskazówka k okresla polozenie kontak¬ tów! w! stosunku do wahadla, poza tern po prawej i lewej stronie plyty, ponizej szy¬ ny kontaktowej, znajduja jsie dwa wylacz¬ niki 1.Do zatrzymywania mechanizmu przy¬ rzadu do (zdjec, napedzanego recznie lub mechanicznie, sluzy nastepujace urzadzenie.Na wale m osadzona jest tarcza cierna n, do której przymocowana jest korba o; prócz tego z walem m polaczone jest kolo zebate p, zazebiajace isie z kolem przeklad- niowem p1, poladzonem z kolem zapadko- wem q o ilosci zebów, odpowiadajacej ilo¬ sci zmian obrazów na sekunde (w danym wypadku 16 isek). O zeby te zahacza po¬ dwójnie dzialajaca zapadka r; zahamowa¬ nie nastepuje wt ten sposób, ze pod wply¬ wem jsolenoidu s kolo zapadkowe p obra¬ ca sie o jeden zab przy kazdem porusza¬ niu zapadki, czy wskutek wlaczenia, czy wylaczenia pradu. W chwili [przerwania sprezyna r1 odciaga zapadke r. Jako zró¬ dlo pradu sluzy w danym wypadku baterja o napieciu czterech wolt. Przy wlaczonym mechanizmie liczacym, wzglednie rejestru¬ jacym zapadka zostaje osiem razy na se¬ kunde przyciagnieta i tylez razy zwolnio¬ na, wskutek iczego poruszenia zapadki przepuszczaja szesnascie zebów. Przyspie¬ szenie biegu obrazów jest niemozliwe, gdyz kazde powstanie pradu przeszkadza dal¬ szemu przesunieciu filmu, podczas (czego pozostala sila zuzywa sie na tarcie.Fig. 2 przedstawia urzadzenia, w któ- rem, w przeciwienstwie do sposobu dzia¬ lania poprzednio opisanego, powstajacy prad, plynacy od zegara kontaktujacego sluzy do napedzania filmu, a mianowicie w sposób nastepujacy: Na wale m, wywolujacym ruch filmu, osadzone jest kolo zebate /, o które [za¬ czepiaja dwie'przeciwlegle kotwice n i n1, przymocowane do rdzeni magnesowych v i u1. Prad pochodzacy z zegara kontaktu¬ jacego, doprowadza sie do cewek magne¬ sowych v, u1 iza posrednictwem zacisków 1, 2, 3, W chwili zamkniecia obwodu pra¬ du, cewki przyciagaja na zmiane rdzenie v, V1, których skok sluzy do obrócenia kaz¬ dorazowo kola zebatego / o jeden zab.Sprezyna u2, zaznaczona w prawej polo¬ wie ukladu, doprowadza kotwice u1 po kaz¬ dem przerwaniu pradu do stanu spoczyn¬ ku, przyczem kotwica u powraca kazdora¬ zowo samoczynnie do stanu poczatkowego.Kazdy obrót kola zebatego o jeden zab wywoluje przesuniecie przed objektywem jednego obrazka. Gdy zegar kontaktujacy szesnascie razy wzbudza prad, z których co drugi przeplywa przez te sama cewke, wówczas kazda kotwica zostaje przyciar gnieta osiiem razy na sekunde, co odpowiada przesunieciu sie szesnastu obrazków. W ten — 4 —Sposób kazdy ruch kotwicy; rozpada sie, t.j. 1/16 sekundy moze przypasc na przycia¬ gniecie i tylez na zwolnienie kotwicy; w rze¬ czywistosci jchwila przyciagniecia trwa znacznie krócej.Wiskazane jest, by przy tym sposobie wykonania rozwijanie i nawijanie tasmy odbywalo sie oddzielnie, wzglednie nieza¬ leznie od isiebie, jednak w miare przesu¬ wania sie obrazu.Fig. 3 przedstawia inny przyklad spo¬ sobu wykonania w zastosowaniu do miar¬ kowania przesuwania filmu.Naped mechanizmu moze sie odbywac recznie lub zapomoca silnika w ten sam sposób, jak to przedstawia fig. 1 do nape¬ du mechanicznego. Wzbudzenie magnesów sluzy wówczas do kazdorazowego zatrzy¬ mywania kotwicy i, co zatem idzie, ruchu filmu na przeciag trwania wlaczenia pra¬ du az do chwili wzbudzenia nastepnej serji magnesów. W chwili przerwania (pradu u- staje izahamowanie, wywolane wzbudze¬ niem magnesów i na kotwice zostaje wy¬ warty moment obrotowy az do chwili, gdy osie magnesów zinajduja die naiwiprost sie¬ bie, poczerni znów nastepuje zahamowanie, trwajace do chwili wzbudzenia nastepnej serji magnesów.Przy tym sposobie wykonania pole ma¬ gnetyczne ulozone jest podobnie, jak w ma¬ szynach pradu zmiennego. Zostaje ono u- tworzone £ schematu biegunów, izi których kazde cztery polaczone sa w serje.Bieguny ulozone sa kolowo w dokladnie jednakowych odleglosciach. Wewnatrz ko¬ la, utworzonego przez konce biegunów, ulozona jest obrotowo kotwica w o czte- tech biegunach, znajdujacych sie sci¬ sle nawjprost czterech cewek magne¬ sowych, polaczonych w serje. Pola¬ czony z kotwica wal m stanowi wal na¬ pedowy mechanizmu, przesuwajacego film.Przy kazdem wahnieciu zegara kontaktuja¬ cegoi musi: w tym wypadku nastapic, np. 16 wylaczen i tylez wlaczen pradu.. Kazda z wyzej wymienionych czterech grup magne¬ sów wzbudza prad cztery razy na sekun¬ de, a mianowicie w kolejnosci 1, 2, 3, 4— 1, 2, 3, 4 i t. d., dzieki czemu kotwica ob¬ rotowa ponusiza slie od jednego do dru¬ giego bieguna ruchami oderwanemi, co zreszta nie daje sie dostrzec przy 16—20 ruchach na (Sekunde i obrót mozna uwazac za ciagly. Przez w, x, y i z oznaczone sa cewki niezalezne od siebie, z których (kaz¬ da polaczona jest z czwarta cewka^ na¬ stepujaca po niej.Dzieki odpowiedniemu uzwojeniu, zwla¬ szcza kotwicy, mozna opisane urzadzenie uzywac wprost do napedu. W iym wypad¬ ku nalezy wlaczyc czterobiegunowe prze¬ kazniki do przewodów, laczacych zegar kontaktujacy z uzwojeniem magnesowem, by juaiiknac przy przerywaniu jwiekszych iskier na szynach kontaktowych zegara. U- rzadzenie takie nadaje sie zwlaszcza do wyswietlania filmów; uzywa sie wówczas zwyklego silnika w polaczeniu, wzjglednie wspóldzialaniu z apisanem urzadzeniem &- lektromaginetycznem, miarkujac je w ten sposób, ze imament obrotowy kotwicy w decyduje o poruszaniu mechanizmu w za¬ danym kierunku.Synchronizm produkcyj dzwiekowych o^ siaga sie przy wyswietlaniu, miarkowanem co do czasu zapomoca izegara lub urzadzenia elektromagnetycznego w sposób opisany dzieki jednoczesnemu biegowi na stacji na¬ dawczej, skad /dzwieki przenosi sie zapo¬ moca przewodników lub radjo. Poniewaz bieg tych samych filmów, demonstrowanych na wszystkich stacjach odbiorczych, jest identyczny, la film, wyswietlany na stacji nadawczej, synchronliziuje ponadto z pro¬ dukcja dzwiekowa, synchronizm wszystkich filmów z przenos&aeemi dzwiekami jest za¬ bezpieczony. Urzadzenie nie ogranicza sie, oczywiscie, na synchronizowaniu produkcyj kinematograficznych i dzwiekowych; daje sie ono zastosowac ogólnie do zdjec i wy¬ swietlania filmów kinematograficznychprzy — 5 —zachowaniu stalej ilasci obrazów na sekun¬ de. Dzieki temu osiaga sie wyjatkowo na¬ turalne, wzglednie zgodne z rzeczywisto¬ scia oddawanie ruchów, /czego dotychczas nie mozna bylo innemi srodkami osiagnac.Film taki, uprzednio nawet nie przeznaczo¬ ny do wyswietlania z 'towarzyszeniem dzwieków, nadaje sie .oczywiscie szczegól¬ nie do wyswietlania jednoczesnie z jakie¬ mukolwiek produkcjami muzykalnemi lub wokalnemi wedlug wyzej opisanego spo¬ sobu. PL