Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.11.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 82133 KI. 21a\36/22 MKP H03k 23/24 Twórcawynalazku: Lechoslaw Skupny Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Dekada elektronicznego licznika impulsów Przedmiotem wynalazku jest dekada elektronicznego licznika impulsów liczaca w kodzie binarnym z wagami 8421. Dekada'moze byc czescia licznika liczacego w systemie dziesietnym, a takze rozdzielacza, ukladu czasowego lub moze stanowic dzielnik czestotliwosci itp.Znane sa dekady liczace w kodzie binarnym z wagami 8421 zbudowane z czterech przerzutników bistabilnych. Pierwsze trzy przerzutniki, które wyzwala sie wejsciem liczacym, laczy sie szeregowo, przy czym drugi przerzutnik pobudzany jest poprzez iloczyn logiczny. Argumentami iloczynu sa: sygnal wyjsciowy z pierwszego przerzutnika oraz zanegowany sygnal wyjsciowy z czwartego przerzutnika. W czasie, gdy czwarty przerzutnik znajduje sie wstanie „1", co ma miejsce miedzy ósmym a dziesiatym impulsem, iloczyn blokuje polaczenie miedzy pierwszym i drugim przerzutnikiem i tym samym determinuje zerowanie sie drugiego przerzutnika po dziesieciu impulsach. Czwarty przerzutnik ma rozdzielone wejscia, jedno z nich pobudzane jest z wyjscia trzeciego, zas drugie z wyjscia pierwszego przerzutnika. Zerowanie czwartego przerzutnika dziesiatym kolejnym impulsem odbywa sie posrednio — najpierw pobudzony zostaje pierwszy przerzutnik, który nastepnie pobudza odpowiednie wejscie przerzutnika czwartego. Wada opisywanego rozwiazania jest wystepowanie duzego czasu opóznienia miedzy dziesiatym impulsem wejsciowym, a reakcja na wyjsciu dekady. Czas ten zwany czasem propagacji jest wielokrotnoscia opóznienia reakcji na pobudzenie w pojednyczym przerzutYiiku.Celem wynalazku jest opracowanie dekady elektronicznego licznika impulsów, która charakteryzuje sie mniejszym czasem propagacji zdefiniowanym jako opóznienie miedzy odpowiednimi zboczami impulsów wejsciowego i wyjsciowego dekady. Cel ten zostal osiagniety przez polaczenie z wejsciem dekady obu wejsc ukladów wyzwalajacych pierwszego przerzutnika oraz wejscia pierwszego ukladu wyzwalajacego czwartego przerzutnika, a ponadto przez dolaczenie rezystora pierwszego ukladu wyzwalajacego czwartego przerzutnika do pierwszego wyjscia pierwszego przerzutnika oraz przez polaczenie rezystora drugiego ukladu wyzwalajacego drugiego przerzutnika z drugim wyjsciem czwartego przerzutnika, które stanowi jednoczesnie wyjscie dekady.Wejscie drugiego ukladu wyzwalajacego czwartego przerzutnika doprowadzone jest do drugiego wyjscia trzeciego przerzutnika. v Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest minimalny czas propagacji miedzy wejsciem a wyjsciem dekady przy minimalnym czasie rozdzielczym. Czas propagacji i czas rozdzielczy dekady okresla pojedynczy przerzutnik.Efekt ten jest szczególnie korzystny w przypadku pracy dekady w ukladach czasowych, rozdzielaczach, dzielnikach itp.2 82 133 Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku przedstawiajacym schemat dekady elektronicznego licznika impulsów. Dekada elektronicznego licznika impulsów zawiera cztery bistabilne przerzutniki I, II, III, IV o wejsciach X1, X2 i wyjsciach Y1, Y2, zbudowane na tranzystorach n-p-n. Uklady wyzwalajace V przerzutników skladaja sie z obwodu rózniczkujacego RC i diody D. Rezystor R, z wyjatkiem drugiego obwodu wyzwalajacego V w drugim przerzutniku II i pierwszego obwodu wyzwalajacego V w czwartym przerzutniku IV, dolaczone sa do wyjscia tej polowy przerzutnika, która pobudzana jest przez dany obwód wyzwalajacy. Pierwsze trzy przerzutniki l# II, IM polaczone sa szeregowo i sterowane jednoczesnie przez obydwa uklady wyzwalajace V. Na drugie wejscie X2 czwartego przerzutnika IV podawany jest poprzez uklad wyzwalajacy V sygnal z drugiego wyjscia Y2 trzeciego przerzutnika ML Pierwsze wejscie X1 czwartego przerzutnika IV pobudzane jest poprzez uklad wyzwalajacy V impulsami zliczanymi, które wyzwalaja równiez pierwszy przerzutnik J. Sprzezenia zwrotne determinujace dziesietna prace dekady w kodzie binarnym zrealizo¬ wane sa za pomoca rezystorów R odpowiednich ukladów wyzwalajacych V. Rezystor R pierwszego ukladu wyzwalajacego V czwartego przerzutnika IV dolaczony jest do pierwszego wyjscia Y1 pierwszego przerzutnika I.Rezystor R drugiego ukladu wyzwalajacego V drugiego przerzutnika II dolaczony jest do drugiego wyjscia Y2 czwartego przerzutnika IV, które stanowi wyjscie dekady.Zliczanie pierwszych osmiu impulsów odbywa sie tak jak w konwencjonalnym liczniku binarnym. Po ósmym impulsie na drugich wyjsciach Y2 trzech pierwszych przerzutników I, II, III pojawiaja sie sygnaly „0", a na drugim wyjsciu Y2 czwartego przerzutnika IV pojawia sie sygnal „1". Po dziewiatym impulsie wejsciowym na pierwszym wyjsciu Y1 pierwszego przerzutnika I pojawia sie sygnal „0" wprowadzajac w stan przewodzenia diode D pierwszego ukladu wyzwalajacego V czwartego przerzutnika IV. Dziesiaty impuls wejsciowy powoduje powrót do stanu wyjsciowego wszystkich czterech przerzutników I, II, III, IV dekady i po nastepnym impulsie wejsciowym cykl sie powtarza. PL PL