Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.10.1975 81975 KI. 5a, 29/00 MKP E21b 29/00 Twórcy wynalazku: Marian Musial, Tadeusz Smagon, Franciszek Terlecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Siarki „Siarkopol", " Grzybów (Polska) Glowica do ciecia rur w otworach wiertniczych Przedmiotem wynalazku jest glowica do ciecia rur w otworach wiertniczych a zwlaszcza w kopalniach siarki wydobywajacych siarke metoda podziemnego wytapiania otworami wiertniczymi.Znane dotychczas urzadzenia do ciecia rur okladzinowych lub wierniczych, zaopatrzone sa w noze odchylane, uruchamiane za posrednictwem trzpienia rozchylajacego. Przesuwanie trzpienia rozchylajacego za¬ chodzi od sily nacisku urzadzenia na element podpierajacy. Element ten przymocowany na koncu urzadzenia tnacego zapuszcza sie na dno otworu wiertniczego. Przed zapuszczeniem urzadzenia do otworu, niezbednym jest przeprowadzenie pomiaru glebokosci otworu celem ustalenia dlugosci tego elementu. Po wprowadzeniu calosci do otworu wiertniczego, element ten dolnym koncem spoczywajac na dnie, stanowi podpore dla urzadzenia tnacego niezbedna dla utrzymania urzadzenia na poziomie ciecia, oraz dla uzyskania sily potrzebnej do przesuniecia trzpienia rozchylajacego noze. Zrozumialym jest, ze opisane wyzej operacje stanowia duza niedo¬ godnosc, sa klopotliwe i pracochlonne.Znane dotychczas urzadzenia umozliwiaja ciecie rur o duzych srednicach i na dowolnych glebokosciach, jednak zadne z nich nie daje mozliwosci przecinania rur o malych dymensjach, a brak uniwersalnosci tych urzadzen wymaga stosowania do kazdej srednicy rury innego rozmiaru urzadzenia tnacego.Celem wynalazku jest urzadzenie uniwersalne umozliwiajace przecinanie rur wiertniczych lub okladzino¬ wych na dowolnej glebokosci i o róznych srednicach to jest o srednicach duzych i malych, bez koniecznosci dokonywania pomiaru glebokosci otworu i bez koniecznosci stosowania elementu podpierajacego. Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie glowicy do ciecia rur w otworach wiertniczych, stanowiacej przedmiot niniejszego wynalazku.Glowica wedlug wynalazku, sklada sie z korpusu cylindra obrotowego, którego jeden koniec przystoso¬ wany jest do rozlacznego przymocowywania glowicy do przewodu wiertniczego, drugi zas do rozlacznego polaczenia tego korpusu z korpusem obrotowym. W osi wzdluznej korpusu cylindra wykonany jest otwór cylindryczny doklanie obrobiony, stanowiacy cylinder wlasciwy. W cylindrze tym umieszczony jest tlok zaopatrzony w pierscienie uszczelniajace, oraz sprezyna spiralna sluzaca do przemieszczenia tloka w pozycje2 81975 wyjsciowa po wykonaniu suwu roboczego. W miejscu polaczenia korpusu cylindra z korpusem obrotowym, znajduje sie krazek oporowy z otworem, który stanowi oparcie dla sprezyny spiralnej, znajdujacej sie w cylindrze pomiedzy tym krazkiem a dolna plaszczyzna tloka. Korpus obrotowy posiada jeden koniec przystosowany do mocowania go z korpusem cylindra, drugi zas do obrotowego polaczenia go z korpusem stalym. W osi wzdluznej korpusu obrotowego znajduje sie otwór sluzacy jako prowadnica dla suwaka. Prostopadle lub pod pewnym katem, w stosunku do osi wzdluznej korpusu obrotowego, wykonany jest jeden lub wiecej otworów sluzacych jako prowadnice dla nozy tnacych. Zewnetrzna czesc korpusu obrotowego przystosowana jest do mocowania pierscieni wymiennych w których znajduja sie otwory, sluzace jako prowadnice nozy tnacych, bedace przedluze- niem otworów znajdujacych sie w korpusie obrotowym, oraz otwory ustalajace polozenie pierscieni wymiennych w taki sposób, aby osie otworów bedacych prowadnicami nozy, trafialy dokladnie w osie otworów wykonanych w korpusie obrotowym.W otworze korpusu obrotowego wykonanego w osi podluznej korpusu znajduje sie suwak, który jest zaopatrzony w prowadnice usytuowane skosnie do osi wzdluznej suwaka za posrednictwem których dokonywane sa przymusowe ruchy robocze i powrotne nozy tnacych, umieszczonych w otworach znajdujacych sie w korpusie obrotowym lub w korpusie obrotowym i pierscieniu wymiennym, którego wielkosc kazdorazowo dobierana jest do wielkosci wewnetrznej srednicy rury podlegajacej cieciu. Prowadnice suwaka polaczone sa ruchomo z nozami tnacymi — zazebiaja sie z nimi — dzieki temu, wzdluzny ruch suwaka, powoduje przymusowe przesuwanie sie nozy w otworach wykonanych poprzecznie do wzdluznej osi suwaka, skutkiem czego uzyskuje sie zaglebianie nozy tnacych w scianke rury podczas jej skrawania, lub powrót tych nozy do pozycji wyjsciowej. Wzdluzne ruchy suwaka uzyskiwane sa za posrednictwem tloka — suwak bowiem, jeden koniec ma przystosowany do mocowania go z tlokiem a drugi zas do mocowania z trzpieniem rozpierajacym kly stabilizujace glowice tnaca podczas pracy. Stabilizacje glowicy otrzymuje sie w wyniku wgniecenia klów w scianke rury podlegajacej cieciu.Trzpien rozpierajacy jednym koncem zamocowany jest ruchomo w otworze suwaka. Drugi koniec trzpienia wykonany w ksztalcie stozka lub ostroslupa scietego, umieszczony jest w otworze prowadzacym znajdujacym sie w osi wzdluznej korpusu stalego. Pomiedzy podstawa trzpienia rozpierajacego a suwakiem, znajduje sie sprezyna srubowa charakteryzujaca sie duza sztywnoscia za posrednictwem której wzdluzny ruch suwaka przekazywany jest na trzpien rozpierajacy. Oparcie sprezyny o podstawe trzpienia rozpierajacego dokonane jest za posrednictwem lozyska wzdluznego.W korpusie stalym, oprócz otworu prowadzacego trzpien rozpierajacy, znajduja sie trzy lub wiecej otworów wywierconych promieniscie na obwodzie korpusu i skierowanych prostopadle lub pod pewnym katem w stosunku do wzdluznej osi korpusu stalego. Otwory te sluza jako prowadnice dla klów rozpierajacych.Zewnetrzna czesc korpusu stalego przystosowana jest do mocowania pierscieni wymiennych w których znajduja sie otwory sluzace jako prowadnice klów rozpierajacych, bedace przedluzeniem otworów znajdujacych sie w korpusie stalym oraz otwory ustalajace polozenie pierscieni wymiennych w taki sposób, aby osie otworów bedacyh prowadnicami klów, trafialy dokladnie w osie otworów wykonanych w korpusie stalym. Takwiec kly stabilizujace glowice tnaca moga byc umieszczone w otworach znajdujacych sie w korpusie stalym lub w korpu¬ sie stalym i pierscieniu wymiennym, którego wielkosc kazdorazowo dobierana jest do wielkosci wewnetrznej srednicy rury podlegajacej cieciu. Jeden koniec korpusu stalego przystosowany jest do rozlacznego polaczenia z kolpakiem i obsada sprezyn pretowych. Drugim koncem korpus staly jest obrotowo polaczony z korpusem obrotowym. Sprezyny pretowe proste zamocowane w obsadzie, sluza do utrzymywania klów stabilizujacych w stalym kontakcie z plaszczyznami slizgowymi trzpienia rozpierajacego.Zasadniczymi zaletami glowicy do ciecia rur w otworach wiertniczych w porównaniu z dotychczas stoso¬ wanymi urzadzeniami do tych celów, jest jej Uniwersalnosc i samostabilizacja. Uniwersalnosc polega na mozliwos¬ ci ucinania tym przyrzadem rur o malych i duzych srednicach, przy czym jednym urzadzeniem mozna ucinac kilka kolejnych wielkosci srednic rur, zamontowujac jedynie odpowiedniej wielkosci pierscienie wymienne oraz odpowiedniej dlugosci noze i kly. Znanymi dotychczas urzadzeniami, nie mozna bylo ucinac rur o malych srednicach z uwagi na ich nadto rozbudowana konstrukcje a uniwersalnych urzadzen tego typu dotychczas brak.Samostabilizacje glowicy tnacej uzyskuje sie za posrednictwem rozpierajacych sie klów o wewnetrzne scianki rury, przy czym stabilizacja ta dokonywana jest automatycznie w momencie rozpoczecia skrawania scianek rury i ustaje po zakonczeniu operacji ciecia, to jest po wycofaniu sie tloka w polozenie wyjsciowe.Dzieki samostabilizacji, glowica ta mozna przecinac rury w otworach wiertniczych na dowolnej glebokosci bez koniecznosci dokonywania klopotliwych pomiarów glebokosci otworów oraz stosowania elementów wspor- czych - przedluzaczy urzadzen tnacych, co ma miejsce w dotychczas znanych aparatach do ciecia rur.81975 3 Opisany wyzej przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia widok z boku, fig. 2 widok od strony kolpaka, fig. 3 przekrój podluzny glowicy z klami rozpierajacymi, fig. 4 przekrój podluzny glowicy bez klów rozpierajacych, a fig. 5 przekrój podluzny glowicy tnacej wyposazonej w kly rozpierajace i w pierscienie wymienne.Glowica wedlug wynalazku sklada sie z korpusu cylindra 1 polaczonego z korpusem obrotowym 2, który z kolei polaczony jest obrotowo z korpusem stalym 3 zakonczonym kolpakiem 4. Wewnatrz korpusu rucho¬ mego 2 znajduje sie suwak 5, który jednym koncem polaczony jest z tlokiem 6 natomiast drugim — ruchomo z trzpieniem rozpierajacym 7 zabezpieczonym w otworze suwaka dwudzielna tulejka 8. Suwak 5 wyposazony jest w skosne prowadnice 9, które zazebiaja sie ruchomo z nozami 10 dzieki czemu wzdluzne ruchy suwaka 5 powoduja wysuwanie i wsuwanie sie nozy 10 znajdujacych sie w korpusie 2. Wewnatrz korpusu stalego 3 znaj¬ duje sie trzpien rozpierajacy 7 powodujacy wypychanie klów 11 znajdujacych sie w otworach tego korpusu.Stale przyleganie plaszczyzny slizgowej klów 11 do plaszczyzny slizgowej rozpieraka 7 zachodzi dzieki sprezynom pretowym 12 osadzonym w oprawie sprezyn 13. Znajdujaca sie wewnatrz korpusu cylindra 1 sprezyna srubowa 14 powodujaca wycofywanie tloka 6 wraz z suwakiem 5 w polozenie wyjsciowe po doko¬ nanym suwie roboczym — jednym koncem opiera sie o dolna plaszczyzne tloka 6 zas drugim o krazek oporowy 15 znajdujacy sie w miejscu polaczenia rozlacznego korpusu cylindra 1 z korpusem obrotowym 2. Umieszczona wewnatrz korpusu stalego 3 sprezyna spiralna 16 przenosi ruchy wzdluzne suwaka 5 na rozpierak 7 za posred¬ nictwem lozyska wzdluznego 17. Wycofanie trzpienia rozpierajacego 7 z pozycji roboczej, zachodzi w kon¬ cowej fazie wycofywania sie suwaka 5 dzieki umieszczonej w nim dwudzielnej tulejce 8.W,przypadku gdy zachodzi zbednosc stosowania klów rozpierajacych 12, to korpus ruchomy 2 jest wypo¬ sazony w kolpak 18 pokazany na rysunku fig. 4.W przypadku stosowania przyrzadu do ucinania rur o wiekszych srednicach, glowice tnaca wyposaza sie. w pierscienie 19 i 20 pokazane dla przykladu na rysunku fig. 5, przy czym niezbedna jest wówczas wymiana nozy 10 i klów rozpierajacych 11 na dluzsze odpowiadajace srednicy przecinanej rury. PL PL