Uprawniony z patentu: Siemens Aktiengesellschaft, Monachium (Republika Federalna Niemiec i Berlin Zachodni) Urzadzenie do okreslania naprezen w przesuwajacym sie pasmie materialu Przemiotem wynalazku jest urzadzenie do okre¬ slania naprezen w przesuwajacych sie pasmach materialu zasadniczo nieprzepuszczalnego dla osrodków gazowych, wykorzystujace do tego celu poduszke gazowa wytworzona pod pasmem pomie¬ dzy dwoma walcami nawrotnymi prowadzacymi pasmo oraz urzadzenie pomiarowe mierzace cisnie¬ nie statyczne w poduszce gazowej. Za pomoca tego rodzaju urzadzen mozna okreslic calkowite na¬ prezenia istniejace w ciaglym i gietkim pasmie materialu a takze rozklad tych naprezen wzdluz szerokosci pasma.W zaleznosci od ustalonych wartosci mozna odpo¬ wiednio wplywac na naped pasma, a ponadto przez zróznicowane wzdluz szerokosci pasma suszenie, chlodzenie lub inne odpowiednie dzialanie mozna przeciwdzialac powstawaniu rózniacych sie w po¬ szczególnych strefach naprezen prowadzacych latwo do przerwania pasma lub innych wad.Róznice naprezen w ciaglych pasmach materialu sa powodowane w przypadku papieru miedzy in¬ nymi przez róznice wilgotnosci wystepujace wzdluz szerokosci pasma, a w przypadku folii z tworzywa sztucznego, i z metalu wskutek róznic grubosci.Nawet drobne nieregularnosci tego rodzaju moga po#odowac obnizenie jakosci produktu koncowego i dlatego tez tylko bardzo czule urzadzenia stwa¬ rzaja mozliwosc wykrycia stosunkowo niewielkich róznic w naprezeniach spowodowanych przez naj¬ drobniejsze nieregularnosci. 10 15 20 30 2 Znane jest juz urzadzenie do okreslania napre¬ zen, w którym znajduje sie obok siebie szereg jednakowych czujników, z których kazdy ustala naprezenie w waskim pasemku materialu, i z któ¬ rych kazdy obejmuje dwie rolki wsporcze ustawio¬ ne w stalym odstepie oraz umieszczona pomiedzy tymi rolkami punktowo dzialajaca dysze pietrzaca.Powietrze wyplywajace pod cisnieniem z dysz po- szczególnych czujników powoduje powstanie w ma¬ teriale, zaleznie od istniejacego w tym miejscu pasma naprezenia, bardziej lub mniej glebokich wyboczen.Umozliwia to na podstawie pomiaru glebokosci wytworzonego wyboczenia przy kazdej z dysz wiel¬ kosci cisnienia odpowiadajacego istniejacemu w tym miejscu naprezeniu pasma.Wada tego urzadzenia jest jednak to, ze okreslo¬ ne w zaleznosci od glebokosci wyboczenia wielkosci cisnienia przy kazdej z dysz nie sa bezwzglednymi miarami istniejacego w tym miejscu naprezenia pasma, poniewaz na skutek punktowego dzialania dysz do istniejacych naprezen wzdluznych dochodza jeszcze naprezenia poprzeczne powstale w pasmie.Te ostatnie sa zalezne od jakosci materialu pasma i znieksztalcaja wyniki pomiarowe odtwarzajace stan naprezen.Znane jest równiez urzadzenie, w którym zimno walcowana tasma jest prowadzona wokól dwóch walców nawrotnych zalozyskowanych w stalym, z góry okreslonym odstepie. W urzadzeniu tym, 8184281842 3 ponizej tasmy jest umieszczona w odstepie nie¬ wielkim ale uniemozliwiajacym bezposrednie zet¬ kniecie, plyta poprzeczna w stosunku do tasmy i posiadajaca szereg wglebien rozdzielonych wzdluznymi sciankami.Do wglebien, poprzez kanaly wykonane w ze¬ berku przebiegajacym przez srodek plyty przez cala jej szerokosc jest wdmuchiwane sprezone po¬ wietrze w celu wytworzenia poduszki powietrznej w przestrzeni ograniczonej labiryntowymi listwa¬ mi krawedziowymi 'plyty.Podnoszenie pasma materialu pod cisnieniem P wytworzonej poduszki powietrznej przebiega, ana¬ logicznie do zjawisk w pustym ciele wykonanym z cienkosciennego gietkiego materialu i znajduja¬ cym sie pod dzialaniem wewnetrznego cisnienia, w obszarze ograniczonym listwami krawedziowymi znajdujacymi sie w poblizu walców i dla pasma naprezanego z sila dokladnie wzdluz luku o promieniu R = Z/P = a..8/P gdzie 5 oznacza grubosc pasma materialu, aa — naprezenie materialu.Naprezenia istniejace w pasmie powoduja, ze w czasie podnoszenia pasma przez poduszke po¬ wietrzna, pomiedzy górna powierzchnia plyty a bocznymi krawedziami pasma tworza sie stosun¬ kowo niskie otwarte boki o powierzchniach beda¬ cych wycinkami kola przez które powietrze ucieka z poduszki powietrznej. W zwiazku z powyzszym, cisnienie nie rozklada sie równomiernie a eliptycz¬ nie, zmniejszajac sie stopniowo, poczynajac od srodka a konczac na krawedziach zewnetrznych, co w polaczeniu z brakiem bocznego podparcia pasma wywoluje, zalezne od istniejacych w pasmie napre¬ zen, obnizenie krawedzi pasma, przy czym dopro¬ wadza to do wyboczen a niekiedy i fald.Doplyw sprezonego powietrza poprzez otwory znajdujace sie w poszczególnych, rozdzielonych miedzy soba sciankami wzdluznymi, wglebieniach plyty jest tak regulowany poprzez indywidualnie ustawiane zawory, by przy pomocy przyrzadów po¬ miarowych pracujacych na zasadzie indukcyjnej i regulatorów przyporzadkowanych kazdemu z za¬ worów uzyskac jednakowe podniesienie pasma przez poduszke powietrzna na calej jego szerokosci. Wiel¬ kosci cisnien poduszek powietrznych wytworzonych w poszczególnych wglebieniach przez odpowiednio wyregulowany doplyw sprezonego powietrza moga w tych warunkach stanowic miare naprezen istnie¬ jacych w poszczególnych strefach pasma materialu.Wada tego rozwiazania jest jednak to, ze ze wzgledu na wystepujace skokowe zmiany naprezen, musza byc stosowane regulatory prcporcjonalno-su- mujace z wyprzedzeniem, a to dlatego by bez istot¬ nych odchylek i mozliwie szybko skompensowac wplyw wielkosci zaklócajacych wystepujacych w czasie rozruchu i pracy ciaglej przy duzej szyb¬ kosci przesuwu pasma. Ponadto nawet w urzadzeniu mierzacym naprezenia tylko w siedmiu strefach, po to by móc pomierzyc róznice naprezen w przesu- wajacyhi sie pasmie na drodze pomiaru cisnien w poduszce powietrznej, potrzeba siedem czujników 4 indukcyjnych, siedem wzmacniaczy pomiarowych i siedem regulatorów z nadajnikami wielkosci za¬ danej i z regulowanymi zaworami.Celem wynalazku jest unikniecie tych wad przez 5 opracowanie urzadzenia o prostej konstrukcji, zu¬ pelnie niereagujacego na gwaltowne zmiany na¬ prezen, które mierzyloby naprezenia bardzo do¬ kladnie i w sposób powtarzalny. v Cel ten zostal osiagniety w rozwiazaniu wedlug 10 wynalazku, w którym pod pasmem materialu umieszczono kanal rozciagajacy sie co najmniej na calej szerokosci pasma i podzielony zebrami na co najmniej jeden rzad komór w ksztalcie kieszeni, przy czym do kazdej z komór jest dolaczony jeden 15 z przyrzadów pomiarowych, a dno komór jest wyposazone w kalibrowane otwory przepustowe, którymi do komór jest doprowadzony z kanalu osrodek znajdujacy sie pod stalym cisnieniem wstepnym, a którym to osrodkiem jest najkorzy- 20 stniej powietrze, dzieki czemu cisnienie statyczne powstale w komorach przykrytych pasmem unosi i wychyla tak dalece pasmo znad plaskich i zwró¬ conych w strone pasma krawedzi kanalu i zeber, ze pomiedzy pasmem a krawedziami, pokonywujac 25 sily okreslone naprezeniami, powstaje szczelina, przez która z poduszki powietrznej ucieka taka ilosc powietrza, która odpowiada ilosci osrodka gazowego doprowadzonego do komór przy stalym cisnieniu wstepnym. 30 W rozwiazaniu wedlug wynalazku stosuje sie równiez dwa rzedy komór rozdzielone dalszym ze¬ brem przy czym zarówno przednia jak i tylna górna krawedz kanalu oraz górna krawedz dalsze¬ go zebra sa ustawione pod katem ostrym w sto- 35 sunku do kierunku ruchu pasma.Dla okreslania naprezen przy pomocy osrodka cieklego umieszczono kanal w zbiorniku ponizej lustra osrodka wolnego od unoszacych sie w nich materialów i dolaczone do pompy wirowej, która 40 zasysa osrodek ze zbiornika i doprowadza go pod stalym cisnieniem do kanalu.Szczególnie korzystne jest umieszczenie zeber skosnie wzgledem bocznych scian kanalu tak, zeby przekrój poziomy komór byl trójkatny lub trape- 45 zowy. W rozwiazaniu tym komory moga byc do¬ datkowo podzielone przez dalsza scianke dzialowa przebiegajaca poprzecznie do osi wzdluznej kanalu.Wedlug dalszego rozwiniecia wynalazku co naj¬ mniej sasiadujace ze soba komory umieszczone 50 w osi wzdluznej kanalu, a bedace samodzielnymi jednostkami bez wspólnej scianki dzialowej sa tak wykonane, by suma szerokosci komór rzutowana na plaszczyzne ciecia dowolnego przekroju byla zasadniczo stala. 55 W urzadzeniu wedlug wynalazku wytwarza sie natychmiast stan równowagi pomiedzy obciazeniem zaleznym od wielkosci wychylenia i od naprezenia pasma materialu a tworzacym sie w komorach cisnieniem statycznym osrodka, który to stan moze 60 byc zawsze, przy zachowaniu stanu i cisnienia wstepnego doprowadzanego osrodka, odtworzony z wyjatkowa dokladnoscia i stanowi wielkosc po¬ miarowa jednoznacznie^ odpowiadajaca naprezeniu pasma i który w celu okreslenia wielkosci naprezen 65 moze byc latwo odtworzony dla odczytania lub* 81842 5 zarejestrowania przy pomocy znanych przyrzadów do pomiaru cisnien.Dzieki katowemu ustawieniu krawedzi kanalu i zebra, uzyskuje sie równiez i przy stosunkowo duzych szybkosciach przesuwu materialu to, ze 5 dzieki porwaniu przez poruszajaca sie powierzchnie pasma warstwy granicznej otaczajacego pasmo po¬ wietrza, warunki wyplywu poprzez szczeline po¬ wstala pomiedzy pasmem materialu a górnymi kra¬ wedziami komór sa dla osrodka zgromadzonego io w komorach takie same dla kierunku zgodnego z kierunkiem ruchu pasma jak i dla kierunku' przeciwnego. Zapewnia to równomierny rozklad cisnien statycznych w komorach urzadzenia umiesz¬ czonych kolejno po sobie w kierunku ruchu pasma. 15 W urzadzeniach o trójkatnych lub trapezowych komorach, powietrze wdmuchiwane do kazdej z ko¬ mór jest prowadzone przez krawedzie i zmuszone do odplywu w kierunku przeciwnym do kierunku^ ruchu pasma. ¦ .. m 20 Urzadzenie tak rozwiazane jest wyjatkowo latwe do wykonania i nadaje sie do okreslania naprezen zarówno bardzo gietkich jak i bardzo rozciagliwych pasm materialu bez stwarzania niebezpieczenstwa powstania fal naprezeniowych czy tez niebezpie- 25 czenstwa trzepotania pasma, które mogloby miec miejsce gdyby w "czasie przeciagania pasma przez odcinek pomiarowy wystepowaly, niewielkie, po¬ przeczne fale krawedziowe.Wykonanie komór w postaci samodzielnych ze- 30 spolów bez wspólnej scianki dzialowej zapewnia, ze przy przykryciu takiego elementu zgromadzony w nim osrodek odplywa zawsze ponad cala krawe¬ dzia i tym samym we wszystkich kierunkach.W poduszce powietrznej pomiedzy pasmem ma- 35 terialu a komorami ustala sie wówczas zawsze ta¬ kie cisnienie statyczne, które jest niezbedne do te¬ go, by powietrze wdmuchiwane do kazdej z ko¬ mór poprzez kalibrowany otwór przepustowy moglo odplynac przez szczeline, której wielkosc zalezy 40 od naprezenia pasma.Przy tym rozwiazaniu, a szczególnie w przypadku uzycia urzadzenia do pomiaru bardzo gietkich pasm, moze okazac sie korzystnym zaopatrzenie komór w scianki dzialowe poprzeczne lub po- 45 jprzeczne i wzdluzne w stosunku do wzdluznej osi kanalu. To dodatkowo, skutecznie zmniejsza jed¬ nostronne trzepotanie pasma bedace wynikiem ma¬ lych jednostronnych fal poprzecznych wystepuja¬ cych wskutek asymetrii naprezen. Skutecznosc ta 50 wynika stad, ze przez podzielenie komór odplyw powietrza pozostaje zawsze zwiazany z przyporzad¬ kowanym odcinkiem krawedzi.W ten sposób, bez dodatkowych urzadzen regula¬ cyjnych mozna okreslac z taka sama dokladnoscia K naprezenia strefowe jak naprezenie calkowite prze¬ suwajacego sie pasma materialu o malej szerokos¬ ci, jak w przypadku pasm o maksymalnej szero¬ kosci przewidzianej dla danego urzadzenia. Ponadto nawet przy materialach bardzo gietkich unika sie 60 tworzenia- fal naprezeniowych przebiegajacych wzdluz pa sima.Korzysci uzyskiwane przy pomocy urzadzenia wedlug Wynalazku polegaja zwlaszcza na tym, ze naprezenia przesuwajacych sie pasm materialu sa 66 6 okreslane bez uzycia mechanicznych urzadzen prze¬ kazujacych, bez potrzeby uwzgledniania ciezaru walców pomiarowych, bez bezwladnosci i tarcia i przy mozliwie malych wychyleniach pasma ma¬ terialu, dzieki czemu urzadzenie wedlug wynalazku moze byc szczególnie dobrze uzyte jako nadajnik wartosci mierzonej dla wszystkich znanych sta¬ tycznych regulatorów szybkodzialajacych przy automatycznej regulacji naprezen przesuwajacych sie pasm materialu pod warunkiem, ze sa to ma¬ terialy malo- lub nieprzepuszczalne dla powietrza.Dalsza zaleta wynalazku jest to, ze naprezenia w przesuwajacym sie pasmie materialu sa okre¬ slone calkowicie bezdotykowe dzieki czemu unika sie tego, ze np. w strefach urzadzenia odpowiada¬ jacych wilgotnym odcinkom pasma urzadzenie jest zanieczyszczone czy tez niekorzystnie wplywa sarno lub tez za posrednictwem stosowanego osrodka na wilgotna, delikatna powierzchnie pasma materialu.Ponadlo jest bardzo korzystne, Ze urzadzenie wedlug wynalazku moze pracowac vW jednym i tym samym rozwiazaniu, z jednakowa dokladnoscia za¬ równo przy stosunkowo malych jak i przy bardzo duzych predkosciach przesuwu pasma jesli tylko przy ustawieniu i ekploatacji urzadzenia zostana uwzglednione warunki optymalne dla zadanego zakresu pomiarowego.Rozwiazanie wedlug wynalazku jest przedsta-. wione przykladowo na rysunku, na którym fig, 1 przedstawia urzadzenie do okreslania naprezen w przekroju wykonanym poprzecznie do pasma ma¬ terialu, fig. 2 — urzadzenie z fig. 1 w widoku z góry, fig. 3 — przekrój kanalu powietrznego urza¬ dzenia, fig. 4 — przekrój analogiczny do fig. 3, ale przy odgietych krawedziach i odgietej sciance dzia¬ lowej, fig. 5 — wykres pomiarowy dla naprezen za¬ wartych od 10 do 100 kp/m, fig. 6..— schematycznie wykres sil dzialajacych rTa znanym walcu pomia¬ rowym do okreslania naprezen, fig. 7 — urzadze¬ nie z komorami trapezowymi, fig. 8 — urzadzenie o komorach prostokatnych wzajemnie poprzesta¬ wianych, fig 9 — kanal z komorami trapezowymi, fig. 10 — kanal z komorami prostokatnymi usta¬ wionymi skosnie.Odcinek pomiarowy w przedstawionym na fig. li 2 urzadzeniu do okreslania naprezen w prze¬ suwajacym sie pasmie materialu 1 jest utworzony przez dwa walce prowadzace- nawrotne 2, 2' zalo- zyskowane w odstepie A.Kierunek ruchu wzglednie przesuwu pasma 1 w przypadku normalnych i duzych naprezen moze byc dowolny z tym, ze ciezar 1 m2 pasma ma¬ terialu musi byc mniejszy od 1% najnizszej war¬ tosci przewidzianego do okreslenia naprezenia. Je¬ dynie w przypadku najmniejszych naprezen na¬ lezy, dla unikniecia bledów pomiarowych przy okresleniu naprezen, prowadzic pasmo na odcinku pomiarowym A pionowo, co wyklucza wplyw cie¬ zaru pasma na pomiar naprezen okreslanych przy pomocy urzadzenia.Pomiedzy obydwoma walcami prowadzaco- na- wrotnymi 2 i 2' równolegle do nich jest umieszczo¬ ny pod pasmem materialu 1 kanal 3 o stalej sze¬ rokosci b i korzystnie stopniowo sie zmniejszajacej wysokosci h, którego zwrócona w strone pasma stro-81842 7 na jest zaopatrzona w dwa rzedy komór 4 w ksztal¬ cie kieszeni. Komory te sa rozdzielone zebrami 5 i 5' przebiegajacymi wzdluz i w poprzek kanalu.Górna krawedz 7 przedniego 6 i tylnego 6' brzegu komory 4 jest obrobiona na plasko wraz z zebrami 5 i 5', a to w tym celu, by przy wychyleniu pasma materialu zapewnic powstanie szczeliny o stalej szerokosci pomiedzy pasmem a górna krawedzia 7 komór.Kanal powietrzny 3 jest tak korzystnie ustawio¬ ny ponizej pasma materialu 1, by obrobione kra¬ wedzie górne 7 komór 4 albo sie stykaly z plasz¬ czyzna laczaca 8 styczna do plaszczy walców pro- wadzaco-nawrotnych 2 i 2' albo tez by byly od¬ dalone od tej plaszczyny o wielkosc szczeliny pod¬ stawowej S0. Przy zachowaniu stalych warunków, urzadzenie wedlug wynalazku sluzy w pierwszym przypadku do okreslania wiekszych naprezen, a w drugim do okreslania naprezen mniejszych.Kanal 3 urzadzenia jest zasilany powietrzem lub osrodkiem gazowym podtrzymujacym pasmo ma¬ terialu 1 przez wentylator wysokoprezny lub przez odpowiednia dmuchawe 9, która w celu wyelimino¬ wania drgan urzadzenia dolaczona jest do kanalu 3 za posrednictwem elastycznego lacznika 10. Ci¬ snienie osrodka wtlaczanego przez dmuchawe 9 do kanalu jest dla utrzymania stalych warunków pomiaru utrzymywane na stalym poziomie przy pomocy znanych, blizej nie opisanych srodków.Dla zapewnienia dozowanego doplywu powietrza lub osrodka gazowego z kanalu 3 do komór 4, te ostatnie sa zamkniete dnem 11 z pewna iloscia kalibrowanych otworów przepustowych 12, których wielkosc i rozmieszczenie tak korzystnie dobrano, by przy zachowaniu stalosci warunków strugi os¬ rodka wyplywajace z otworów 12 przez wzajemne wymieszanie w kazdej z komór 4 tworzyly mozli¬ wie jednorodny strumien o malej szybkosci, który nie móglby juz wywierac nacisków impulsowych na pasmo materialu przesuwajace sie ponad ko¬ morami.Poniewaz w urzadzeniu wedlug wynalazku okre¬ sla sie tym dokladniej naprezenia, im mniej od-^ dzialuja impulsowo na pasmo strugi osrodka wy¬ plywajace z otworów przepustowych 12, to dla za¬ miany tych strug na mozliwie równomierny stru¬ mien osrodka o malej predkosci mozna korzystnie umiescic w komorach przed otworami sito 13.Wtloczenie do komór osrodka z kanalu powoduje, ze w komorach na odcinkach przykrytych pasmem materialu wytwarza sie cisnienie statyczne skiero¬ wane przeciwnie do obciazenia normalnego N po¬ wstalego przez wychylenie na odcinku pomiarowym o dlugosci A pasma o naprezeniu Z.Pokonujac obciazenie normalne N, cisnienie sta¬ tyczne odsuwa pasmo materialu tak dalece od gór¬ nej krawedzi 1 urzadzenia, by przez tworzaca sie szczeline S mogla odplynac taka sama ilosc osrod¬ ka, jaka przy stalym cisnieniu wstepnym jest wtlaczana poprzez otwory przepustowe 12 do ko¬ mór zkanalu. . - Cisnienie statyczne odpowiadajace naprezeniu pasma 2 jest w prosty sposób mierzone odpowied¬ nio przecechowanym manometrem precyzyjnym 15 poprzez rurki pomiarowe 14 wyprowadzane z kaz- 8 dej z komór urzadzenia mniej wiecej na srodku pasma, a ze wzgledu na maly spadek cisnienia w bezposrednim sasiedztwie brzegów pasma ma¬ terialu. Dla unikniecia osadów na kalibrowanych 5 otworach przepustowych 12, które moglyby byc wprowadzone wraz z powietrzem lub osrodkiem gazowym wtlaczanym przez dmuchawe 9 do kanalu 3, a które moglyby wplywac na wyniki pomiarów naprezen pasma, osrodek jest zasysany przez dmu¬ chawe poprzez korzystnie wlaczony a nie pokazany filtr.Przy duzych szybkosciach przesuwu pasma, pod wplywem porwanej przez powierzchnie pasma warstwy granicznej powietrza otaczajacego pasmo, wiekszosc osrodka spietrzonego w komorach moze odplynac w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu 16 pasma, a nie w kierunku przeciwnym do tego ruchu; moze to doprowadzic do niewielkich róznic w wielkosci cisnienia statycznego osrodka tworza¬ cego sie w dwóch kolejnych komorach 4 urza¬ dzenia.Dla unikniecia tych zjawisk w zalecanym zakre¬ sie pomiaru,.naprezen, w dalszym rozwinieciu wy¬ nalazku, jak to pokazano na fig. 4, zarówno przed¬ ni 6 jak i tylny 6' brzeg, a takze zebro 5 znaj¬ dujace sie pomiedzy komorami sa ustawione pod ostrym katem |3 w stosunku do kierunku ruchu 16 pasma materialu 1.Przy malych szybkosciach przesuwu materialu, opisane wyzej srodki zaradcze powoduja, ze osro¬ dek spietrzony w komorach pod wplywem two¬ rzacego sie cisnienia statycznego splywa w wiek¬ szosci nie w kierunku ruchu 16 pasma a przeciw¬ nie do tego kierunku. Przy duzych szybkosciach przesuwu, a szczególnie w zakresie, dla którego przewidziano ustawienie krawedzi 6, 6' i zebra 5 pod katem |3, ostatnio wzmiankowane dzialanie jest kompensowane skierowanym przeciwnie zjawiskiem warstwy granicznej zwiazanym z szybko przesu¬ wajacym sie pasmem materialu.W ten sposób zarówno dla kierunku zgodnego z kierunkiem ruchu 16 pasma jak i dla kierunku przeciwnego zostaja stworzone jednakowe warunki odplywu, dzieki czemu równiez i przy duzych predkosciach przesuwu pasma materialu mozna uzyskac w kolejnych komorach zadany jednakowy rozklad cisnien spietrzonego osrodka.Wykres pomiarowy pokazany na fig. 5, dla urza¬ dzenia przewidzianego do okreslenia naprezen pasm w zakresie od 10 do 100 kp/m, pozwala stwier¬ dzic wyjatkowo korzystna zaleznosc miedzy napre¬ zeniami a odpowiadajacymi im cisnieniami sta¬ tycznymi osrodka spietrzonego w komorach i uwi¬ dacznia korzystne mozliwosci zastosowania wyna¬ lazku.W celu utworzenia rzedu komór umieszczono po¬ miedzy scianami 6, 6' zebra 19 ustawione w zyg¬ zak. W ten sposób utworzono trójkatne i trapezowe komory 21 moga byc w razie potrzeby jeszcze do¬ datkowo podzielone przez dodatkowa wzdluzna sciane dzialowa 20, który to podzial nie zmienia pozadanej charakterystyki urzadzenia.. W przykladzie przedstawionym na fig. 8, na tej stronie kanalu, która jest zwrócona w strone pasma materialu przewidziano rzad komór 4 prostokatnych 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60'81 842 3 ustawionych w szachownice, dzieki czemu nie po¬ siadaja one wspólnych scian dzialowych.Przy obrabianych plasko górnych' krawedziach wzglednie brzegach i przy jednakowej szerokosci bi =b2 komór, przy odpowiednio zwymiarowanym doplywie powietrza przez kalibrowane otwory w wglebieniach wszystkich komór calkowicie przy¬ krytych przesuwajacym sie pasmem materialu o równomiernie rozlozonych na calej szerokosci naprezeniach, wytwarza sie wszedzie takie samo cisnienie statyczne poniewaz jedynie pod wplywem tego cisnienia pasmo materialu podnosi sie na taka, zalezna od naprezenia, odleglosc od obrobionej krawedzi górnej komór, by poprzez tworzaca sie wówczas wzdluz krawedzi kazdej z calkowicie przykrytych pasmem komór szczeline s odplywala dokladnie taka sama ilosc powietrza jaka jest do kazdej komory wtlaczana z kanalu 3 poprzez kali¬ browane otwory przepustowe.Dzialajace samodzielnie komory 4 moga byc do¬ datkowo oddzielone scianka dzialowa 17, dzieki cze¬ mu podluzne fale naprezeniowe wystepujace nie¬ kiedy przy bardzo gietkich pasmach materialu sa niweczone przez to, ze dodatkowa scianka dzia¬ lowa 17 powoduje, ze powietrze wdmuchiwane do kazdego z samodzielnych elementów odplywa wzdluz tego samego przyprzadkowanego odcinka krawedzi.W przykladzie przedstawionym na fig. 9, ta stro¬ na kanalu 3, która jest zwrócona do pasma ma¬ terialu jest zaopatrzona w samodzielnie dzialajace komory trapezowe 22, które sa tak nieco poprzesta¬ wiane i tak rozmieszczone wraz z przestrzeniami posrednimi 23 dla odprowadzania powietrza, ze su¬ ma szerokosci bi + b2 komór 22 rzutowanych na plaszczyzne ciecia dowolnego przekroju wzdluznego urzadzenia jest zawsze stala.JDla uzyskania odplywu wdmuchiwanego powie¬ trza scisle wzdluz krawedzi, trapezowe, samodziel¬ nie dzialajace komory moga byc równiez wyposa¬ zone w scianki dzialowe 17, a w przypadku uzycia urzadzenia do pomiaru naprezen w pasmach ma¬ terialu o tendencjach do tworzenia zafalowan po¬ przecznych równiez i w scianke dzialowa 17'.Urzadzenie wykonane tak jak to pokazano na fig. 9, jest korzystnie stosowane wówczas, gdy dla rozwiazania postawionego zadania warunki eksplo¬ atacyjne.pozwalaja na realizacje stosunku B/b = B/bi + b2 gdzie B — szerokosc pasma materialu.Dalsze równiez bardzo korzystne rozwiazanie tej strony kanalu 3, która jest zwrócona w strone pas¬ ma materialu przedstawiono na fig. 10. W rozwia¬ zaniu tym prostokatne, samodzielnie dzialajace ko¬ mory 24 sa ustawione skosnie w jednym rzedzie i sa tak rozmieszczone wraz z przestrzeniami po¬ srednimi 23, ze suma dlugosci bi + b2 dzialajacych samodzielnie komór 24 rzutowanych na plaszczyzne ciecia jest równiez wielkoscia stala.Rozwiazanie urzadzenia przedstawione na fig. 9 jest szczególnie przystosowane dla malych sto¬ sunków B/b = B/bi + b2/ co mozna latwo stwierdzic porównujac fig. 8 i 9. 10 Skosnie ustawione komory 24 moga byc podzielono sciankami dzialowymi 18 i dodatkowo sciankami dzialowymi 18'.W opisanych tytulem przykladu rozwiazaniach, 5 urzadzenie jest zasilone w potrzebne do pracy po¬ wietrze doprowadzane pod stalym, wiekszym lub mniejszym cisnieniem wstepnym, zaleznym od przewidzianych do okreslania naprezen, przez od¬ powiednio dobrana dmuchawe promieniowa lub wentylator wysokoprezny 9, który dla niepowodo- wania wibracji urzadzenia jest polaczony z kana¬ lem 3 za pomoca elastycznego lacznika 10.Niemniej jednak urzadzenie przy spelnieniu od¬ powiednich warunków moze byc zasilane z zakla¬ dowej sieci sprezonego powietrza przy zastosowaniu odpowiedniego zaworu redukcyjnego; mozliwosc ta przy potrzebnych ilosciach powietrza i przy zwy¬ kle stosowanym stosunkowo niewielkim cisnieniu wstepnym nie jest jednak ekonomiczna w porów¬ naniu z zastosowaniem dmuchawy i dlatego tez powinna byc stosowana tylko w ostatecznosci.W znanym urzadzeniu do okreslania naprezen w pasmach, dla którego rozklad sil przedstawiono na fig. 6 zastosowano do okreslania naprezenia wa¬ lec ruchomo ulozyskowany i opasany na kacie a przez pasmo. W wyniku opasania przy naprezeniu pasma wynoszacym Z, walec jest obciazony sila N = 2 • Z • sin a/2, która jesli zostanie przeniesiona poprzez lozyska walca pomiarowego na odpowiednie mierniki cis¬ nienia, to moze byc miara naprezen. Fig. 6 sluzy jedynie dla wyjasnienia pojec uzytych w opisie.Zamiast osrodka gazowego moze byc równiez uzyty osrodek ciekly. W tym przypadku umiesz¬ cza sie kanal w zbiorniku ponizej lustra cieczy i stosuje sie pompe wirowa zasysajaca ciecz ze zbiornika i doprowadzajaca ja pod stalym cisnie¬ niem do kanalu. Ciecz w razie potrzeby musi byc uwalniana od plywajacych w niej zanieczyszczen przez filtrowanie ciagle. PL PL