Uprawniony z patentu: The Upjohn Company, Kalamazoo, Michigan (Stany Zjednoczone Ameryki) Sposób wytwarzania 7-chloro-7-dezoksylinkomycyny Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania 7-chloro-7-dezoksylinkomycyny o ogólnym wzorze 1, w którym Ac oznacza wodór, grupe karboksyacy- lowa, korzystnie grupe acylowa podstawionego w pozycji 4 kwasu L-2-pyrolidynoikarboksyacylowego o wzorze ogólnym 6 lub 7, w którym Ri oznacza grupe alkilidenowa o nie wiecej niz 20 atomach wegla, korzystnie nie wiecej niz 8 atomach wegla, cykloalkilidenowa o 3—8 atomach wegla, lub aral- kilidenowa o nie wiecej niz 12 atomach wegla, korzystnie nie wiecej niz 8 atomach wegla, a R3 oznacza grupe alkilowa o nie wiecej niz 20 atomach wegla, korzystnie nie wiecej niz 2 atomach wegla, grupe acylowa podstawionego w pozycji 4 kwasu L-2-pyrolidynokarboksylowego o wzorze ogólnym 8, 9, 10, w których Ri, o ile wystepuje, ma wyzej po¬ dane znaczenie, a Z oznacza grupe zabezpieczajaca, która moze byc usunieta na drodze hydrogenolizy lub solwolizy lub grupe o wzorze -H*HX, w któ¬ rym X oznacza anion, a R oznacza rodnik alkilo¬ wy w grupie merkaptanowej, korzystnie o nie wie¬ cej niz 20 atomach wegla, a zwlaszcza nie wiecej niz 8 atomach wegla.Sposób wedlug wynalazku polega na reakcji zwiazku o wzorze ogólnym 2, w którym R i Ac maja wyzej podane znaczenie, z chlorkiem tionylu i solwolizie otrzymanego cyklicznego siarczynu o ogólnym wzorze 4, w którym R i Ac maja wyzej podane znaczenie, w celu usuniecia grupy cyklicz¬ nego siarczynu. 10 15 20 30 Reakcja zwiazku o wzorze ogólnym 2, w kótrym R i Ac maja wyzej podane znaczenie, z chlorkiem tionylu w temperaturze otoczenia prowadzi do pow¬ stania cyklicznego siarczanu, zwiazanego z piers¬ cieniem poprzez atomy tlenu w pozycji 3, 4 (cy¬ kliczny 3,4-siarczyn) o ogólnym wzorze 3, w któ¬ rym R i Ac maja wyzej podane znaczenie, podczas gdy prowadzeni2 reakcji z chlorkiem tionylu w temperaturze podwyzszonej powoduje, ze zwiazki o ogólnych wzorach 2 i 3, w których R i Ac maja wyzej podane znaczenie, przechodza w cykliczny 3,4-siarczyn o ogólnym wzorze 4, w którym R i Ac maja wyzej podane znaczenie, oraz w dwusiarczyn o ogólnym wzorze 5, w którym R i Ac maja wyzej podane znaczenie. W trakcie solwolizy, zwiazku o ogólnych wzorach 4 i 5, przechodza w 7-chloro-7- -dezdksylinkomycyne o ogólnym wzorze 1.W wystepujacych w tym procesie zwiazkach Ac, jak juz wspomniano, oznacza atom wodoru lub grupe karboksyacylowa, a R oznacza rodnik alki¬ lowy w grupie merkaptanowej. Korzystne jest przy tym, zeby Ac i R oznaczaly grupy, nie ulegajace reakcji z chlorkiem tionylu.Przykladami grup alkilowych o nie wiecej niz 20 atomach wegla (R,HR i R3) sa grupy: metylowa, etylowa, propylowa, butylowa, pentylowa, heksylo- wa, heptylowa, oiktylowa, nonylowa, decylowa, un- decylowa, dodecylowa, tridecylowa, tetradecylowa, pentadecylowa, heksadecylowa, heptadecylowa, ok- tadecylowa, nonadecylowa i eikozylowa oraz ich 80 5533 cdmiany izomeryczne. Przykladami grup cykloalki- lowych sa grupy: cyklopropylowa, cyklobutylowa, cyklopentylowa, cykloheksylowa, cykloheptylowa, 2- -metylocyklopentylowa, 2,3-dwumetylocyklobutylo- wa, 2-metylocyklobutylowa i 3-cyklopentylopropy- lowa. Przykladami grup aryloalkilowych sa grupy: benzylowa, fenetylowa, 3-fenylopropylowa i 1-naf- tylometylowa.Przykladami grup alkilidenowych, cykloalkilide- nowych i aryloalkilidenowych (Ri) sa grupy: me¬ tylenowa, etylidenowa, propylidenowa, butylideno- wa, pentylidenowa, heksylidenowa, heptylidenowa, oktylidenowa, nonylidenowa, decylidenowa, unde- cylidenowa, dodecylidenowa, tridecylidenowa, tetra- decylidenowa, pentadecylidenowa, heksadecylideno- wa, heptadecylidenowa, oktadecylidenowa, nonade- cylidenowa, eikozylidenowa i ich odmiany izome¬ ryczne, cyklopropylidenowa, cyklobutylidenowa, cy- klopentylidenowa, cykloheksylidenowa, cyklohepty- lidenowa, cyklooktylidenowa, 2-cyklopropyloetylide- nowa, 3-cyklopentylopropylidenowa, benzylidenowa, 2-fenyloetylidenowa, 3-fenylopropylidenowa i 1-naf- tylo — metylenowa.Jak wynika z ogólnych wzorów 11 i 12, grupa HR, moze wystepowac zarówno w polozeniu cis, jak i trans.W razie potrzeby, izomery cis i trans mozna rozdzielic metoda chromatografii lub rozdzialu przeciwpradowego zarówno przed, jak i po wy¬ mianie grupy 7-hydroksylowej na atom chloru.Wyjsciowe zwiazki, wyrazone ogólnym wzorem 2, w którym Ac oznacza grupe karboksyacylowa, otrzymuje sie przez acylowanie zwiazku o ogólnym wzorze 13, w którym R ma wyzej podane znacze¬ nie, przy uzyciu podstawionego w pozycji 4 kwasu L-2-pirolidynokarboksylowegó, o ogólnych wzorach 6 lub 7, w których Ri i R3 maja wyzej podane zna¬ czenie.Wyjsciowy kwas o ogólnym wzorze 6 otrzymuje sie na drodze reakcji zwiazku 4-keto o ogólnym wzorze 8, w którym Z oznacza grupe ochronna, dajaca sie usunac przez wodorolize lub solwolize, z oddczynnikiem Wittiga (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 380 992). Odpowie¬ dnimi do tego celii grupami ochronnymi sa grupy: trójfenylometylowa, dtyufenylo(p-metoksyfenylo)me¬ tylowa, dwu<(p-metoksyfenylo)fenylometylowa, ben¬ zylowa i p-nitrobenzylowa oraz grupy alkoksy- i aryloksykarbonylowe.Przyklady tych ostatnich stanowia trzeciorzedo¬ wa grupy butoksykarbonylowe, grupy benzyloksy- Ttarbet^flowe o ogólnym wzorze 14, w którym X oznacza atom wodoru, chloru lub bromu albo grupe /litrowa lub metoksylowa, np. grupy benzyloksy- karbonylowa, p-nitrobenzylok&ykarbónylowa, p-bro- mo i p-chlorobenzyloksykarbonylowa oraz grupy fenyloksykarbonylowe o ogólnym wzorze 15, w któ¬ rym Xi oznacza atom wodoru, grupe allilowa lub alkilowa o nie wiecej niz 4 atomach wegla takie, jak grupa fenyloksykarbonylowa, p-toliloksykarbo- nylowa, p-etylofenylokarbonylowa, p-allilofenylo- ksykarbonylowa i tym podobne.Zwiazek o wzorze ogólnym 8 przeprowadza sie zatem w zwiazek o ogólnym wzorze 9, który przez uwodornienie wobec platyny jako katalizatora (to 553 4 jest katalizatora statecznego dla uwodornienia wia¬ zania podwójnego, lecz nie katalizujacego .wodoro- lizy, przechodzi w zwiazek o ogólnym wzorze 10.Wyjsciowe zwiazki o ogólnym wzorze 2, w któ- 5 rym Ac oznacza wodór, mozna acylowac przy uzy¬ ciu kwasów o ogólnych wzorach 8, 9 lub 10, w celu wytworzenia zwiazków o wzorze ogólnym 2, w którym Ac stanowi rodnik kwasów o wzorach ogólnych 8, 9 lub 10. Zwiazek o wzorze ogólnym 10 2, w którym Ac stanowi rodnik kwasu o wzorze ogólnym 8, mozna nastepnie przy uzyciu odczynni¬ ka Wittiga przeprowadzic w zwiazek o wzorze ogól¬ nym 2, w którym Ac stanowi rodnik kwasu o wzo¬ rze ogólnym 9, który opisanym wyzej sposobem 15 uwodarnia sie do zwiazku o wzorze ogólnym 2, w którym Ac stanowi rodnik kwasu o wzorze ogól¬ nym 10. Uwodornienie zarówno kwasu o wzorze ogólnym 9, jak i pochodnej acylowej o wzorze ogólnym 2, w której Ac stanowi rodnik kwasu 20 o wzorze ogólnym 9, prowadzi do uzyskania mie¬ szaniny izomerów cis i trans, która mozna roz¬ dzielic metoda chromatografii lub rozdzialu prze¬ ciwpradowego.Takim samym sposobem zwiazki o ogólnym wzo- 25 rze 2, w którym Ac oznacza rodnik kwasu o wzo¬ rze ogólnym 9 i 10, przeprowadza sie w odpowied¬ nie zwiazki o ogólnym wzorze 2, w którym Ac oznacza rodnik, kwasów o wzorach ogólnych 6 i 7.Mechanizm wymiany grupy 7-hydrdksylowej na 30 atom chlorku pod wplywem chlorku tionylu nie jest w pelni wyjasniony, oczywistym jest tylko, ze powoduje on zmiane konfiguracji. Ze zwiazku 7(R)-hydroksylowego o konfiguracji D-erytro pow¬ staje zatem zwiazek 7(S)-chloro- o konfiguracji 35 L-treo. Na przyklad 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomy- cyna, pochodzaca od linkomycyny (linkomycyna ma konfiguracje D-erytro), ma konfiguracje L-treo.Ustalono jednak, ze reakcja przebiega przez kilka stadiów posrednich, w kolejnosci, zaznaczonej na 40 schemacie 1.Produktami posrednimi sa: zwiazek o wzorze ogólnym 3, cykliczny 3,4-siarczyn o wzorze ogólnym 4 oraz dwusiarczyn o wzorze ogólnym 5, w których R i Ac maja wyzej podane znaczenie. 45 Jesli to pozadane, w trakcie reakcji mozna wy¬ dzielic kazdy z trzech produktów posrednich o wzo¬ rach ogólnych 3, 4 lub 5.Reakcje przeprowadza sie przez zmieszanie zwiaz- CA ku wyjsciowego o ogólnym wzorze 2, stosowanego 50 zwlaszcza w postaci soli addycyjnej z kwasem, np. chlorowodorku, z chlorkiem tionylu, korzystnie w obecnosci rozpuszczalnika obojetnego, lagodnie ogrzewajac, korzystnie w temperaturze wrzenia, az do uzyskania wymiany grupy 7-hydroksylowej na atom chloru. Reakcje przeprowadza sie najlepiej w atmosferze obojetnej, np. azotu. Odpowiednim rozpuszczalnikiem jest czterochlorek wegla, ale mozna stosowac tez inne rozpuszczalniki obojetne takie, jak chloroform, chlorek metylenu, ohlorek etylenu, eter, benzen i tym podobne.Korzystny sposób postepowania polega na mie¬ szaniu mieszaniny reakcyjnej w temperaturze po¬ kojowej w okresie czasu, na przyklad od okolo 1 65 do 18 godzin, badz tak dlugo, az uzyska sie wy-80 553 6 starczajaco klarowny roztwór, a nastepnie podgrza¬ niu mieszaniny do temperatury od okolo 50°C do 100°C, (np. do temperatury wrzenia 77°C dla cztero¬ chlorku wegla). Po zakonczeniu reakcji, co nastepu¬ je zazwyczaj po uplywie okolo 1—5 godzin ogrze- 5 wania pod chlodnica zwrotna, mieszanine reakcyjna pozostawia sie do schlodzenia, korzystnie w atmo¬ sferze azotu. Cala substancje wydzielona w trakcie chlodzenia zbiera sie i suszy. Rozpuszczalnik od- destylowuje sie w prózni, utrzymujac temperature 10 korzystnie ponizej okolo 35°C, a wytracajaca sie substancje zbiera sie, chlodzi i poddaje dzialaniu usuwajacemu siarczyn z produktów posrednich. Ze¬ brana substancje nastepnie oczyszcza sie przez ek¬ strakcje rozpuszczalnikiem i/lub krystalizacje i od- 15 zyskuje sie produkt koncowy w postaci wolnej za¬ sady albo soli addycyjnej z kwasem. Grupe siar¬ czynu usuwa sie na drodze solwolizy, na przyklad goraca woda, goracym, rozcienczonym kwasem sol¬ nym lub goracym etanolem albo podobnym alko- 20 holem, badz po prostu doprowadzajac pH do war¬ tosci 11 przy uzyciu NaOH lub podobnego wodoro¬ tlenku. Zastosowanie lugu jest szczególnie korzystne jako, ze katalizuje on hydrolize, która przebiega skutecznie bez potrzeby ogrzewania. 25 Stosunki ilosciowe reagentów moga zmieniac sie w szerokim zakresie. Wprawdzie ze stechiometrycz- nego stosunku wynika, ze konieczne jest stosowa¬ nie co najmniej 3 moli chlorku tionylu na mol zwiazku wyjsciowego, mozna stosowac dowolna 30 wieksza jego ilosc, lecz zwykle nie jest konieczne lub pozadane uzycie wiekszego, niz 10-krotny, nad¬ miaru. Korzystnie stosuje sie 2- lub 3-krotny nad¬ miar. Ilosc rozpuszczalnika jest dowolna i mozna ja zmieniac w szerokim zakresie, zgodnie z praktyka 35 w tej dziedzinie. Zazwyczaj wystarcza zastosowanie okolo 15—30 objetosci rozpuszczalnika na kazda czesc stalej substancji wyjsciowej. Z uwagi na roz¬ puszczalnosc produktu w chlorku tionylu znaczenie ma natomiast stosunek ilosci rozpuszczalnika do 40 chlorku tionylu. Jesli stosunek objetosciowy roz¬ puszczalnika do chlorku tionylu jest duzy, to po¬ zadany produkt wytraca sie podczas chlodzenia mieszaniny reakcyjnej i obróbka produktu jest uproszczona. Przy zastosowaniu, na przyklad czte- 45 rochlorku wegla, mieszanina produktów wytraca sie bezposrednio podczas chlodzenia mieszaniny reak¬ cyjnej, jesli stosunek objetosciowy czterochlorku wegla do chlorku tionylu utrzymuje sie w zakresie od okolo 10 do1. 50 Zwiazki o ogólnych wzorach 1 i 2, w których Ac oznacza rodnik kwasu o wzorze ogólnym 6 i 7, oraz zwiazki o wzorze ogólnym 13 wystepuja w za¬ leznosci od wartosci pH srodowiska w postaci pro- tonowanej lub nieprotonowanej. O ile pozadana jest 55 postac protonowana, wówczas zwiazek przeprowa¬ dza sie w sól addycyjna, z kwasem, a gdy chodzi o postac nieprotonowana, pozostaje jako wolna za¬ sada. Wolne zasady mozna przeprowadzac w trwale sole addycyjne z kwasami przez zobojetnianie od- eo powiednim kwasem do wartosci pH ponizej 7, ko¬ rzystnie do okolo 2—6. Odpowiednimi do tego celu kwasami sa kwasy: solny, siarkowy, fosforowy, tio- cyjanowy, szesciofluorokrzemowy, szesciofluoroarse- nowy, szesciofluorofosforowy. octowy, bursztynowy, 65 cytrynowy, mlekowy, maleinowy, fumarowy, parno- wy, cholowy, palmitynowy, sluzowy, kamforowy, glutarowy, glikolowy, ftalowy, winowy, laurynowy, stearynowy, salicylowy, 3-fenylosalicylowy, 5-feny- losalicylowy, 3-metyloglutarowy, o-sulfobenzoesowy, cyklopentanopropionowy, 1,2-cykloheksanodwukar- boksylowy, 4-cykloheksanokarboksylowy, octadecy- nylobursztynowy, oktenylobursztynowy, metanosul- fonowy, benzenosulfonowy, heliantynowy, Reinec- kego, dwumetylodwutiokarbaminowy, cykloheksylo- aminosulfonowy, heksadecyloamidosulfonowy, octa- decyloamidosulfonowy, sorbinowy, jednochloroocto- wy, undecylowy, 4'-hydroksyazobenzeno-4-sulfono- wy, oktadecylosiarkowy, pikrynowy, benzoesowy, cynamonowy i tym podobne.Sole addycyjne z kwasami mozna stosowac do tych samych celów, co wolna zasade lub do wzma¬ gania jej dzialania. Wolna zasade mozna na przy¬ klad przeprowadzic w rozpuszczalna w wodzie sól, taka, jak pikrynian, która poddaje sie oczyszcze¬ niu, na przylad przez akstrakcje rozpuszczalnikiem i przemycie, rozdzialowi chromatograficznemu, frak¬ cjonowanej ekstrakcji ciecz-ciecz i krystalizacji, a nastepnie regeneruje sie wolna zasade, dzialajac lugiem, lub wytwarza inna sól za pomoca reakcji podwójnej wymiany. Wolna zasade mozna równiez przeprowadzic w rozpuszczalna w wodzie sól taka, jak chlorowodorek lub siarczan, a wodny roztwór soli ekstrahowac róznymi niemieszajacymi sie z wo¬ da rozpuszczalnikami oraz mozna zregenerowac wol¬ na zasade z takiego roztworu kwasnego ekstraktu lub w reakcji podwójnej wymiany przeprowadzic w inna sól. Wolne zasady o ogólnych wzorach 1 i 2, w których Ac oznacza rodnik kwasu o wzorze ogólnym 6 lub 7 oraz o wolna zasade o wzorze ogólnym 13 mozna stosowac jako bufory lub srodki zobojetniajace kwasy. Zwiazki wyrazone ogólnymi wzorami 1, 2 i 13 reaguja z 'izocyjanianaimd z-wy¬ tworzeniem uretanów i moga byc stosowane do mo¬ dyfikacji zywic poliuretanowych.Zwiazki dlugolancuchowe, to jest takie, w któ¬ rych R8 oznacza grupe alkilowa, zawierajaca po¬ wyzej 8 atomów wegla, wykazuja wlasnosci po¬ wierzchniowo-czynne i moga byc stosowane jako srodki zwilzajace i emulgatory. Addycyjna sól kwa¬ su tiocyjanowego poddana kondensacji z formalde¬ hydem tworzy substancje zywiczna uzyteczna jako inhibitory piklowania (opisy patentowe Stanów Zje¬ dnoczonych Ameryki nr 2 425 320 i nr 2 606 155).Wolne zasady sa równiez dobrym srodkiem rozpro¬ wadzajacym toksyczne kwasy. Na przyklad, addy¬ cyjne sole kwasu szesciofluorokrzemowego sa uzy¬ teczne, jako srodki przeciwmolowe (opisy patento¬ we Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 1 915 334 i nr 2 075 359) oraz addycyjne sole kwasu szescio- fluoroarsenowego i kwasu szesciofluorofosforowego sa uzyteczne jako srodki antypasozytnicze (opisy patentowe Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 122 536 i nr 3 122 552).Bliskie analogi 7-chloro-7-dezoksylinkomycyny, to . jest te, w których grupa o wzorze -RiH oznacza grupe cis lub trans alkilowa o nie wiecej niz 8 ato¬ mach wegla, R8 oznacza grupe metylowa lub etylo¬ wa i R oznacza grupe alkilowa o nie wiecej niz 8 atomach wegla, posiadaja wlasnosci antybakteryj-80 553 ne i dzialanie niektórych z nich jest porównywalne lub lepsze od dzialania linkomycyny i moga byc stosowane do tych samych celów, co linkomycyna.Inne analogi i izomery wykazuja podobne wlasnosci antybakteryjne, lecz w mniejszym stopniu i mozna je stosowac do tych samych celów, co linkomycyne, tam, gdzie nie ma zastrzezen co do wiekszych ilosci zwiazku.Nastepujace przyklady wyjasniaja sposób wedlug wynalazku, ale nie ograniczajac jego zakresu.O ile nie zaznaczono tego oddzielnie, wartosci podano w czesciach i procentach wagowych, a sto¬ sunki (rozpuszczalników dotycza objetosci.Przyklad I. 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyna (7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6-) trans-l-metylo-4-pro- pylo-L-2-pirolidynokarboksamido-(l-tio-L-treo-a- -D-galacto-octopiranozyd metylu).Zwiazek o wzorze 16. Wolna zasade otrzymuje sie w sposób nastepujacy: zawiesine 221,0 g, to jest 0,5 mola, chlorowodorku linkomycyny w 5 1 czterochlorku wegla miesza sie w temperaturze 25°C w atmosferze azotu. Jednorazowo dodaje sie szybko 900 ml chlorku tionylu i miesza sie w ciagu dalszych 2 godzin. W tym czasie osad rozpuszcza sie i uzyskuje sie klarowny roztwór. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie nastepnie pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, przerywa sie ogrzewa¬ nie i poprzez belkotke przepuszcza sie azot, przez bursztynowy roztwór, az do momentu gdy tempe¬ ratura w kolbie spadnie do 25°C. Nastepnie od- destylowuje sie w prózni okolo 4 1 cieczy utrzymu¬ jac w kolbie temperature ponizej 35°C. Wytracajaca sle w czasie destylacji zólty osad zbiera sie i suszy.Osad ten rozpuszcza sie w okolo 300 ml metanolu, chlodzi do temperatury 25°C, alkalizuje do pH=ll przy uzyciu wodnego 2n roztworu wodorotlenku so¬ du, rozciencza sie woda do objetosci okolo 1200 ml i dobrze ekstrahuje eterem. Ekstrakty eterowe la¬ czy sie, przemywa mala iloscia wody, suszy sie nad bezwodnym siarczynem magnezu i przesacza.Po odparowaniu czesci próbki polaczonych ekstrak¬ tów otrzymuje sie bezpostaciowy, zólty osad wol¬ nej zasady 7(S)-chloro-7-dezoksy-linkomycyny.Chlorowodorek otrzymuje sie w sposób nastepu¬ jacy: do przesaczu poprzednio uzyskanego wprowa¬ dza sie gazowy chlorowodór, co wywoluje wytra¬ cenie chlorowodorku 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomy¬ cyny, który wydziela sie i krystalizuje z etanolu i octanu etylu. Otrzymuje sie krystaliczny chloro¬ wodorek 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyny, hydra- tcwany w przyblizeniu w stosunku czasteczka na czasteczke, z wydajnoscia 32%.Wyniki analizy. Wartosci obliczone dla CisHtfClNaOsS-HCl-HzO: C-45,18, H-7,37, Cl-14,82, N-5,86, S-6,70, HjO-3,77; wartosci oznaczone: C-44,70, H-7,65, Cl-14,27, N-5,78, S-6,45, H20-3,85. [a] HJ?+130°C (C-0,9858 g/200 ml). Dzialanie: oko¬ lo 4 razy do 8 razy silniejsze niz linkomycyny.Wlasnosci antybakteryjne: takie same, jak linko¬ mycyny.Przyklad II. Cykliczny 3,4-siarczyn linkomy¬ cyny o wzorze 17.Reakcje opisana w przykladzie I, zatrzymuje sie po uplywie 2 godzin przed ogrzaniem do wrzenia i dodaje sie duzy nadmiar (45 1) eteru. Wytraca sie - wówczas bialy osad monohydratu chlorowodorku cyklicznego 3,4-siarczynu linkomycyny, który pod- 5 czas hydrolizy w srodowisku alkalicznym (neutrali¬ zacja do pH=ll przy uzyciu NaOH) przechodzi w linkomycyne, okreslona nastepujacymi wynikami analiz. Wartosci obliczone dla CisHjg^OTS-HCl^HjO: C-42,63, H-6,96, Cl-6.99 N-5,53, S-12,69; wartosci 10 oznaczone: C-42,40, H-6,70, Cl-7,44, N-5,65, S-12,84; Ciezar molowy: spektrometr masowy — 452, obli¬ czony — 452.Przyklad III. Cykliczny 3,4-siarczyn 7(S)- 15 -chloro-7-dezoksylinkomycyny o wzorze 18.Opisana w przykladzie I reakcje zatrzymuje sie z chwila uzyskania zóltego osadu i osad ten roz¬ dziela sie chromatograficznie na zelu krzemionko¬ wym przy uzyciu 250 ml mieszaniny metanolu i 20 chloroformu w stosunku 1:9. Po przepuszczeniu 3 1 przedgonu, zbiera sie i laczy frakcje 9—24, odparo¬ wuje do sucha i ponownie rozdziela sie chromato¬ graficznie na zelu krzemionkowym przy uzyciu 50 ml tej samej mieszaniny rozpuszczalników. Prze- 25 puszcza sie 700 ml przedgonu i laczy frakcje 3—9, odparowuje do sucha i jeszcze raz rozdziela sie chromatograficznie na zelu krzemionkowym przy uzyciu 50 ml tej samej mieszaniny rozpuszczalni¬ ków. Przepuszcza sie 700 ml przedgonu i laczy 30 frakcje 3—9, odparowuje do sucha i jeszcze raz rozdziela sie chromatograficznie na zelu krzemion¬ kowym przy uzyciu 50 ml tej samej mieszaniny rozpuszczalników. Przepuszcza sie 700 ml przedgonu, zbiera sie frakcje 3—9, odparowuje do sucha i o- 35 trzymuje sie cykliczny 3,4-siarczyn 7(S)-chloro-7-de- zoksylinkomycyny, z którego na drodze hydrolizy w srodowisku alkalicznym (jak w przykladzie II) otrzymuje sie 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyny o nastepujacych wlasciwosciach: [a] C**C1* +171° (C, 40 0,802); ciezar molowy: spektrometr masowy — 471, obliczony — 471; wyniki analiz — wartosci obliczone dla C18H8iClN206S2: C-45,89, H-6,63, N-5,95, S-13,61,' Cl-7,53; wartosci oznaczone: C-46,02, H-6,54, N-5,99, S-13,20, Cl-7,59. 45 Przyklad IV. Siarczyn dwucyklicznego 3,4- -siarczynu 7(S)_chloro-7-dezoksylinkomycyny o wzo¬ rze 19.Siarczyn dwucyklicznego 3,4-siarczynu 7(S)-chlo- 50 ro-7-dezoksylinkomycyny otrzymuje sie przez zla¬ czenie frakcji 3—8 z pierwszego rozdzialu chroma¬ tograficznego, opisanego w przykladzie III, i od¬ parowanie do sucha. W wyniku hydrolizy w sro¬ dowisku alkalicznym (jak w przykladzie II) otrzy- 55 muje sie 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyne o na¬ stepujacych wlasnosciach. Temperatura topnienia 184—186°C. Wyniki analizy, wartosci obliczone dla C^HaoChN^gSg: C-43,76, H-6,12, N-5,67, Cl-7,18,' S-16,23; wartosci oznaczone C-39,93, H-5,71, N-5,41, 60 Cl-7,48, S-16,002.Przyklad V. Wolna zasada 7(S)-chloro-7-de- zoksylinkomycyny.Powtarza sie sposób postepowania, podany w 65 przykladzie I z tym, ze jako rozpuszczalnik ekstrak-80 553 10 cyjny zamiast eteru stosuje chlorek metylenu oraz polaczone ekstrakty przesacza sie i odparowuje do sucha. Z wydajnoscia 64% otrzymuje sie zólty, bezpostaciowy osad wolnej zasady 7(S)-ohloro-7- -dezoksylinkomycyny. 15 g tego bezpostaciowego osadu adsorbuje sie na 30 g zelu krzemionkowego w chlorku metylenu, suszy sie i wprowadza do kolumny o srednicy 3 cale, wypelnionej 1500 g zelu krzemionkowego. Kolumne eluuje sie nastep¬ nie porcjami po 200 ml mieszaniny metanolu z chloroformem w stosunku 1+19, uprzednio prze¬ puszczajac 1 litr przedgonu.Frakcje 26,27 i 28 laczy sie, odparowuje do su¬ cha i otrzymuje sie 1,04 g bezpostaciowego osadu czystej, w zasadzie wolnej zasady 7(S)-chloro-7- -bezoksylinkomycyny. Wykazuje ona wlasnosci an- tybakteryjne w tym samym zakresie, co chloro¬ wodorek 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyny, uzys¬ kany wedlug przykladu I.Przyklad VI. 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycy¬ ny C/7-chloro-6,7,8-trójdezoksy6-(trans-l-metylo- -4-propylo-L-2-pirolidynokarboksamido)-l-tio-L- -treo-a-D-galacto-oktopiranozyd etylu o wzorze 20.Zawiesine 1 g chlorowodorku linkomycyny C/ /chlorowodorek S-demetylo-S-etylolinkomycyny we¬ dlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 316 243 i nr 3 359163) w 25 ml czte¬ rochlorku wegla i 4,5 ml chlorku tionylu miesza sie w atmosferze azotu w temperaturze 25°C w ciagu 2 godzin. Po uplywie 15 minut uzyskuje sie klarowny roztwór.Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie nastepnie w ciagu 2 godzin pod chlodnica zwrotna i odparowuje do sucha w prózni. Otrzymuje sie zólty osad, któ¬ ry suszy sie w prózni w temperaturze 40°C w cia¬ gu 18 godzin. Produkt rozpuszcza sie z kolei w okolo 15 ml goracego etanolu, alkalizuje sie wodo¬ rotlenkiem sodowym tak, jak w przykladzie I, i roz¬ ciencza woda do objetosci 300 ml. Wodny roztwór ekstrahuje sie pieciokrotnie 100 ml eteru. Eterowe ekstrakty laczy sie, suszy nad siarczanem magnezu, przesacza, nasyca sie gazowym chlorowodorem i od¬ parowuje. Otrzymujecie brazowa pozostalosc, któ¬ ra krystalizuje sie dwukrotnie z mieszaniny etanolu i octanu etylu (rozpuszczajac w minimalnej ilosci etanolu i octan etylu, dodawanego do zmetnienia).Uzyskuje sie 200 mg bialych krysztalów chlorowo¬ dorku 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyny C, wyka¬ zujacej takie samo dzialanie i wlasnosci, co chloro¬ wodorek 7(S)-chloro_7-dezoksylinkomycyny, otrzy¬ mywany wedlug przykladu I.Podstawiajac zamiast merkaptanu etylowego, jak to mialo miejsce wedlug przykladu I opisu paten¬ towego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 316 243, inne merkaptany alkilowe, np. merkaptan pro¬ pylowy, butylowy, pentylowy, heksylowy, heptylo- wy, oktylowy, nonylowy, decylowy, undecylowy, dodecylowy, tridecylowy, tetradecylowy, pentade- cylowy, heksadecylowy, heptadecylowy, oktadecy- lowy, eicosylowy i ich odmiany izomeryczne, mer¬ kaptany cykloalkilowe, np. merkaptan cyklopro- pylowy, cyklobutylowy, cyklopentylowy, cyklohe- ksylowy, cykloheptylowy, cyklooktylowy, 2-metylo- cyklopentylowy, 2,3-dwumetylocyklobutylowy, 2- -metylocyklobutylowy, i 3-cyklopentylopropylowy lub merkaptany aryloalkilowe, np. merkaptan ben¬ zylowy, fenetylowy, 3-fenylopropylowy i 1-naftylo- metylowy otrzymuje sie odpowiednie 6,8-dwudezo- ksy-6-(trans-1-metylo-4-propylo-Lr2-pirolidynakar- 5 boksamido) -1-Tio-D-eryto- nozydy alkilu, cykloalkilu i aryloalkilu, które dzia¬ laniem chlorkiem tionylu wedlug powyzszego spo¬ sobu przeprowadza sie w odpowiednie 7-chloro- -6,7,8-trójdezoksy-6-/trans-l-metylo-4-propylo-L-2- 10 -pirolidynokarboksamido) -1-tio-L-treo-a-D-gala- kto-oktopiranozydy alkilu, cykloalkilu i aryloalkilu.Otrzymywane w ten sposób zwiazki (zarówno zwiazki 6,8-dwudezoksy- jak i 7(S)-chloro-6,7,8- -trójdezoksy), w których grupa alkilowa oznacza 15 grupe propylowa, butylowa, pentylowa i heksylowa (uzyskane odpowiednio przez zastosowanie merkap¬ tanu propylowego, butylowego, pentylowego i hek- sylowego) sa szczególnie skuteczne w dzialaniu antybakteryjnym i wykazuja te same wlasnosci, 20 co linkomycyna.Przyklad VII. 7-chlorp-6,7,8-trójdezoksy-6- (trans-1-alkilo-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksami- do)-1-tio-L-treo-a-D-galakto-oktopiranozydy metylu o ogólnym wzorze 21, w którym R8 oznacza grupe 25 metylowa lub etylowa.Zawiesine 116 mg wolnej zasady 6,8-dwudezo- ksy-6-(trans-1-etylo-4-butylo-L-2-pirolidynokarbo- ksamido)-l-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopiranozydu metylu w 3 ml czterochlorku wegla i 0,7 1 ml chlor- 30 ku tionylu miesza sie w temperaturze 25°C az do uzyskania klarownego roztworu (okolo 15 minut) i pozostawia sie w temperaturze 25°C na okres 2 godzin. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie nastep¬ nie w ciagu 2 godzin pod chlodnica zwrotna i od- 35 parowuje w prózni do sucha w celu uzyskania zóltego osadu, z którym postepuje sie dalej we¬ dlug opisu z przykladu VI. Produkt nie krystalizuje, wiec rozpuszczalnliki krystalizacyjne odparowuje sie i otrzymuje 17 mg brazowego, bezpostaciowego 40 osadu chlorowodorku 7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6- - (trans-l-etylo-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksami- do)-l-tio-L-treo-a-D-galakto-oktopiranozydu metylu.Stwierdzono, ze dziala on 8 razy silniej przeciw bakteriom Gram-dodatnim i 16 do 64 razy silniej 45 przeciw bakteriom Gram-ujemnym, niz linkomy¬ cyna.Chlorowodorek 7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6-(cis-l- -etylo-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksamido) -1-tio- -L-treo-a-D-galatotoaktopiraoiozydu metylu, który 50 wykazuje same wlasnosci antlybakteryjne, otrzy¬ muje sie, podstawiajac epimer cis.*. Chlorowodorki 7-chloro~6,7,8-trójdezoksy-6-(cis-l- -trans-l-metylo-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksami- do)-1-tio-L-treo-a-D-galakto-oktopiranozydów mety- 55 lu otrzymuje sie podstawiajac analogi 1-metylo-.Epimery cis i trans, stosowane wedlug powyz¬ szych przykladów jako substancje wyjsciowe, otrzy¬ muje sie wychodzac zgodnie z opisem patentowym ' Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 380 992 60 z bromku butylotrójfenylófosfoniowego w celu wy¬ tworzenia kwasu, wyrazonego ogólnym wzorem 10, w którym to kwasie, acyluje sie ct-MTL(6-amino* -6,8-dwudezoksyl-l-tio-D-erytro-a-D-galakto-okto- piranozyd metylu). 65 Stosujac zamiast bromku butylotrójfenylofosfonio-80 553 11 12 . wego inne podstawione bromki trójfenylofosfonio-1 We, w których podstawnik oznacza grupe metylor wa, etylowa, propylowa, Wentylowa, heksylowa, heptylowa, oktylowa, nonylowa, decylowa, unde- cylowa, dodecylowa, tridecylowa, tetradecylowa, 5 pentadecylowa, tieksadecylowa, heptadecylowa, ok- tadecylowa, nonadecylowa, eicosylowa i ich odmia--, ny izomeryczne, cyklopropylowa, cylklobutylowa, cy¬ klopem/tylowa, cykloheksylowa, cykloheiptylLowa, cy- klooktylowa, 2-cyklopropylo-etylowa i 3-cyklopenty- 10 lopropylowa, benzylowa, fenetylowa, 3-fenylopropy- lowa i 1-naftylometylowa oraz stosujac zamiast -MTL inne 6-anuno-6,8-dwudezoksyl-l-tio-D-erytro- -a-D-galakto-oktopiranozydy alkilu, cykloalkilu lub sLryloaKkilu, przy czym grupa alkilowa oznacza gru- 15 pe etylowa propylowa, butylowa, pentylowa, heksy¬ lowa, heptylowa, oktylowa, nonylowa, decylowa, undecylowa, dodecylowa, tridecylowa, tetradecylowa, pentadecylowa, heksadecylowa heptadecylowa, ok- tadecylowa, nonadecylowa, eicosylowa i ich odmiany 20 izomeryczne, grupa cykloalkilowa oznacza grupe cy¬ klopropylowa, cyklpbutylowa, cyklopentylowa, cy¬ kloheksylowa, cyklopentylowa, cyklooktylowa, 2-me- tylocyklopentylowa, 2,3-dwumetylocyiklobutylowa, 2- -metylocyklobutylowa i 3-cyklopentylopropylowa 25 oraz grupa aryloalkilowa oznacza grupe benzylowa, fenylowa, 3-fenylopropylowa i 1-naftylometylowa, otrzymuje sie odpowiednie 6-(^4-alkilo-4-cykloalki- lo-4-aryloalkilo-L-2-pirolidynokarboksaniido)-l-tio- -D-erytro-a-D-galakto-oktopiranozydy alkilu, cyklem 30 alkilu i aryloalkilu. Zastepujac np. 4-butylo-l-ben- zy-lóksykarbonylo-L-proline przez 4-metylo-, 4-ety- lo-, 4-propylo-, 4-pentylo- i 4-heksylo 1-benzyloksy- karbonylo-L-proliny otrzymuje sie 6,8-dwudezoksy- -^-)-l-beiizylóksykarbonylo-4-metylo-L-2-piralidy- 35 riókarboksamido)-i-tió-D-erytro-a-D-galaktooktopi- railózydy metylu,' etylu, propylu, butylu, pentylu, i heksylu; 6,8-dwudezoksy-6^(l-benzyloksykarbonylo- -4-etyló-L-2-pirolidynokarbóksamido)-1-tio-D-ery- tro-ct-D-galakto-oktopiranozydy metylu, etylu, pró- *o pylu, butylu, pentylu i heksylu, 6,8-dwudezoksy-6- - (1-b^nzyloksykarbonyló-4-propylo-L-2-pirolidyno- karboksamido) -1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopira- nózydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu i he- fcs^fiif 6,8-dwudezoksy-6-(l-benzyloksykarbonylo-4- *5 -pentylo-L-3-pirolidynokarboksamido)-l-tio-D-ery- tro^x-D-galakto-oktopiranozydy metylu, etylu, pro¬ pylu, butylu, gentylu, heksylu, 6,8-dwudezoksy-6-(l- -benzyloksykarbonylo-4-heksylo-L-2-pirolidynokar- boksamido)-1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopirano- zydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu, i he¬ ksylu, 6,8-dwudezoksy-6-(4-metylo-L-2-pirolidyno- karboksamido)-l-tio-D-erytro-a_D-galatko-oktopira- nozydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu i heksylu, 6,8-dwudezoksy-6-(4-etylo-L-2-pirolidyno- karboksamido) -1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopira- nozydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu, i he¬ ksylu, 6,8-dwudezoksy-6-i(4-propylo-L-2-pirolidyiio- karboksamido)-1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopira- riozydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu i heksylu, 6,8-dwudezoksy-6-(4-pentylo-Lr2-a-piroii- nokarboksamido)-l-tio-D-erytro-a-D-galakto-pirano- zydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu i heksylu oraz 6,8-dwudezoksy-6-(4Hheksylo-L-2-a-pirolidyno- karboksamido)-l-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopira- nozydy metylu, etylu, propylu, butylu, pentylu i heksylu, które w wyniku N-alkilacji tworza od¬ powiednie analogi N-metylowe i N-etylowe.Sposoby podane w powyzszych przykladach moz¬ na stosowac w dowolnym przejsciu posrednim.Dzialajac chlorkiem tionylu zgodnie z podanym wyzej sposobem, na zwiazek o ogólnym wzorze 22, w którym X oznacza grupe hydroksylowa, R, HRX i R8 oznaczaja grupe alkilowa o nie wiecej niz 6 atomach wegla, a korzystnie nie wiecej niz 12 ato¬ mów wegla w sumie z grupa R8, oznaczaja grupe metylowa lub etylowa, przy czym zwiazek ten ma konfiguracje D-erytro, otrzymuje zwiazki wyrazo¬ ne ogólnym wzorem 23, w którym X oznacza atom chloru, R, HRr R8 oznaczaja okreslona powyzej grupe alkilowa, a zwiazki maja konfiguracje L-treo.Jak to powyzej scharakteryzowano, zwiazki 6,8- -dwu-dezoksy- o ogólnym wzorze 22 wykazuja dzia¬ lanie antybakteryjne porównywalne z linkomycyna.Jak to uprzednio podano, zwiazki 7-chloro-6,7,8-trój- dezoksy- o ogólnym wzorze 22 wykazuja te same wlasnosci* antybakteryjne, ale dzialaja znacznie sil^ niej. ¦'¦•:.,¦¦¦_-.W tabeli 1 podano reprezentatywne zwiazki o ogólnym wzorze 22, w którym X oznacza atom chloru, lecz które posiadaja konfiguracje L-treo.T a b e 1 a 1 Zwiazki o ogólnym wzorze 22, w którym X oznacza atom chloru HRi Rs 4A 4B' 4C 4D 4E 4F 4C 4H 41 4J 4K 4L (7/S)-chloro-7-dezoiksy- (linkomycyna) (7/S)-chloro-7-dezoksy- (allolinkomycyna) (7/S) -ehloro-7-dezoksy- linkomycyna E) (7/S/-chloro-7-dezoksy- allolinkomycyna E) metylowa metylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa etylowa metylowa metylowa metylowa metylowa trans-etylowa cis-etylowa trans-propylowa cis-propylowa trans-propylowa cis-propylowa trans-propylowa cis-propylowa trans-butylowa cis-butylowa trans-propylowa cis-propylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa etylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa etylowa80 553 13 R 4M 4N 40 4P 4Q 4R 4S 4T 4U 4V 4W 4X 4Y 4Z 4AA 4AB 4AC 4AD 4AE i 4AF 4AG 4AH 4AI 4AJ 4AK 4AL 4AM 4AN etylowa etylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa etylowa metylowa metylowa etyl etyl metylowa metylowa butylowa. butylowa "etylowa etylowa _ butylowa butylowa butylowa butylowa cykloheksylowa cykloheksylowa butylowa butylowa pentylowa pentylowa Pólproduktami do otrzymywania powyzszych 25 zwiazków z tabeli, sa zwiazki, w których 1) X ozna¬ cza grupe hydroksylowa, 2) R8 oznacza atom wodo¬ ru, 3) X oznacza grupe hydroksylowa i R8 oznacza atom wodoru, 4). X oznacza grupe hydroksylowa i R3 oznacza grupe benzyloksykarbonylowa, 5) X 30 oznacza atom chloru i il8 oznacza grupe benzylo- ksykarbonylowa, 6) X oznacza grupe hydroksylowa, R8 oznacza grupe benzyloksykarbonylowa oraz HRi i H w pozycji 4 zastapiono grupa Ri, 7) X oznacza atom chloru, R8 oznacza grupe benzyloksykarbony- 35 Iowa oraz HRj i H w pozycji 4 zastapiono grupa Ri, 8) X oznacza grupe hydroksylowa, R8 oznacza atom wodoru oraz HRi i H w pozycji 4 zastapiono gru¬ pa Ri, 9) X oznacza atom wodoru, R8 oznacza atom wodoru oraz HRi i H w pozycji 4 zastapiono grupa 4e Rt, 10) X oznacza grupe hydroksylowa oraz HRi i H w pozycji 4 zastapiono grupa Rt i 11) X ozna¬ cza atom chloru oraz HRi i H w "pozycji 4 zastapio¬ no grupa B.±: zrozumiale, ze jesli X oznacza grupe hydroksylowa, to ich konfiguracja jest D-erytro, 45 a gdy X oznacza atom chloru, to konfiguracja tych zwiazków jest L-treo.Gdy linkomycyne z przykladu IV zastapic 6-ami- no-6,8-dwudezoksy-l-tio-D-erytro- piranozydami alkilu, cykloalkilu lub aryloalkilu, 50 otrzymuje sie zwiazki o ogólnym wzorze 13, w któ¬ rym R oznacza grupe etylowa, propylowa, butylo¬ wa, pentylowa, heksylowa, heptylowa, oktylowa, nonylowa, decylowa, undecylowa, dodecylowa, tri- decylowa, tetradecylowa, pentadecylowa, heksadecy- 55 Iowa, heptadecylowa, oktadecylowa, nonadecylowa, eikozylowa lub dowolna z ich odmian mezymerycz- nych, cyklopropylowa, cyklobutylowa, cyklopentylo- wa, cyikloheksylowa, cykloheptylowa, cyklooktylowa, 2~me;tylacyklopentylowa, 2,3-dwumetylocyklobutylo- 60 wa, 2-metylocyklobutylowa i 3-cyklopentylopropy- lowa, benzylowa, fenetylowa, 3-fenylopropylowa i 1-naftylometylowa, które mozna acylowac sposo¬ bami podanymi w przykladzie IV z wytworzeniem 65 14 cd. tabeli 1 HRi trans-propylowa cis-propylowa trans-butylowa cis-butylowa trans-pentylowa cis-pentylowa traris-butylowa cis-butylowa trans-pentylowa cis-pentylowa trans-pentylowa cis-pentylowa trans-heksylowa cis-heksylowa trans-propylowa cis-propylowa trans-pentylowa cis-pentylowa cis-pentylowa cis-butylowa trans-pentylowa cis-pentylowa trans-propylowa cis-propylowa trans-pentylowa cis-pentylowa trans-pentylowa cis-pentylowa R« etylowa etylowa . etylowa etylowa metylowa. metylowa etylowa etylowa etylowa etylowa metylowa metylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa etylowa etylowa etylowa metylowa metylowa metylowa metylowa etylowa Stylowa etylowa etylowa odpowiednich analogów 7(S)-chloro-7-dezoksylinko- mycyny, na przyklad zwiazku o ogólnym wzorze 19, jak to powyzej podano, jak równiez i produk¬ tów posrednich.Przyklad VIII. 7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6- -(trans-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksamido)-tio- -L-treo-a-D-galakto-oktopiranpzydymetylu o wzorze 23. 116 mg zawiesiny wodnej zasady 6,8-dwudezoksy- -6- (trans-4-butylo-L-2-pirolidynakarboksamido)-1- -tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopiranozydu metylu w 3 ml czterochlorku wegla i 0,7 ml chlorku tionylu miesza sie w temperaturze 25?C az do uzyskania klarownego roztworu (okolo 15 minut) i pozostawia sie w temperaturze 25°C na okres 2 godzin. Miesza¬ nine reakcyjna ogrzewa sie nastepnie pod chlodni¬ ca zwrotna w ciagu 2 godzin i odparowuje sie do sucha pod próznia. Uzyskuje sie zólty osad, który suszy sie pod próznia w temperaturze 40°C w ciagu 18 godzin. Produkt rozpuszcza sie nastepnie w oko¬ lo 15 ml goracego etanolu, alkalizuje sie wodoro¬ tlenkiem sodu tak jak w przykladzie I i rozciencza 300 ml wody. Roztwór wodny ekstrahuje sie piecio¬ krotnie porcjami pod 100 ml eteru. Eterowe ekstrak¬ ty laczy sie, suszy nad siarczanem magnezu, prze¬ sacza, nasyca sie gazowym chlorowodorem i po od¬ parowaniu otrzymuje sie bezpostaciowy osad chloro¬ wodorku 7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6-(trans-4-buty- lo-L-2-pirolidynokarboksamido)-l-tio-L-treo-a-D- -galakto oktapiranozydu metylu, który wykazuje co najmniej 8 razy silniejsze dzialanie od linkomy- cyny.Stosujac epimer cis, otrzymuje sie chlorowodorek 7-chloro-6,7,8-trójdezoksy-6-(cis-4-butylo-L-2-piro- lidyriokarboksamido)-l-(tio-I^treo-a-D-galakto-okto- piranozyd metylu o takich samych wlasnosciach antybakteryjnych.Epimery cis i trans, stosowane wedlug tego przy¬ kladu jako substancje wyjsciowe, otrzymuje sie15 zgodnie z opisem patentowym Stanów Zjednoczo¬ nych Ameryki nr 3 380 992 oraz rozdziela sie chro¬ matograficznie. Zmieszane izomery rozpuszcza sie w mieszaninie metanolu i chlorku metylenu w sto¬ sunku 1:1 i dodaje sie 1,5 ml trójetyloaminy. Do tego roztworu dodaje sie 7 g.zelu krzemionkowego i rozpuszczalnik odparowuje sie w prózni, przy czym antybiotyk osadza sie na zelu krzemionko¬ wym. Zel umieszcza sie na górze kolumny chroma¬ tograficznej, wypelnionej 200 g zelu krzemionkowe¬ go z mieszanina rozpuszczalnika, zawierajacego octan etylu, aceton i wode w stosunku 8:4:1.Kolumne rozwija sie, eluujac tym samym roz¬ puszczalnikiem, i zbiera sie frakcje po 20 ml. Frak¬ cje kontroluje sie metoda chromatografii cienkowar¬ stwowej. Pierwsze frakcje czynne stanowia 'w za¬ sadzie czysty epimer trans, a koncowe — epimer cis. / Kazdy z epimerów rozpuscza sie w kilku krop¬ lach rozcienczonego ikwasu solnego i dodatkiem acetonu wytraca sie chlorowodorek. Tym samym sposobem otrzymuje sie chlorowodorek 6-8-dwude- zoksy-6-(trans-4-butylo-L-2-pirolidynokarboksami- do)-1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopiranozyd mety¬ lu chlorowodorek 6,8-dwudezoksy-6-(cis-4-butylo-L- -2-pirolidynokarboksamido)-l-tio-D-erytro-a-D-ga- lakto-oktopiranozyd metylu.Przyklad. IX. 7-ohloro-6,7,8-trójdezoksy-6- -(trans-l-metylo-4-propylo-L-2-pirolidynokarboksa- mido)-1-tio-D-erytro-a-D-galakto-oktopiranozyd me¬ tylu i(7/R/-chloro-7-dezoksy-kinkomycyna /o wzo¬ rze 24). 0,85 g chlorowodorku 7-epilinkomycyny rozpro¬ wadza sie w 17 ml czterochlorku wegla, dodaje sie 4,5 ml chlorku tionylu i mieszanine reakcyjna miesza sie w temperaturze 25°C w ciagu 15 minut.Osad rozpuszcza sie i powstaje bezbarwny, kla¬ rowny roztwór, który ogrzewa sie nastepnie pod chlodnica zwrotna w ciagu 2 godzin, chlodzi sie do temperatury 25^C, odparowuje w prózni i uzyskuje sie zólta, stala pozostalosc. Surowy produkt rozpusz¬ cza sie w 10 ml etanolu, alkalizuje 0,1, n wodoro¬ tlenkiem sodu, rozciencza sie do objetosci 500 ml, ekstrahuje 4 razy porcjami po 50 ml chloroformu.Polaczone ekstrakty chloroformowe przeplukuje sie dwukrotnie porcjami po 20 ml nasyconego roztwo¬ ru chlorku sodu, przesacza sie i odparowuje pod próznia. Stala pozostalosc miesza sie z 500 ml ete¬ ru, przesacza i przez przesacz przepuszcza sie gazo¬ wy chlorowodór. Wytracony osad zbiera sie, roz¬ puszcza w 3 ml etanolu i wytraca ponownie, do¬ dajac eteru. Osad zbiera sie i suszy. Otrzymuje sie 270 mg, to jest z wydajnoscia 30%, 7(R)-chloro-7- -dezoksylinkomycyne wykazujaca 2 do 3 razy sil¬ niejsze dzialanie niz linfcomycyna. W chromatogra¬ fii cienkowarstwowej (w ukladzie MeOH:CHCl8= 1:6) wystepuje jedna plamka o Rf=0,44, a dla po¬ równania dla 7(S)chloro-7-dezoksylinkomycyny Rf=0,52.Stosujac zamiast 7-epilinkomycyny analogi 7-epi¬ linkomycyny o ogólnym wzorze 2, w którym Z, R, Ri, R8 grupy Ac maja wyzej podane znaczenie, otrzymuje sie wedlug tego przykladu odpowiednie analogi 7(R)-chloro-7-dezoksylankomycyny, o ogól- ) 553 16 nym wzorze 25, w którym Z, R, Rlf R2 i R, grupy Ac maja wyzej podane znaczenie. Wszystkie opisa¬ ne powyzej zwiazki maja dlatego swoje odpowied¬ niki o przeciwnej konfiguracji, to jest konfiguracji 5 pochodzacej od odmiany 7-epi. Jako, ze podstawie¬ nie atomu chloru grupy 7-hydroksylowej zachodzi z inwersja, zwiazki epi, które maja konfiguracje L-treo, przechodza w zwiazki o konfiguracji D-ery- tro. Odmiany D^erytro i L-treo otrzymuje sie za- ]0 tern w zaleznosci od tego, czy zastosowano normal¬ ne linkomycyny (D-erytro), czy epi-linkomycyny (L-treo).* Przyklad X. Chlorowodorek 7(S)-chloro-7-de- 15 zoksylinkomycyny. 10 g, tj. 0,0266 mola, chlorowodorku linkomycyny, 200 ml czterochlorku wegla i 10 ml SOCl2 miesza sie i ogrzewa pod chlodnica zwrotna w ciagu 4 godzin. Mieszanine -reakcyjna chlodzi sie do tempe- 20 ratury 25X? i odsacza. Zólty osad suszy sie w prózni i rozpuszcza w 10 ml wrzacego etanolu. Nastepnie dodaje sie octan etylu w ilosci, wywolujacej zmet¬ nienie, i roztwór pozostawia sie do ochlodzenia. Z wydajnoscia okolo 43% otrzymuje sie krysztaly 25 7(S)-chloro-7-dezoksylinkomycyny.Chociaz sposoby tego wynalazku opisano w od¬ niesieniu do otrzymywania specyficznych zwiazków, nalezy rozumiec, ze sposób znajduje szerokie za¬ stosowanie do wytwarzania zwiazków o ogólnym 30 wzorze 2, w którym Ac i R oznaczaja grupy, nie reagujace z chlorkiem tionylu. W szerokim zasto¬ sowaniu sposobu wedlug wynalazku, Ac moze ozna¬ czac atom wodoru lub dowolna grupe acylowa, nie reagujaca z chlorkiem tionylu i R moze oznaczac 35 dowolna grupe alkilowa, bez wzgledu na liczbe atomów wegla lub dowolna inna grupe, na przy¬ klad aryloalkilowa taka, jak benzylowa, naftylo¬ rnetyIowa i benzyhydrylowa, lub grupy weglowo¬ dorowe, nie reagujace z chlonkiem tionylu. 40 PL PL