Uprawniony z patentu: Owens-Illinois, Inc. Toledo, Ohio (Stany Zjedno¬ czone Ameryki) Generator impulsów do zasilania tablicy obrazujacej, dzialajacej na zasadzie wyladowania w gazie Przedmiotem wynalazku jest generator impulsów do zasilania tablicy obrazujacej, dzialajacej na za¬ sadzie wyladowania w gazie.Znane sa jarzeniowe tablice obrazujace w któ¬ rych osrodek gazowy bedacy zwykle mieszanina dwóch gazów, jest utrzymywany pod stosunkowo duzym cisnieniem w cienkiej komorze pomiedzy dwoma izolacyjnymi elementami, gromadzacymi la¬ dunki przeciwnych znaków, za którymi umieszczo¬ ne sa uklady przewodów, przy czym uklady te sa usytuowane nawzajem prostopadle, dzieki czemu tworzy sie siatka nieciaglych przestrzeni wyla¬ dowczych i jednostek jarzeniowych. Laduinki wy¬ tworzone w wybranej jednostce jarzeniowej przez jonizacje gazu, wywolana przylozeniem napiecia przemiennego do wyfaanych przewodów, sa gro¬ madzone na powierzchniach dialektryka w scisle okreslonych miejscach ii tworza pole elektryczne skierowane przeciwnie niz pole, które spowodowalo jonizacje.Dq sterowania takiej tablicy stosowany jest uklad w którym sygnal o niskim poziomie w okre¬ slonych momentach uruchamia (przelacznik tranzy¬ storowy, wlaczony szeregowo pomiedzy zródlem napiecia stalego a pierwotnym uzwojeniem trans¬ formatora. Impuls pradu plynacy wskutek przejscia tranzystora w stan przewodzenia przez uzwojenie pierwotne transformatora indukuje w jego uzwoje¬ niu wtórnym impuls wysokiego napiecia. Uzwoje¬ nia wtórne wszystkich transformatorów polaczone 10 15 20 25 30 sa ze zródlem napiecia podtrzymujacego, które jak¬ kolwiek samo nie wystarcza do sterowania wybra¬ nych jednostek jarzeniowych to jednak podtrzy¬ muje wyladowania po zapaleniu wybranej jednost¬ ki jarzeniowej.Na skutek malego odstepu pomiiejdzy poszczegól¬ nymi przewodami obydwu ukladów tworzacych jednostki jarzeniowe, wynosizacego zwykle pomie¬ dzy srodkami przewodów 0,75 mim, energia impul¬ sów napieciowych przykladanych ido wybranych przewodów przedostaje sie przez sprzezenie pojem¬ nosciowe na przewody sasiednie wywolujac prze¬ sluch i/lub sygnaly pasozylmiicze w innych jed¬ nostkach zdolne do zapalenia tych jednostek.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia do zmniejszenia wplywu tych impulsów pasozytni¬ czych, które zapewnia zwieranie pasozytniczych impulsów napieciowych.Cel zastal osiagniety w ten sposób, ze genera¬ tor imipulsów do zasilania tablicy obrazujacej dzialajacej na zasadzie wyladowania w gazie za¬ wierajacy uklad ksztaltowania impulsów pradu oraz transformator impulsowy, którego uzwojenie pierwotne jest polaczone szeregowo ze zródlem na¬ piecia zwierajacego i ukladem ksztaltowania im¬ pulsów pradowych w uzwojeniu pierwotnym wy¬ wolujacym impulsy wysokiego napiecia w uzwoje¬ niu wtórnym tego transformatora polaczonym z ob¬ ciazeniem w postaci jednego przewodnika z grupy przewodników umieszczonych w sciance komory 8029280292 3 gazowej tablicy obrazujacej, zwlaszcza przewodni¬ ka wystejpujacego w parze poprzecznie zoriento¬ wanych uszeregowan przewodników tablicy obra¬ zujacej, w której to tablicy niepozadane impulsy napiecia zaklócajacego moga w sposób niezamie- 8 rzony byc przekazywane do wspomnianego prze¬ wodnika z sasiednich przewodników na skutek przylozenia pozadanego napiecia impulsowego do jednego lub wiecej sasiednich przewodników, któ¬ ry »to generator odznacza sie duza irnpedancja io w czasie kierowania wspomnianego pozadanego na¬ piecia impulsowego do przewodnika stanowiacego jego obciazenie jest wyposazony wedlug wynalazku w uklad tranzystorowego przelacznika bocznikujacy sprzezenie generatora przynajmniej w czasie wy- 15 stepowania wsipominianych impulsów napiecia za¬ klócajacego celem zmniejszenia impedancji tego generatora. Korzystnym jest gdy uklad tranzysto¬ rowego przelacznika zatyriera czujnik reagujacy na potencjal przewodnika zalaczonego do uzwojenia 20 wtórnego transformatora opwstajacy na tym prze¬ wodniku na skutek oddzialywania sasiednich prze¬ wodników.Korzystnym jest równiez, gdy uklad tranzysto¬ rowego przelacznika bocznikujacy sprzezenie gene- 25 ratora impulsowego zawiera srodki bocznikujace wtórne uzwojenia transformatora sterowane przez czujniki reagujace na napiecie indukowane w uzwojeniu pierwotnym przez uzwojenie wtórne.Równiez jest korzystnym, gdy czujnikiem reagu- 30 jacym na napiecie indukowane w uzwojeniu pier¬ wotnym transformatora z uzwojenia wtórnego te¬ goz transformatora jest dioda zalaczona szeregowo z uzwojeniem pierwotnym itransformatora w kie¬ runku przewodzenia odpowiednio ido polaryzacji 35 zródla napiecia.Poza tym korzystnym jest, gdy srodki boczniku¬ jace wtórne uzwojenia transformaitora zawieraja diode zalaczona równolegle do uzwojenia pier¬ wotnego transformatora. *o Korzystnym jest takze, gdy uklad przelaczajacy bocznikujacy sprzezenie generatora impulsowego z transformatorem zawiera pare rtranzysitiorów, przy czym obwód emiter ¦— baza 'drugiego 'tranzystora jest polaczony równolegle z dioda, zalaczona sze- *5 regowo z uzwojeniem pierwotnym w kierunku przewodzenia odpowiednio do polaryzacji zródla napiecia, a obwody baza—kolektor pary tranzysto¬ rów sa polaczone w ten sposób, ze baza pierwsze¬ go tranzystora jest polaczona z kolektorem drugie- 50 go tranzystora, baza drugiego tranzystora jest po¬ laczona z kolektorem pierwszego tranzystora, emi¬ ter pierwszego tranzystora jeslt polaczony z jed¬ nym koncem uzwojenia pierwotnego transformato¬ ra oraz z wyjsciem ukladu generujacego impulsy 55 pradowe, rozwiazanego w znanym ukladzie, emiter drugiego tranzystora jest polaczony ze wspólnym punktem polaczen diody zalaczonej równolegle do uzwojenia pierwotnego transformatora i drugiego konca uzwojenia pierwotnego transformatora, ba- 60 za drugiego tranzystora polaczona ze wspólnym punktem polaczen kolektora pierwszego tmazysto- ra i jednego z wyprowadzen diody zalaczonej sze¬ regowo z uzwojeniem pierwotnym transformato¬ ra jest polaczona ze zródlem napiecia zasilajacego. 65 Przedmiot wynalazku jest omówiony na podsta¬ wie rysunku, na którym fig. 1A i IB przedstawia¬ ja schematycznie jarzeniowa tablice wyswietlajaca i zwiazany z nia uklad, fig. 2 — przeidstawia sche¬ mat ukladu generatora impulsów, fig. 3 — wyja¬ snia zasade zasitosowania wynalazku do jarzenio¬ wej tablicy wyswietlajacej.Jak pokazano na fig. 1A i IB, tablica wyswietla- jacoHpamieciowa, pracujaca na zasadzie wyladowa¬ nia jarzeniowego ma na przeciwleglych 'powierzch¬ niach szklanych elementów podtrzymujacych 10 i 11 wykonane uklady przewodów 12 i 13. Po¬ wierzchnie 17 i 18 dielektrycznych pokryc 14 i 16 stanowia powierzchnie gromadzenia ladunków (elektronów i jonów) wytworzonych w wyniku jo¬ nizacji w poszczególnych jednostkach jarzeniowych.Pomliedzy powierzchniami 17 i 18 pokryc 14 i 16 umieszczony jest odstepnik 19, przez co wytworzo¬ na jest cienka komora 20 wypelniona gazem, któ¬ ra jest zamknieta szczelnie odstepnlikiem 19 lub dodatkowa uszczelka 155. Szklane elementy pod¬ trzymujace sa dostatecznie sztywne aby wytrzymac cisnienie gazu w komorze 20 i cisnienie atmosfe¬ ryczne z jedynie nieznacznymi odksztalceniami.W komorze 20 nie ma zadnych wtracen i prze¬ szkód zwiazanych z obecnoscia w niej gazu pod cisnieniem, dzieki czemu wewnatrz komory 20 moze jednoczesnie istniec wiele miejscowych wy¬ ladowan nie oddzialywujacych wzajemnie na sie¬ bie i to pomimo tego, ze odleglosci pomiedzy srod¬ kami przewodów 12—1, 12—2, 12—N i 13—1, 13—2, 13—N sa rzedu 0,75 mm.Uklad wedlug wynalazku moze byc oczywiscie zastosowany równiez i do tablic wyswietlajaco-pa- mieciowych, w których w celu okreslenia usytuo¬ wania poszczególnych jednostek jarzeniowych za¬ stosowane sa na przyklad perforowane plyty lub warstwy o strukturze plastra miodu.Gaz moze byc przygotowany do jonizacji przez wytworzenie w nim swobodnych elektronów za pomoca przylozenia do wybranej pary przewodów wstepnego napiecia zaplonowego na czas wystar¬ czajaco dlugti do wywolania wstepnego wyladowa¬ nia w czesci objetosci gazu na przyklad do wywo¬ lania takiego wyladowania w jednostce skladajacej sie ze skrzyzowanych przewodów 12—1 i 13—1^ di¬ elektryku na tych przewodnikach w miejscu ich skrzyzowania i czesci objetosci gazu pomiedzy ty¬ mi przewodami. Objetosc gazu umozliwia polacze¬ nie fotonowe pomiedzy wszysltikimi jednostkami jarzeniowymi dla tych fotonów, które uderzaja w powierzchnie dielektryka, wytwarzajac swobod¬ ne elektrony. Gaz moze byc przygotowany do jo¬ nizacji równiez za pomoca zewnetrznego zródla promieniowania nadfioletowego, które wytwarza swobodne elektrony na drodze fdtoemisji lub przez umieszczenie w szkle lub w gazie materialu ra¬ dioaktywnego, co takze powoduje powstanie w ga¬ zie swobodnych elektronów w ilosci wystarczajacej do uzyskania wyladowania przy pewnym okreslo¬ nym napiieciu zaleznym od rodzaju i cisnienia gazu i konstrukcji tablicy.W dalszym ciagu opisu, wynalazek zostanie omó¬ wiony przy zalozeniu, ze gaz jest wstepnie przy¬ gotowany do jonizacji.5 80292 6 Poszczególne jednostki jarzeniowe moga byc wlaczane (ciag chwilowych wyladowan odpowiada¬ jacych polówkom okresu napiecia przemiennego przylozonego po wyladowaniu wstejpnym) i wyla¬ czane (zakonczenie serii wyladowan), za pomoca przebiegów o róznym ksztalcie, przy czyim naj¬ prostszym jest przebieg sinusoidalny. Zasadniczo jednym warunkiem, poza warunkiem odpowiednie¬ go ksztalitu napliecia jest takie wstepne przygoto¬ wanie jednostki wyladowczej by mogla ona reago¬ wac na przylozone napiecie.Przedstawiony na fig. 2 uklad do wybierania przewodów poszczególnych jednostek jarzeniowych zawiera tranzystor Ql, którego kolektor 31 pola¬ czony jest bezposrednio ze zródlem VI pradu sta¬ lego. Emiter 32 tranzystora Ql polaczony jest z ziemia poprzez obornik 33. Wejsciowy sygnal 34 o almlplitudzie 4V i czasie trwania okolo 100 nsek przykladany jest do bazy 30 tranzystora Ql. Tran¬ zystor Ql pracuje w ukladzie wzmacniacza, przy czym ernfilter 32 tranzystora Ql, bedacy elektroda wyjsciowa wzmacniacza jest "polaczony z baza 36 drugiego tranzystora Q2. Emiter 37 [tranzystora Q2 polaczony jest bezposrednio z ziemia a jego kolek¬ tor 38 ipolalczohy jest przez niewielki opornik 39 z pierwotnym uzwojeniem 40 polaczony jest po¬ przez diode D2 z zaciskiem zródla V? pradu sta¬ lego o stosunkowo wysokim na(pieciu. Ponadto równolegle z pierwotnym uzwojeniem 40 transfor¬ matora Tx polaczona jest dioda Dx.Z chwila gdy impuls 34 pochodzacy z adresuja¬ cego ukladu logicznego 61 zostanie przylozony po¬ przez kondensator 61C i oporowy dzielnik napie¬ ciowy 61RA, 61RB do bazy 30 tranzystora Ql pra¬ cujacego w ukladzie wtórnie emilterowego, tranzy¬ stor tan wprowadza gwaltownie tranzystor Q2 w stan przewddzenia. Zjawisko to jest tak szyb¬ kie, ze impuls pradowy plynacy przez pierwotne uzwojenie 40 transformatora Tlf powoduje powsta¬ nie imipulsu napieciowego we wtórnym uzwoje¬ niu 42.W momencie zakonczenia irnlpulsu 34, tranzystor Q2 przestaje przewodzic i 'przeplyw pradu przez uzwojenie pierwotne 40 transformatora Tlf zostaje .przerwany, a drugi impuls napieciowy wytworzony w tym momencie w uzwojeniu wtórnym 42 zostaje zlikwidowany przez diode Dl. Dioda Dl obdina ujemna czesc oscylacji, dzieki czemu imipuls wyj¬ sciowy ma ksztalt jednego pólokresu. Dioda Dl zabezpiecza ponadto tranzystor Q2 od duzych prze¬ piec które moga wystapic podczas wylaczania.W praktyce, wejsciowy impuls 34 trwa krócej niz pól okresu, aby móc uwzglednic ladunek zmaga¬ zynowany w tranzystorze, który przedluza czas wy¬ laczania tranzystora po zniknieciu sygnalu steru¬ jacego. Logiczny uklad 61, chociaz jest ukladem zlozonym, jest jednak wykonany w sposób kon¬ wencjonalny z ukladów wybierania liniowego albo z ukladów z dostepem ujednoliconym, z któryich kazdy dostarcza impulsy sterujace 34 w wybra¬ nych odstepach czasu.Uzwojenie wtórne 42 transformatora Tl polaczo¬ ne jest szeregowo z generatorem sygnalu podtrzy¬ mujacego 29 i z linia, przy czym polaczenie jest tak wykonane, ze obydwa napiecia sie dodaja.W celu zmniejszenia wzajemnego wplywu, czesto¬ tliwosc rezonansowa generatora podtrzymujacego 5 29 i czestotliwosc rezonansowa generatora imipul- sów sa rózne, co zmniejsza pdbór mocy i umozli¬ wia przeslanie do tablicy mozliwie duzego sygna¬ lu. Jakkolwiek nie jest to ograniczeniem ukladu, w przykladowym ukladzie czas trwania impulsu wytwarzanego przez tranzystor Q2 jest rzedu jed¬ nej mikrosekundy, a czas jednego okresu sygnalu podtrzymujacego jest rzedu dziesieciu mikrose¬ kund. - Dzialanie tablicy wyswietlajacej wymaga, ab^ do wszystkich linii dolaczony byl ciagly sygnal na¬ piecia podtrzymujacego. Pod 'pojeciem sygnalu cia¬ glego rozumie sie napiecie przemienne, na "przy¬ klad sinusoidalne lufo napiecie o zlozonym ksztalcie przebiegu, przykladane okresowo na krótkie odcin¬ ki czasu. Takie samo napiecie podtrzymujace przy¬ kladane jest do wszystkich linii poziomych, a do wszystkich linii pionowych przykladane jest rów¬ niez napiecie o podobnym ksztalcie lecz przesu¬ niete w ifazie w stosunku do pojprzednio wslpomnia- nego o 180°. Napiecia przykladane do tablicy prze¬ wodów sa symetryczne w stosunku do ziemi dzieki czemu mozna wybrac poszczególne jednostki ja¬ rzeniowe tablicy.Dla zmniejszenia wplywu zmiennego obciazenia pojemnosciowego na zródlo napiecia podtrzymuja¬ cego 29, równolegle do tablicy, podlaczona jest po¬ jemnosc 45. Pojemnosc ta powinna byc tym wiek¬ sza im wieksza przewiduje sie zmiane pojemnosci tablicy na skutek wlaczenia duzej ilosci jednostek jarzeniowych.Jak widac z fig. 1A z kazdylm przewodem tabli¬ cy polaczony jest generator impulsów 60-12-1... 60-12-n i 60-13-1... 60-13-n, który otrzymuje impuls sterujacy 34, z ukladu adresujacego 61. Jezeli na przyklad chce sie wybrac jednostke wyladowcza okreslona :przez skrzyzowanie przewodów 13-1 i 12-1, wówczas impuls sterujacy jest przykladany jednoczesnie do generatorów 60-13-1 i 60-12-1, przez co do dostarczanych przez generator 29 na¬ piec podtrzymujacych, znajdujacych sie w fazach przeciwnych, dodawane sa irclpulsy o tym samym Kierunku. Synchronizacyjne polaczenie 90 pomie¬ dzy generatorem podtrzymujacym 29 i logicznym ukladem adresujacym 61 zapewnia, ze imipuilsy 34 zjawiaja sie we wlasciwych momentach w stosun¬ ku do napiecia podtrzymujacego z generatora na¬ piec podtrzymujacych 29.Z chwila gdy sinusoidaline zmienne napiecie przy¬ lozone do jednostki jarzeniowej osiajgnie wielkosc napiecia zaplonu, w jednostce tej nastepuje wyla¬ dowanie. Przy zmniejszeniu amplitudy tejgo napie¬ cia, wyladowanie utrzymuje sie az do momentu, w którym napiecie osiagnie najnizszy poziom na¬ piecia podtrzymujacego, ponizej którego wylado¬ wanie zostaje przerwane. JezeM przylozone napie¬ cie przemienne jest nizsze od napiecia zaiplonu lecz wyzsze od napiecia podtrzymujacelgo, wówczas jed¬ nostka znajduje sie w stanie przygotowanym do pojedynczych wyladowan. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60¦t 80292 a Róznica miedzy poziomami napiec odpowiadaja¬ cych zalaczaniu i wylaczaniu jest wykorzystywana tlo cel6w pamieciowych i wynika z gromadzenia ladunków na powierzchniach 17 i 18 pokryc 14 i '16 co powoduje powstanie w jednostce jarzenio¬ wej napiecia pamieciowego.Przy usytuowaniu jednostek jarzeniowych w po¬ ziomych i pionowych kolumnach, co wynika z ukladu poziomych i pionowych przewodów, istot¬ nym jest aby mozna bylo wplywac na stan po¬ szczególnych jednostek, nie naruszajac stanu jed¬ nostek pozostalych. Ponadto, ze wzgledu na pro¬ stote ukladu, jest pozadanym zastosowanie sygna¬ lu sinusoidalnego, równego luib nieco wiekszego od poziomu napiecia podtrzymujacego i jednoczesnie przykladanie do niektórych wybranych przewodów napiec dodatkowych zmieniajacych stan wybranych jednostek jarzeniowych.W celu wylaczenia wyfbranej jednostki, czyli za¬ konczenia serii wyladowan nalezy zlikwidowac na¬ gromadzone ladunki, okreslajace iprzedpiecie jed¬ nostki wyladowczej, w taki sposób, by amplituda przylozonego napiecia, czyli stala amplituda na¬ piecia podtrzymujacego 72A i 72B (patrz fig. 3) byla za mala do wywolania wyladowania. Impuls wylaczajacy jest identyczny z (impulsem wlaczaja¬ cym, przy czym stwierdzono, ze moment przylo¬ zenia impulsu wylaczajacego w stosunku do napie¬ cia podtrzymujacego ma wplyw na wylaczenie jed¬ nostki jarzeniowej jezeli zostanie przylozony tak, ze szczyt impulsu wypadnie w punkcie normalne¬ go wyladowania, czyli w punkcie 70 (paitirz fig. 3), lub zostanie przylozony tak, ze zmieni nachyle¬ nie najblizszego ostatniego wyladowania albo zo¬ stanie przylozony tak, ze zbocza impulsu i zbocze napiecia sinusoidalnego po zsumowaniu stworza w przyblizeniu zerowe nachylenie w punkcie ostat¬ niego wyladowania.Naciecie zaplonu lub napiecie konczace wylado¬ wanie wytwoitzóne w uzwojeniu wtórnym 42 trans¬ formatora, dodawane jest do napiecia wytwarza¬ nego przez generator sygnalu podtrzymujacego i w celu zapalenia wyfbranej jednostka jarzeniowej jest przykladane do wybranej pary przewodów w ze¬ spolach przewodów 12 i 13. Potencjal sasiednich jtfzewodów niepolaczonych do zródla wysokiego na¬ piecia zostaje podwyzszony przez sprzezenie po¬ jemnosciowe, co mogloby spowodowac pasozytni¬ cze zapalenie niewybranych jednostek janzenio-^ wych.Uklad wedlug wynalazku, przedstawiony na fig. 2 wykrywa napiecie wzbudzone w uzwojeniu pierwotnym 40 .przez uzwojenie wtórne 42 i zawie¬ ra diode D2 oraz przelacznik tranzystorowy z tran¬ zystorami Q3 i Q4. Anoda 78 polaczona jest z do¬ datnim zaciskiem zródla V2 pradu stalego, nato¬ miast jej katoda 79 jest polaczona z górnym kon¬ cem 77 uzwojenia pierwotnego 40. Emiter 86 tran¬ zystora Q4 polaczony jest z katoda 79 diody D2, a baza 82 tranzystora Q4 jest polaczona bezposred¬ nia anoda 78 diody D2. Kolektor 87 tranzystora Q4 polaczony jest 'bezposrednio z baza 83 tranzystora Q3, a kolektor 81 tranzystora Q3 z baza 82 tran¬ zystora Q4. Polaczenie tranzystorów Q4 i Q3 two¬ rzy uklad p^n-p-n i w przypadku pracy z odwrot¬ na biegunowoscia nalezy uzyc tranzystora Q4 typu n-p-n, tranzystora Q3 typu p-nHp. i odwrócic bie- 5 guinowosc diod Dl i D2.Napiecia wzbudzone przez uzwojenie wtórne 42 w uzwojeniu pierwotnym 40, które powoduja, ze górny koniec 77 uzwojenia 40 staje sie ujemny w sitosunku do dolnego konca 76 zostaja zwarte przez diode Dl, pnzy czym zwarcie to przenosi sie na strone pierwotna transformatora jako imala opor¬ nosc.Napiecia wzbudzane w uzwojeniu pierwotnym 40, podwyzszajace potencjal górnego konca 77 tego 'Uzwojenia, przykladane sa do diody Dl w kierun¬ ku zaporowym, zatem dioda ta dla tych napiec stanowi duza opornosc.Napiecia te zostaja przylozone do diody D2 rów¬ niez w kierunku zaporowym a róznica napiec na tej diodzie, przylozona miedzy emiter 86 i baza 82 tranzystora 84, powoduje, ze tranzystor ten zaczyna przewodzic. Kolektor 87 tranzystora Q4 móglby byc co prawda polaczony z dolnyfm koncem 76 uzwojenia pierwotnego 40 tak, aby stworzyc bocz¬ nik niiskoomowy uzwojenia pierwotnego 40, ale ze wzgledu na sprawnosc energetyczna i wymagania dotyczace mocy, tranzystor Q3 jest uzywany wraz z tranzystorem Q4 jako uklad p^n-pnn.W zwiazku z powyzszym, kolektor 81 tranzysto¬ ra Q3 polaczony jest bezposrednio z baza 82 tran¬ zystora Q4, kolektor 87 tranzystora Q4 polaczony bezposrednio z baza 83 tranzystora Q3 a emiter 80 tranzystora Q3 z dolnym koncem 76 uzwojenia pierwotnego 40. W ukladzie tym, napiecia dodat¬ nie wzbudzane w uzwojeniiu pierwotnym 40 sa wy¬ krywane na diodzie D2 (jak równiez na diodzie Dl), która wykrywa prady próbujace plynac w kierunku zaporowym. Napiecie zwrotne wystepuja¬ ce w diodzie D2 wystepuje równiez pomiedzy emi¬ terem 86 i ,baza 82 tranzystora Q4, co ze wzgledu na polaczenie typu pnn^pnn wywoluje przejscie tranzystorów Q3 i Q4 w stan przewodzenia. Stan przewodzenia tych tranzystorów odpowiada zbocz- nikowaniu uzwojenia pierwotnego Ibaindzo mala opornoscia, przenoszona na uzwojenie wtórne 42, w wyniku czego te napiecia, które przylozone lub wzbudzone w uzwojeniu wtórnym 42 zaindukowaly napiecia w uzwojeniu pierwotnym 40, pracuja na bardzo mala opornosc, co odpowiada malemu spad¬ kowi napiecia na uzwojeniu wtórnym.Zalety zastosowania opisanego ukladu w pola¬ czeniu z tablica jarzeniowa sa przedstawione na fig. 3.Tablica jarzeniowa przedstawiona na fig. 3 ja¬ ko prostokat narysowany linia przerywana zawie¬ ra uklaldy przewodów 12 i 13. Miejsca skrzyzowan przewodów 12 z przewodami 13 okreslaja poszcze¬ gólne jednostki jarzeniowe taJblicy. Zródla napie¬ cia podtrzymujacego, Oznaczone 29A i 29B wytwa¬ rzaja napiecia przesuniete wzgledem siebie o 160°, które sa podawane do przewodów 12-1, 12-2... 12-N oraz 13-1, 13-2... 13-N poprzez uzwojenie wtórne odpowiednich transformatorów T12-1, T12-2,... 15 20 25 30 35 40 45 50 55 609 sozw no T12-N oraz T13-2... T13-N, z których kazde odpo- wiadta uzwojeniu wttónnemu 48 z fig. 2. ttazdy z laczników S12-1, 812-2... S12-N oraz S13-1, S13-2... S13-N odpowiada tranzystorowi prze¬ laczajacemu' Q2 na fig. 2. LajdzniM te sa urucha¬ miane przez impulsy sterujace 34 z ukladu adre¬ sujacego 61, przy czym w celln wybrania i elek¬ trycznego uruchamiania wybranej jednostki jarze¬ niowej uruchamiane sa jednoczesnie jeden z lacz¬ ników S12-1, S12-2... S12-N oraz jeden z lacani- ków S13-1, S13-2... S13-N. Baterie V odpowiadaja zródlu V2 pradu stalego (fig. 2), przy czym cho¬ ciaz w rzeczywistosci stosowane jest jedno zródlo zasilania, dla ulatwienia wyjasnienia pracy poka¬ zano oddzielne baterie.Chwilowe zwarcie któregokolwiek z laczników wywoluje przeplyw impulsu pradu przez uzwoje¬ nie pierwotne odpowiedniego transformatora, co z kolei indukuje w uzwojeniu wtórnym tego trans¬ formatora impuls wysokiego napiecia, który dodaje sie do napiecia podtrzymujacego Vs/2 w okreslo¬ nym przewodzie.Zalózmy, ze nalezy uruchomic jednostke jarzenio¬ wa okreslona przez skrzyzowanie przewodów 12-2 i 13-2. Uklad adresujacy 61 fcowodluje chwilowe i jednoczesne zwarcie laczników 812-2 i S13-3. Im¬ pulsy pradu w uzwojeniu pierwotnym transforma¬ torów Tl2-2 i T13-2 indukuja impulsy napieciowe w uzwojeniach wtórnych tych transiformatorów.Impulsy napieciowe- dodaja sie do napiec podtrzy¬ mujacych i powoduja zapalenie sie czyli wylado¬ wanie w wybranej jednostce. Ze wzgledu na bli¬ skie sasiedztwo miedzy przewodami 12-1, 12-N a przewodem 12-2, oraz miedzy przewodami 13-1, 13-N a przewodem 13-2 zarówno w tych przewo¬ dach jak i w innych, dzieki poijemnosciom rozpro¬ szonym C, moga zostac wzbudzone impulsy paso¬ zytnicze.Dla zapewnienia by impulsy pasozytnicze nie spo¬ wodowaly niezamierzonego zadzialania jednostek wyladowczych umieszczonych wzdluz sasiednich przewodów, w kazdym z ukladów 60-13-1, 60-13-2... 60-13-N oraz 60-12-1, 60-13-2... 60-12-N umieszczo¬ ne sa urzadzenia zmniejszajace olpornosc wewnetrz¬ na ukladów w obecnosci napiec pasozytniczych. Ob¬ wody wykrywajace i laczace 112-1, 112-2... 112-N oraz 113-1, 113-1, 113^2... 113-N, wykrywaja napie¬ cie wzbudzone w uzwojeniach pierwotnych trans¬ formatorów T-12-1, T12-2... T12-N oraz T13-1, T13-N, zwieraja te nalpiecia i przenosza sie w po¬ staci malej opornosci na uzwojenia wtórne odpo¬ wiednich transformatorów. W ten sposób, kazde napiecie wzbudzone w sasiednim przewodzie wy¬ woluje jedynie niewielki spadek napiecia na uzwo¬ jeniu wtórnym, którego wielkosc nie wystarcza, nawet przy dodaniu do napiecia podtrzymujacego, do wywolania wyladowania w ^aiewybranej jed¬ nostce. Uklady wykrywajace i laczace 112 i 113 sa pokazane na fig. 3 i zawieraja diody Dl i D2 oraz tranzystory Q3 i Q4.Uklad poza obnizaniem opornosci dla impulsów pasozytniczych zmniejsza równiez impedancje transformatora dla pradów wywolanych napiecia¬ mi podtrzymujacymi Vs/2. PL PL