Uprawniony z patentu: Ukrainsky ordena trudovogo Krasnogo Zname- ni nauchnoissledovatelsky konstruktorsko-tech- nologichesky institut sinteticheskikh sverkhtver- dykh materialov i instrumenta, Kijów (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich) Ciecz chlodzaco-smarujaca do obróbki metali na zimno Wynalazek dotyczy cieczy chlodzaco-smarujacych stosowanych do obróbki metali na zimno, przy uzy¬ ciu sciernic diamentowych, a zwlaszcza przy obrób¬ ce metali skrawaniem.Znany jest obecnie szereg cieczy chlodzaco-sma¬ rujacych do obróbki sciernej, takich jak nafta, mie¬ szanina nafty i oleju, 30% roztwór wodny sody, 1% roztwór wodny trójetanolaminy z 0,25% bo¬ raksu,, na przyklad :z ksiazki Oszer R. N. „Pro¬ dukcja i stosowanie cieczy chlodzaco-smarujacych", Gostoptechizdat, Moskwa, 1963 r.Nafta posiada dosc dobre wlasnosci myjace i zwilzajace, zapewnia dobre warunki pracy ziarn skrawajacych. Stosowanie jej jest jednak ograni¬ czone warunkami techniki bezpieczenstwa i ochro¬ ny pracy personelu obslugujacego.Ciecze chlodzaco-smarujace, majace w swoim skladzie trójetanolamine, moga powodowac zniszcze¬ nie izolacji w razie przenikniecia do napedu elek¬ trycznego obrabiarki, na której wykonuje sie obrób¬ ke metalu.Stosowany, jako ciecz chlodzaco-smarujaca, 3% roztwór sodowy nie zapobiega zatluszczeniu sciernic diamentowych co obniza wlasnosci skrawajace na¬ rzedzia.Celem niniejszego wynalazku jest usuniecie opisa¬ nych wyzej wad.Podstawowym zadaniem wynalazku jest opraco¬ wanie takiej cieczy która mialaby prosty sklad, byla bezpieczna w uzyciu, zapobiegalaby zatluszczeniu 10 15 20 21 30 narzedzi sciernych podczas pracy, zapewnialaby odprowadzanie ciepla, zmywanie wióra, pylu szli¬ fierskiego i produktów rozkladu cieczy, co stale sprzyjaloby zachowaniu wlasnosci skrawajacych narzedzi.Wytyczone zadanie rozwiazane jest w ten spo¬ sób, ze ciecz chlodzaco-smarujaca do obróbki me¬ tali na zimno, w szczególnosci szlifowaniem na pod¬ stawie wody z domieszka sody kalcymowanej, we¬ dlug wynalazku, zawiera rozpuszczalna w wodzie sól estru celulozy w ilosci nie przekraczajacej 1%.Korzystnie jest laczyc wymienione wyzej sklad¬ niki cieczy chlodzaco-smarujacej w nastepujacym stosunku: 0,05—0,5% rozpuszczalnej w wodzie soli estru celulozy, 0,01—0,5% sody kalcynowanej i 99,00—99,94% wody.Rozpuszczalne w wodzie sole estrów celulozy po¬ siadaja szereg wlasciwosci odpowiadajacych wyma¬ ganiom cieczy chlodzaco-smarujacych. Ich dyspersje wodne maja znaczna zdolnosc blonotwórcza, przy czym blomki posiadaja dostateczna wytrzymalosc mechaniczna. Oprócz tego, wazna cecha rozpusz¬ czalnych w wodzie estrów celulozy jest struktura ich czasteczek, w postaci wieloczasteczkowych lan¬ cuchów, posiadajacych duza liofilowosc i co za tym idzie, dobre wlasnosci zwilzajace. Polaczenie do¬ brych wlasnosci blonotwórczych ze znaczna zdolno¬ scia zwilzajaca zapewnia lepsza rozlewnosc cieczy i zwilzanie powierzchni narzedzia, .zmywanie wió¬ rów, pylu szlifierskiego i produktów rozkladu cie- 802843 80284 4 czy i co za tym idzie, zwieksza skutecznosc wyzy¬ skania smarujacych wlasnosci cieczy.Soda kalcynowana wystepuje jako inhibitor ko¬ rozji i jednoczesnie jako stabilizator trwalosci roz¬ tworów, rozpuszczalnych w wodzie, soli estru celu¬ lozy. Proponowana ciecz chlodzaco-smarujaca przy¬ gotowuje sie przez zwykle zmieszanie skladników wchodzacych w jej sklad.Jako rozpuszczalnej w wodzie soli estru celulozy wskazane jest uzycie sodowej soli karboksymetylo- celulozy W 'Celu^^^Bp^Xepszego zrozumienia wynalaz¬ ku ponizej przytoczone sa konkretne przyklady skladu cieczy chlodzaco-smarujacej i rezultaty ba¬ dania.Przyklad I. Ciecz chlodzacoHS'marujaca, skla¬ dajaca sie z 0,03% Na^C03, 0,08% (€6H702/OCH2- -COONa)3/n i 99,89% wody uzyta byla przy ostrze¬ niu nozy ze stopów twardych za pomoca nieckowa- tych sciernic diamentowych na spoiwie metalowym.Prób^towiodly, ze po obróbce 1&00 nozy sciernica diaimfttowa nie zatluscila sie, podczas gdy przy uzyciu jako cieczy chlodzaco-smarujacej 3% roz- twor^^lj^jo^SjpK sciernica zatluscila sie juz po obróbce 300 «fey.Przyklad II. Ciecz chlodzaco-smarujaca, skla¬ dajaca sie z 0,3% Na2CO$, 0,2)% COONA)3/n i 99,5% wody i uzyta byla przy szlifo¬ waniu stopu twardego za pomoca nieckowatych sciernic diamentowych. Próby wykazaly zupelne --njezatluszczenie sciernic. Zuzycie jednostkowe dia- 10 15 20 25 30 mentu wynosilo 0,25 mg/g wobec 0,46 mg/g przy uzyciu 3% roztworu sodowego. Wydajnosc obra¬ biarki wzrosla srednio 2,5 razy.Przyklad III. Uzycie cieczy chlodzaco-smaru¬ jacej o analogicznym do przytoczonego w przykla¬ dzie 2 skladzie, przy szlifowaniu na okraglo wyro¬ bów ze stopów twardych pozwolilo powiekszyc po¬ suw wzdluzny obrabianego wyrobu do 0,7 m/min w stosunku do 0,5 m/min przy uzyciu 3% roztworu sodowego. Posuw poprzeczny wzrósl do 0,005 mm na suw podwójny wobec 0,0025 mm na suw po¬ dwójny przy uzyciu 3% roztworu sodowego. Za- tluszczenia sciernic przy tym nie stwierdzono.Tak wiec uzycie zaproponowanej cieczy chlodza¬ co-smarujacej pozwala intensyfikowac warunki pracy obrabiarki, powiekszyc wydajnosc 2,5 razy, zmniejszyc zuzycie jednostkowe diamentu srednio 1,5 razy i jednoczesnie zmniejszyc zuzycie energii elektrycznej. PL PL