Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 02.12.1974 Opis patentowy opublikowano: 30.10.1975 79982 KI. 5b, 9/00 MKP- E21c9/00 "CZmiNJAi Ufe^dbr Patentowego forta Twórcywynalazku: Ryszard Bazan,Jan Miluch, Jan Wozniak Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Przedsiebiorstwo Panstwowe, Lubin (Polska) Uchwyt kolumny zerdzi wiertniczych Przedmiotem wynalazku jest uchwyt kolumny zerdzi wiertniczych umozliwiajacy skrecanie i rozkrecanie kolumny zerdzi stosowanej w urzadzeniach wiertniczych do wiercenia dlugich otworów w skalach.Wiercenie dlugich otworów w skalach urzadzeniami wiertniczymi odbywa sie za pomoca zerdzi skrecanych w kolumny. Poniewaz zerdzie ze wzgledów wykonawczych i eksploatacyjnych sa krótkie w stosunku do dlugosci wierconego otworu, zatem czas skrecania i rozkrecania zerdzi z kolumna ma powazny udzial w czasie wykony¬ wania otworu. Dlatego tez czynnosci skrecania i rozkrecania kolumny zerdzi wykonywane sa mechanicznie za pomoca specjalnych urzadzen. Znane sa takie urzadzenia w wiertnictwie podziemnym i geologicznym miedzy innymi z polskich opisów patentowych nr nr 64640 i 64700 oraz z rozwiazaniami konstrukcyjnymi wiertarek do wieicsr-ja ctworów strzalowych, posiadajacych mechanizm do zmiany kierunków obrotów.Urzadzenia do rozkrecania i skrecania kolumny zerdzi wiertniczych w wiertnictwie geologicznym, stoso¬ wane sa przy dwuelementowych polaczeniach zerdzi wiertniczych, zerdzie wkrecane jedna w druga. W przy¬ padku laczenia zerdzi w kolumne za pomoca iulei laczacych, polaczenia trójelementowe. stosowa nie tych urza¬ dzen prowadzi do niekontrolowanego rozkrecania i skrecania poszczególnych elementów polaczenia. W wyniku tego konieczne jest stosowanie dodatkowego recznego-laczenia i rozdzielenia kolumny. Stosowane w podziem¬ nych wyrobiskach samojezdne maszyny wiertnicze sterowane z jednego stanowiska przez operatora nie sa wlas¬ ciwie wykorzystywane ze wzgledu na koniecznosc recznego wykonywania operacji pomocniczych przy dzieleniu i laczeniu kolumn wiertniczych. Potrzeby w tej dziedzinie spelnia uchwyt wedlug wynalazku. Uchwyt ten po¬ siada dwie tuleje dzielone w plaszczyznie równoleglej do osi zerdzi wiertniczej. Tuleja wewnetrzna osadzona jest obrotowo wtulei zewnetrznej i posiada dwukierunkowy element blokujacy tuleje wewnetrzna z tuleja laczaca zerdz wiertnicza. W tu lei wewnetrznej umieszczony jest równiez drugi element blokujacy jednokierunkowy stero¬ wany wraz z elementem sterujacym w postaci trzpienia, który blokuje tuleje wewnetrzna z tuleja zewnetrzna.Uchwyt wedlug wynalazku wspólpracujacy z glowica chwytakowa calkowicie spelnia zadanie mechanicznego skrecania i rozkrecania kolumny zerdzi wiertniczych w sposób kontrolowany i umozliwia wspólprace z ukladem podawania zerdzi.2 79982 Przyklad wykonania wynalazku pokazano na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rame prowadnicza maszyny wiertniczej w widoku z boku wraz z wiertarka, uchwytem i glowica chwytakowa, fig. 2 — rame prowgd- nicza w widoku z góry, fig. 3 — przekrój podluzny zamknietego uchwytu w pozycji pracy, fig. 4 — przekrój poprzeczny uchwytu przez sterowany element blokujacy, fig. 5 — przekrój poprzeczny uchwytu przez tuleje wewnetrzna i laczaca z uwidocznionym ukladem dzwigniowym.Uchwyt kolumny zerdzi wiertniczych wspólpracujacy z glowica chwytakowa 13, sklada sie ztulei we- \ wnetrznej 1 osadzonej obrotowo wtulei zewnetrznej 2. Obydwie tuleje dzielone sa na dwie czesci, zamykane i otwierane przy pomocy mechanizmu dzwigniowego 9 z silownikiem 10. Wtulei wewnetrznej 1 znajduja sie elementy blokujace 3 dwukierunkowego mechanizmu zapadkowego blokujace tuleje 1 z tuleja laczaca 4 zerdz wiertnicza 12. Wtulei 1 od strony wiertarki 14 zamontowany jest drugi mechanizm zapadkowy z elementami blokujacymi 5 jednokierunkowymi, które sa sterowane za pomoca trzpieni 6 stanowiacymi jednoczesnie ele¬ menty blokujace tuleje 1 z tuleja 2 uruchamiane silownikami 7. Elementy blokujace 5 blokuja tuleje 1 z lacznikiem 8 wiertarki 14. Obydwie czesci uchwytu polaczone sa z mechanizmem dzwigniowym 9 z silowni¬ kiem 10 sluzacym do zamykania i otwierania uchwytu. Uchwyt zamontowany jest na ramie prowadniczej 11 za pomoca trzpienia 15 i zacisku 16 w miejscu, w którym tuleja wewnetrzna 1 obejmuje lacznik 8 i tuleje laczaca 4.Wiercenie odbywa sie w polozeniu otwartym uchwytu. Wiertarka polaczona jest poprzez lacznik i tuleje laczaca z zerdzia wiertnicza.W czasie wiercenia wiertarka przesuwa sie wzdluz ramy prowadniczej do momentów którym tuleja laczaca znajdzie sie w glowicy chwytakowej. Wylacza sie wówczas obroty i posuw wiertarki. Operator zakleszcza tuleje laczaca w glowicy chwytakowej. Przez wlaczenie przeciwnych obrotów i posuwu rozkreca sie polaczenie wier¬ tarki z kolumna a nastepnie wiertarka przesuwa sie wzdluz ramy prowadniczej w skrajne polozenie tylne. Po wykonaniu tej operacji wstawia sie nastepna zerdz z tuleja laczaca i przelacza sie obroty i posuw wiertarki na kierunek przeciwny. Po polaczeniu kolumny z wiertarka odblokowuje sie glowice chwytakowa, która od tego momentu spelnia role centralizatora zerdzi wiertniczej. Czynnosci te sa powtarzane do czasu wykonania pelnej dlugosci otworu. Po odwierceniu otworu wycofuje sie caly zespól wiercacy w przeciwne skrajne polozenie na ramie prowadniczej. Operator wlacza zacisk glowicy chwytakowej na przedostatniej tulei laczacej oraz zamyka uchwyt na ostatniej tulei laczacej i na laczniku wiertarki.Po zamknieciu uchwytu i zacisnieciu glowicy chwytakowej oraz wlaczeniu przeciwnych obrotów wiertarki elementy blokujace sterowanie mechanizmu zapadkowego przenosza moment obrotowy na tuleje wewnetrzna, a nastepnie na zerdz wiertnicza poprzez tuleje laczaca. W tym czasie tuleja wewnetrzna obraca sie w nieru¬ chomej tulei zewnetrznej. W tej sytuacji nastepuje rozkrecenie polaczenia tulei zacisnietej w glowicy chwytako¬ wej z zerdzia wiertnicza, po czym wlacza sie silownik przesterowujacy elementy blokujace mechanizmu zapad¬ kowego jednokierunkowego. Trzpienie blokujace przesterowuja elementy w polozenie odblokowane i jednoczes¬ nie blokuja tuleje wewnetrzna z tuleje zewnetrzna, przez co obydwie tuleje sa unieruchomione i blokuja jedno¬ czesnie tuleje laczaca, znajdujaca sie w uchwycie. Moment obrotowy wiertarki przenoszony przez lacznik po¬ woduje rozlaczenie polaczenia tulei laczacej z lacznikiem. Po wykonaniu tych czynnosci zerdz wiertnicza zo¬ staje oddzielona od kolumny i od wiertarki. Nastepnie otwiera sie uchwyt i przemieszcza wiertarke w polozenie przednie, wlacza sie obroty robocze i laczy sie z tuleja zacisnieta w glowicy chwytakowej. Od tego momentu czynnosci przy dzieleniu kolumny zerdzi powtarzaja sie az do wyciagniecia ostatniej zerdzi z otworu wiertnicze¬ go, PL PL