Pierwszenstwo: 17.10.1973 (P. 165947) Zgloszenie ogloszono: 01.10.1974 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1975 79902 KI. 35a, 5/04 47c, 65/14 MKP B66b5/04 F16d65/14 Twórcywynalazku: Jan Basta, Adam Kazmierski, Adam Kolacz, Tadeusz Kusz, - Kazimierz Kuzniak, Stanislaw Orzel Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Kgnstrukcyjne Przemyslu Materialów Budowlanych „Zremb", Wroclaw (Polska) Ogranicznik predkosci Wprowadzenie. Przedmiotem wynalazku jest rozwiazanie konstrukcyjne ogranicznika predkosci, elektro¬ magnetycznego, zbudowanego w oparciu o hamulec wieloplytkowy sprezynowy luzowany za pomoca elektro¬ magnesu.Ogranicznik predkosci wedlug wynalazku znajduje zastosowanie przy dzwigach towarowo-osobowych, spelniajac role zabezpieczenia w przypadku spadku kabiny z wysokosci. Przedmiot wynalazku jako urzadzenie bezpieczenstwa ma za zadanie przeniesienie momentu obrotowego hamujacego z ukladu czynnego na uklad bierny, dowolnego mechanizmu napedowego, w przypadku przekroczenia dopuszczalnej predkosci ukladu. Dzia¬ lanie samoczynnego zespolu hamujacego jest spowodowane zwolnieniem sprezyn, z nagromadzona energia, wyzwolenie której wywoluje moment tarcia powodujacy zatrzymanie hamowanego ukladu. Sam proces hamo- wanla moze sie odbywac w granicach wymaganego opóznienia oraz na okreslonym dopuszczalnym odcinku drogi.Stan techniki. Znane ograniczniki predkosci sa wyposazone w bezwladnosciowy mechanizm sprzegajacy, powodujacy uruchomienie zespolu hamujacego. Stosuje sie tutaj uklady sprezynowo-srubowe, hydrauliczne i pneumatyczne, majace za zadanie sprzegniecie zespolu hamulcowego na skutek zadzialania mechanizmu od¬ srodkowego. Najczesciej stosowanym rozwiazaniem hamulca sa hamulce z okladzina cierna, typu stozkowego.W momencie przekroczenia dopuszczalnej predkosci katowej walu hamulca, nastepuje sprzezenie zabieraków z pozostajacym dotychczas w spoczynku czlonem hamowanym, zwiazku z czym zostaje zapoczatkowany ruch postepowy tego czlonu za pomoca napedu gwintowego. Naped gwintowy sklada sie z nagwintowanego walu stanowiacego jedna calosc z czlonem hamowanym oraz z zabezpieczonych przed obrotem dwóch tulejowych nakretek wkreconych jedna w druga. Gwint zewnetrzny narketki wkreconej na nagwintowany wal ma skret przeciwny anizeli jej gwint wewnetrzny. W zaleznosci od kierunku obrotów walu hamulca, jedna z nakretek, oparta powierzchnia czolowa o sprezyscie zamocowana plyte oporowa umozliwia wkrecanie sie czesci srubowej walu, w wyniku czego czlon hamowany wirujac, przemieszcza sie i wchodzi w zetkniecie z czlonem hamujacym ze stopniowo narastajaca sila wzmagajaca moment hamujacy do chwili zatrzymania sie kabiny dzwigu.2 79 902 Istota wynalazku wynikajaca z zastrzezen. Elektromagnetyczny ogranicznik predkosci stanowiacy przed¬ miot wynalazku ma w swej konstrukcji znany hamulec wieloplytkowy, dociskany zespolem sprezyn których luzowanie odbywa sie na drodze elektromagnetycznej. Jest on ponadto wyposazony w bezwladnosciowy mecha¬ nizm sprzegajacy, uruchamiajacy zespól hamujacy za posrednictwem wylacznika elektrycznego, wylaczajacego napiecie z cewki elektromagnesu. Zespolem powodujacym zadzialanie wylacznika elektrycznego sa dwa plasko zetkniete z soba, pierscienie, majace wykonane wglebienie stanowiace pomieszczenia kulki sterujacej popy¬ chaczem wylacznika. Wglebienia w pierscieniach sa umiejscowione w stosunku do siebie o 90°C, natomiast wystepy znajdujace sie od wewnetrznej strony pierscieni sa przesuniete w stosunku do siebie o okreslony kat.Dzwignie bezwladnosciowego mechanizmu dzialaja w dwóch równoleglych do siebie plaszczyznach, przy czym kazda z nich jest przystosowana do wspólpracy tylko z jednym pierscieniem.Korzystne skutki wynikajace ze stosowania wynalazku. Przedmiot wynalazku ma szereg zalet konstrukcyj¬ nych jak równiez eksploatacyjnych. Rozwiazanie ogranicznika predkosci umozliwia uzyskanie minimalnego czasu zwloki zadzialania ukladu hamujacego, co ma decydujacy wplyw na efektywnosc hamowania. Zastosowanie typowych i znanych zespolów jak hamulec wieloplytkowy dzialajacy na zasadzie elektromagnesu, bezwladnos¬ ciowy mechanizm sprzegajacy, wylacznik elektryczny sa powiazane z soba funkcjonalnie w nowym ukladzie, dajac zaskakujacy efekt techniczny w postaci niezawodnego dzialania urzadzenia awaryjnego. Wysoka pewnosc dzialania ogranicznika jako urzadzenia bezpieczenstwa zapewniona jest w ten sposób, ze hamowanie jest nasteps¬ twem zamierzonego lub niezamierzonego wylaczenia napiecia pradu elektrycznego.Wyjasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ogranicznik predkosci uwidoczniony w pólprzekroju wykonanym równolegle do osi walu, fig. 2 natomiast przekrój prostopadly w stosunku do osi walu. Kolo zebate 1 wraz z walem 1a przenosi moment obrotowy na tarcze zabierakowa 2 hamulca wieloplytkowego oraz na piaste 3 bezwladnosciowego mechanizmu sprzegajacego 11. Czlon hamowany hamulca stanowia ruchome plytki cierne 4, natomiast czlon hamujacy stanowia nieobracajace sie — stale plytki cierne 4a dociskane zespolem obwodowo rozmieszczonych sprezyn 5 mocowanych do plyty czolowej 6, a ta z kolei przykrecona jest do sciany kabiny 7. W korpusie stalym hamulca znajduje sie cewka 8 oraz ruchoma zwora 9 przemieszczajaca sie osiowo w zakresie szerokosci szczeliny 9a, powodujaca ugiecie sprezyn 5 i zwolnienie docisku plytek 4 i 4a z chwila wlaczenia napiecia do cewki 8 elektromagnesu.Osadzona na wale 1a na odcinku wielowypustowym piasta 3 sluzy do obrotowego zawieszenia dzwigni 11 bezwladnosciowego mechanizmu sprzegajacego, która na swych koncach maja wykonane zaczepy 11a. Dzwignie 11 sa polaczone z tuleja 3 za posrednictwem sprezyn naciagowych 11b z regulacja sily naciagu za pomoca srub regulacyjnych 12. Zaczepy 11a na dzwigniach 11 swym ksztaltem przystosowane sa do wspólpracy z wyste¬ pami 13a wykonanymi w pierscieniach 13. Uklad zaczepów Tla na obydwóch dzwigniach 11 jest tak dobrany, ze umozliwia sprzegniecie dzwigni 11z pierscieniami 13 przy obrocie walu 1 a w obu kierunkach. Na zewnetrznym obwodzie pierscieni 13 wykonane sa dwa wglebienia 14, które mieszcza kulki 14a. Kat zwarty miedzy osiami symetrii wglebien 14 wynosi 90°, a osadzone w nich kulki 14a steruja popychaczem 15 wylacznika elektrycz¬ nego 16 oraz popychaczem 21 zaworu pneumatycznego 21.Przedmiot wynalazku jest wyposazony ponadto w reczne urzadzenie zwalniania hamulca, umozliwiajace sprowadzenie kabiny w dól w przypadku jej awaryjnego zatrzymania, Stanowi je pompa powietrzna 17 z cylin¬ drem 17a i poruszajacym sie w nim tlokiem 17b za pomoca.recznej dzwigni 18. W poblizu tarczy zabierakowej 2 umiejscowiona jest detka 19, która jest polaczona przewodem powietrznym 20 z cylindrem 17a pompy po¬ wietrznej 17. Na przewodzie powietrznym 20 znajduje sie zawór 21 którego popychacz 21 a jest sterowany kulka 14a. Wszystkie zespoly ogranicznika predkosci zabudowane sa w cylindrycznym korpusie 22 mocowanym do sciany kabiny 7.Dzialanie. W czasie normalnej pracy dzwigu, przy okreslonej roboczej predkosci kabiny, pierscienie 13 sa w spoczynku, a kulki 14a sterujace wylacznikiem 16 i zaworem powietrznym 21 znajduja sie we wglebieniach 14. Zespól elektromagnesu bedac pod napieciem ma zwore 9 przyciagnietado cewki 8, a za posrednictwem sworzni 23 powoduje ugiecie sprezyn 5.W chwili wystapienia obrotów krytycznych na przyklad w przypadku spadania kabiny z wysokosci, kolo zebate 1 poprzez wal 1a przenosi obroty na tarcze zabierakowa 2 i piaste 3, do której mocowany jest bezwlad¬ nosciowy mechanizm sprzegajacy 11. Swymi zaczepami 11a zahacza on o wystepy 13a powodujac obrót pierscie¬ ni 13. W wyniku przemieszczenia sie pierscieni 13, kulki 14a zostaja wypchniete po promieniu w kierunku odsrodkowym, toczac sie po krzywych wglebien 14. Wypchniete kulki 14a powoduja jednoczesne otwarcie zaworu powietrznego 21 oraz zadzialanie wylacznika elektrycznego 16. Z chwila przerwania doplywu pradu nastepuje odskok zwory 9 do cewki elektromagnesu 8 w wyniku wyzwolenia energii sprezyn 5 a tym samym79902 3 docisk ruchomych plytek ciernych 4 do stalych plytek ciernych 4a. Powstaly moment tarcia na powierzchniach styku plytek 4 i 4a powoduje zahamowanie ukladu kinematycznego dzwigu. Sprowadzenie na dól zahamowanej kabiny mozna dokonac za pomoca recznej pompy powietrznej 17; tloczac powietrze przewodem 20 do detki sprzeglowej 19. Wypelniona odpowiednia ilosci powietrza detka 19 rozpreza sie i powoduje poosiowe przesu¬ niecie tarczy zabierakowej 2 i tym samym zwolnienie nacisku plytek 4 i 4a. PL PL