PL79771B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Murphy Chemical Limited St. Albans (Wielka Brytania) Srodek grzybobójczy do zaprawiania nasion Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy do zaprawiania nasion zawierajacy jako sub¬ stancje czynna zwiazek o ogólnym wzorze przed¬ stawionym na rysunku lub jego sól addycyjna z kwasem, w którym R i R1 oznaczaja takie same lub rózne grupy alkilowe o 1—4 atomach wegla, a R2 i R3, oznaczaja takie same lub rózne grupy takie jak atomy wodoru lub grupy alkilowe o 1—4 atomach wegla z tym zastrzezeniem, ze R i R1 nie oznaczaja jednoczesnie grup n-butylowych gdy R2 i R3 sa atomami wodoru.Korzystnie R i R1 oznaczaja grupy metylowe.W ogrodnictwie i rolnictwie dobrze znane jest zaprawianie nasion za pomoca srodków grzybo¬ bójczych, w celu zabezpieczenia nasion przed kiel¬ kowaniem, a rosliny po wykielkowaniu. Stwierdzo¬ no, ze tego typu srodki znacznie zwiekszaja liczbe nasion zdolnych do wykielkowania i zmniejszaja liczbe roslin zarazonych.Czesto, znane srodki do zaprawiania nasion za¬ wieraja zwiazki rtecioorganiczne. Sa one skuteczne ale wykazuja niepozadanie wysoka toksycznosc dla ssaków. Obecnie stwierdzono, ze pewne pochodne morfoliny posiadaja wlasnosci grzybobójcze i sa interesujace jako czynne skladniki srodków do za¬ prawiania nasion. Zwiazki te wykazuja aktywnosc porównywalna ze zwiazkami rtecioorganicznymi w stosunku do wielu chorobotwórczych grzybów, ale sa przy tym znacznie mniej toksyczne dla ssa¬ ków. Wykazuja one takze aktywnosc przeciwko 10 15 25 30 pewnym odmianom grzybów takim jak np. Helmi- sthosporium avenze, które sa odporne na zwiazki rtecio-organiczne.Do zaprawiania nasion stosuje sie grzybobójczo efektywna ilosc wyzej omówionego zwiazku o ogól¬ nym wzorze przedstawionym na rysunku lub jego soli addycyjnej z kwasem np. zwiazek o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ra i R3 oznaczaja atomy wodoru, lub jego sól addy¬ cyjna z kwasem.Srodek wedlug wynalazku zawiera dodatkowo nosnik lub czynnik rozcienczajacy.Zwiazek o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku moze stanowic 10—8i0°/o wagowych mie¬ szanek, np. 25'—50%.Jako nosnik lub rozcienczalnik stosuje sie sub¬ stancje stale takie jak np. kaolin lub talk. Dla utrzymania zaprawy do nasion w stanie wilgot¬ nym dodaje sie do niej substancje powierzchniowo- czynna z, albo bez, dodatku nosnika lub rozcien¬ czalnika. Innym korzystnym skladnikiem srodka jest pigment taki jak np. tlenek zelaza lub barwne substancje organiczne. Pigment taki jak tlenek zelaza stanowi okolo 5 ment organiczny mozna stosowac w mniejszej ilosci.Uzycie pigmentu pozwala odróznic nasiona zapra¬ wione od niezaprawionych a takze umozliwia sprawdzenie równomiernosci zaprawienia.Srodek do zaprawiania moze zawierac równiez w niewielkich ilosciach inne skladniki, takie jak 797713 79771 4 np. lepiszcze w celu zwiekszenia przyczepnosci mie¬ szanki do nasion. Odpowiednim lepiszczem jest olej naftowy o sredniej lepkosci, który moze sta¬ nowic 2% mieszanki. Aby polepszyc plynnosc srod¬ ka dodaje sie np. okolo 1% stearynianiu magnezu lub okolo 2°/o ziemi okrzemkowej. Skladniki aktyw¬ ne srodków stalych powinny byc dokladnie roz¬ drobnione; wielkosc czastek powinna wynosic po¬ nizej 30 mikronów.Srodek wedlug wynalazku mozna wykorzystac do zakapsulkowania lub pastylkowania nasion je¬ zeli wystepuje on W postaci stalej.Srodek wedlug wynalazku mozna stosowac takze jako ciecz w formie roztworu lub zawiesiny w nie- fitotoksycznych cieklych substancjach np. w wodzie lub w niefitotoksycznym rozpuszczalniku orgdhicz* nym umozliwiajacym zaimpregnowanie nasion lub pokrycie ich warstwa skladników oiynnyoh. Ciecze takie moga zawierac takze skladniki barwne, i/lub lepiszcze jak to wyzej omówiono.Srodek wedlug wynalazku mozna miedzy innymi stosowac do pszenicy, jeczmienia i owsa.Odpowiednie' dawki tych srodków dobiera sie doswiadczalnie, ale normalnie stosuje sie przy¬ najmniej 0,5 g lródka/kg ziarna; korfeyfetrtie sA dawki rzedu 2,0 g srodka/kg ziarna, do 10 g srod¬ ka/kg ziarna. Znacznie wyzsze dawki przynosza niewielka korzysc a moga byc niebezpieczne dla mlodych siewek.Zwiazek o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku moze wchodzic w Sklad srodka wedlug wynalazku w postaci soli otrzymanej w reakcji z kwasem mineralnym, takiej jak na przyklad chlorowodorek, bromowodorek, siarczanu, azotan lub fosforan lub z kwasem organicznym, takiej jak na przyklad detali, mrówczan, *2£z4Wi*n lub me- talosulfonian.Srodek grzybobójczy wedlug wynalflSku mO*e takie zawierac dodatków© inne zWiazki grzybo¬ bójcze takie jAk na przyklad fcocnodne guanidyny, a zwlaszcza bis-ZS^guanidynooktylo/-amine i jej sole, a zwlaszcza s^dwtthydro^metyió^i^okBa- tyind-3^karboksbnilid, lub S^hydroksychinolinian miedziowy.Zwiazki o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku wykazuje aktywnosc W stosunku do róz¬ nych gatunków gfzybów takich, jak Ustilttgo spp,, HttiftlttfhóSpófittm dpp;j Fusarium s£p., PhGnft betae i Cólletrerichum coffeartum.Nastepujace przyklady wyjasniaja przedmiot wy¬ nalazku. Wszystkie stezenia podane sa W procen¬ tach wagowych o£r6cz tych przypadków, gdzie po¬ dana inne jednostki stezenia.Przyklad I. Przyrzadzanie srodka dó napra¬ wiania nasion; a) N-/N',N/^WUmetyiodwUtiokari&atftylo-m6tylo/- morfdline (40 i) zrniesza sie. 1 dokladnie rozdrob¬ nionym kaolinem (60 g) i srodek dokladnie miele sie w mlynie mlotkowym otrzymujac za^raWe. dó rtasióh.B) ^/^'^'-dwumetyiddwtttiokafbamyiometyld/- mOffóline (50 g), £óltorasia*cz*n biS-ZS-guanidy- nooktyloZ-aminy (30 g), tlenek fielaza (5 g) i kaolin (M i) groszkuje sie. dokladnie w mlynie mlotko¬ wym ótriymttjae zaprawi} dó naaidft. c) Srodek sporzadza sie jak w punkcie (d) uzy¬ wajac N-Zdwumetylo-dwutiokarbamylometyloZ^d* dwumetylomorfoline zamiast N-ZN',N'-dwumetylo- dwutiokarbamylometyloZ-morfoliny. 5 d) Srodek sporzadza sie jak w punkcie (b) uzy¬ wajac N-/N,,N'-dwumetylódwutiokarbamylometylo/- 2,0<-dWUmetylomorfollne zamiast N-ZN',N'-dwume- tylodwUtiokarbamylómetyloZ-morfoliny.Aby stwierdzic aktywnosc grzybobójcza, zwiazki !5 ó ogólnym wzorze podanym na rysunku poddawa¬ no próbie dzialania przeciwko odmianie powszech¬ nego przy kielkowaniu nasion chorobotwórczego grzyba, stosujac metode in vitro i uzywajac do oceny aktywnosci technike pomiarów wielkosci 15 strefy zahamowania. Organizmy * ^Oddawane pró¬ bom Wzrastaly przez 5 dni we wstrzasanych kol¬ bach z roztworem dekstrozy slodowej W tempera¬ turze 26°C. Do badan stosowano szklane plytki analityczne o wymiarach 30X30 cm, przygotowane 2Q w ten sposób, ze po zaszczepieniu agaru z dekstroza slodowa rosnacymi organizmami, wylano go na plytki analityczne stosujac rózny czynnik chorobo¬ twórczy na kazda z 18 plytek.W agarze zrobiono szereg malych otworków, 25 które stworzyly kwadrat zlozony z 8 rzedów po 8 otworków.Zwiazki poddawane próbom uzywano w formie roztworów, w 50% wodnym roztworze acetonu, o stezeniach od 20 [i g/ml do 200 \i g/ml. Poszcze- 30 gólne roztwory wylano kazdy na inna plytke ana¬ lityczna, Otrzymujac w ten sposób 32 testowe zwiazki na kazdej plytce. Po okresie inkubacji przez 48 godzin ziarniste organizmy wyrosly w ta¬ kim stopniu, ze utworzyly stosunkowo matowe tlo 35 w agarze a zwiazki aktywne w stosunku do tych organizmów utworzyly, naokolo otworów zawiera¬ jacych te zwiaizki, jasna strefe zahamowania; wy¬ miary stref zostaly zmierzone.Zbadano nastepujace roztwory zwiazków i mie- 40 szaniny; A; N-ZN^N'-dwumetylodwutiokarbamylometyloZ- -morfoiina — aoo \i g/mi B: NVN^N'-dwumetylodwutiokarbamylOmetylo/'- -morfolinfl — 100 (ui g/ml 45 C: N-ZN',N'-dWumetylodwutiokarbamylometyloZ- -morfolina — 100 \x g/ml W mieszaninie z bis* -Z8-guanidynooktylo/-aminc — 100n g/ml D; N-ZN',N'*dwumetyiódwutiok&rbamylometyloZ- -2,6-dWUm6tylomorfolina — 200 \k g/ml 5o t: N-/dwumetyiodwutiókarbamyiometyio/-2,6- dwumetyiofnorfoltna — 20 \i g/ml F: Octan fenylorteciowy — 2oo [i g/ml G: octan fenylorteeiówy — 100 \i g/ml H: Bis-N/,N,-dwumetylodwUtiOkarbamylo/- sb ^dwusiarczek — 200 \k g/ml ii BiB-ZN^N^dwumetylodwutiokarbamylo/- -dwusiarczek — 20 \i g/ml J: Dwuetyiodwutiokarbaminian sodowy — &00 [i g/ml M K\ Dwuetylodwutiokartamiftian sodowy — 30 n/g/ml L: Btyleno-^i^-bis-dwutiokarbaminian dwusodowy — 200 11 g/ml M: Etyleno-i^bis-dwutiokarbaminian dwusodowy tf — 20 |A g/ffll5 79771 6 N: Dwumetylodwutiokarbaminian sodowy — 200 ^i g/ml O: Dwumetylodwutiokarbaminian sodowy — 20 \i g/ml P: Dwumetylodwutiokarbaminian miedziowy — 200 \i g/ml Q: Dwumetylodwutiokarbaminian miedziowy — 20 \i g/ml Roztwory F—Q — bedace znanymi srodkami grzybobójczymi zbadano dla porównania ze zwiaz¬ kami stosowanymi w srodku wedlug wynalazku.Zwiazki H i J naleza do grupy tzw. thiramów.Otrzymane wyniki przedstawiono w tablicy 1.„Tr" oznacza slady zahamowania: „VLZ" — ozna¬ cza, ze strefa zahamowania byla wieksza niz 40 mm.Dla zbadania aktywnosci grzybobójczej in vivo badano zwiazki o wzorze ogólnym przedstawionym 10 15 razy grzybnej. Wielkosc stosowanych dawek: okolo 2 g/kg ziarna.Badano zaprawy do nasion zawierajace: 50°/o i 25% N-/N',N'-dwumetylodwutiokarbamylometylo/- -morfoliny; zaprawy zawierajace 25% póltorasiar- czanu bis-/8-guanidynooktylo/-aminy i zaprawy za¬ wierajace po 25i°/o kazdego z tych dwóch zwiazków.W kazdej próbie, wybrane porcje ziarna trakto¬ wano róznymi zwiazkami, a jako wzorzec porów¬ nawczy uzyto odczynnik rtecioorganiczny zawiera¬ jacy 1% czynnego skladnika, oraz pewna ilosc czystego ziarna, celem okreslenia wielkosci infekcji.Przygotowane ziarna zasiano w wyprazonym kaolinie umieszczonym na malych plastikowych tacach i hodowano kontrolujac zawartosc wody, swiatlo i temperature.Okolo 3 tygodni po zasianiu, gdy siewki osiagnely Tablica 1 Wymiary strefy zahamowania w mm 1 Podany roztwór Organizm Ustilago nuda U. hordei U. levis U. avense U. maydis Helminthosporium avenae H. gramineum Fusarium culmorum F. nivale Phoma betae Colletotrichum Coffeanum A 27,7 24,0 35,3 — 26,0 19,1 23,2 30,7 30,8 22,7 24,5 B 26,0 31,6 — 23,3 18,7 29,0 28,5 20,3 18,6 C 29,4 30,1 36,0 — 32,2 26,6 24,7 31,2 34,5 22,1 24,8 D 31,4 22,2 VLZ 25,2 — _ 21,8 20,0 —.E 20,2 Tr 24,0 12,4 _ — 13,5 13,5 _ F 25,0 33,0 36,6 - 26,6 20,2 33,2 33,2 33,1 32,5 22,8 G 20,0 29,5 33,8 — 19,7 16,3 35,0 29,6 29,6 28,8 18,2 H 0 — — — — 19,8 — 18,9 I 0 — - — 0 - 15,1 30,8 21,5 — — J 0 — - 17,4 18,6 18,5 0 17,2 K 0 - — - 0 ir 15,1 0 11,6 L 0 17,8 15,1 — 0 20.2 0 0 0 M 0 0 0 — 0 Tr 0 0 0 N - — 0 16,8 — 24,5 — 12,0 O - — 0 0 — 14,7 — Tr P 0 - — — 10,4 14.5 0 — Q 0 - 0 1 - 0 13,0 0 - na rysunku 1, mieszaniny zawierajace te zwiazki i zwiazki stanowiace wzorzec porównawczy, na ich czynnosc przeciw grzybom Fusarium nivale i Sep- toria nodorum, rosnacym na ziarnach pszenicy, podczas hodowania ich w warunkach pokojowych.Materialy doswiadczalne przygotowano w postaci papki z dodatkiem substancji bedacych wewnetrz¬ nym nosnikiem i minimalnej ilosci odpowiedniego czynnika zwilzajacego. Otrzymana papke stosowano do pszenicy zawierajacej duza ilosc naturalnej za- wysokosc 7,5—10 cm, wyjeto je z tacek i oceniono symptomy choroby. Siewki, które byly bardzo za¬ razone nie zdolaly wyrosnac ponad powierzchnie kaolinu i okreslono je, jako wykazujace „wstepne pojawienie sie snieci". Siewki, które wyrosly lecz wykazywaly brazowe smugi na dolnej czesci lodygi, sklasyfikowano jako „dorosle lecz chore", podczas gdy nietkniete siewki sklasyfikowano, jako „wy¬ rosle i zdrowe".Zrobiono dwie serie prób i rezultaty przedsta¬ wiono w tablicy 2.Odczynnik Seria 1 N-/N',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometylo/- -morfolina (25%) Tablica 2 Calkowita ilosc wyroslych siewek w % 86 Wstepne pojawienie sie snieci w % 7 Wyrosle lecz chore % 5 u Wyrosle "" i zdrowe % 7479771 Odczynnik N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometylo/- | -morfolina (50%) Rtec (1%) Nie traktowano odczynnikiem Seria 2 N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometylo/- -morfolina (50%) Póltorasiarczan bis-Z8-guanidy- no-oktylo/aminy (5<0%) 1 N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometyloZ- morfolina (25%) i póltorasiar¬ czan bis-8-guanidyno-oktyloZ /aminy (25%) Rtec (1%) Nie traktowano odczynnikiem Calkowita ilosc] wyroslych siewek w % 91 88 91 90 90 94 92 90 Wstepne pojawienie sie snieci w % 3 9 5 4 8 8 5 7 Wyrosle lecz chore % 3 4 45 6 4 4 6 41 Wyrosle i zdrowe % 85 75 44 80 78 82 81 42 Opisane powyzej dzialanie powtórzono w zastoso¬ waniu do badania aktywnosci przeciwko grzybowi Helminthosporium avenae, który odporny jest na zwiazki rtecioorganiczne — uzywajac do prób tiokarbamylometyloZ-morfoline i póltorasiarczan bis-/8-guanidynooktylo/-aminy, w stosunku do grzyba Septoria nodorum na pszenicy ozimej.Odczynnik Seria 1 N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometyloZ- morfolina (5!0%) Rtec (1%) Nie traktowano odczynnikiem Seria 2 N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometyloZ- -morfolina (40%) Rtec (1%) Nie traktowano odczynnikiem Seria 3 N-ZN',N'-dwumetylodwu- -triokarbamylometyloZ- -2-6-dwumetylomorfolina (25%) Rtec (1%) Nie traktowano odczynnikiem Tablica 3 Calkowita ilosc wyroslych siewek % 88 93 84 95 97 90 98 96 96 Wstepne pojawienie sie snieci % 4 5 3 14 12 16 2 4 1 Wyrosle lecz chore % 4 20 16 0 3 7 3 26 22 Wyrosle i zdrowe % 80 68 65 81 82 67 93 66 73 owies. Norma zuzycia wynosila okolo 2 g zaprawy 60 na 1 kg ziarna. Przeprowadzono 3 serie prób a otrzymane wyniki przedstawiono w tablicy 3.Badanie czynnosci grzybobójczej w warunkach polowych polega na badaniu aktywnosci zapraw do nasion zawierajacych N-ZN^N^dwumetylodwu- ^ Pszenice zaprawiono 2 lutego sucha zaprawa w ilosci 2 g zaprawy za 1 kg ziarna, w bebnie obrotowym i zasiano siewnikiem 28 marca w ilosci 250 kgZha. Zboze uznano za wyrosniete (siewki na 1 metr rzedu) i chore 29 kwietnia.Otrzymane wyniki przedstawiono w tablicy 4.9 79771 10 Dla porównania zbadano takze mieszanki do za¬ prawiania zawierajace sam tylko póltorasiarezam bis-/8-guanidynooktylo/-aminy oraz preparat rte- cioorganiczny. Preparat rtecioorganiczny jest to równawcza przeprowadzono z zaprawa rtecioorga- niczna zawierajaca octan fenylorteciowy równo¬ wazny zwiazanej rteci o stezeniu wagowym 2 kg/m8.Tablica 4 Odczynnik N-ZN',N'-dwumetylodwutiokarba- mylometylo/morfolina (50M) i pól¬ torasiarczan bis-Z8-guanidynookty- lo/aminy (30%) Póltorasiarczan bis-/8-guanidynooktylo/-aminy (40%) Zwiazek rtecioorganiczny Nie traktowano odczynnikiem Wyrosle siewki na 1 metrze szeregu 51,6 50,8 48,3 37,7 Siewki chore w % 2,75 2.5 2,25 18,75 Siewki zdrowe na 1 metrze szeregu 50,3 49,5 47,2 30,7 produkt handlowy zawierajacy 1% zwiazanej or¬ ganicznie rteci w postaci zwiazków arylowych i alkilowych.Zaprawy zawierajace N-ZN',N'-dwumetylodwutio- karbamylometyloZ-morfoline stosowano do jeczmie¬ nia z zarazonego grzybem Ustilago nuda. Próbe po- Tak spreparowany jeczmien zasiano na polu podzie¬ lonym na równe dzialki i efektywnosc poszcze¬ gólnych preparatów oceniono oznaczajac srednia liczbe pokrytych sniecia miejsc na dzialke.Otrzymane wyniki (przedstawiono w tablicy 5.Tablica 5 Odczynnik N-ZN',N'-dwumetylodwu*iokarbamylo-metylo/nKr- folina (75%) N-/N',N'-dwumetylodwutiokarbamylo-metylo/mor- folina (50%) i Póltorasiarczan bis-S-guanidyno- oktyloZaminy (30%) 5,6-dwuhydro-2-metylo-l,4-oksatyino-3i-karboksa- nilid (roztwór 40%-owy) i octan fenylorteciowy (równowazny zwiazek rteci o stezeniu wagowym 2 kg/m3) Nie traktowano odczynnikiem Wielkosc dawki odczynnika 2 g/kg 2 g/kg 2 ml/ka 1 g/kg Srednia liczba pokrytych scie- nia miejsc na I dzialke 0,5 0,0 i 184,5 181 PL PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek grzybobójczy do zaprawiania nasion, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o ogólnym wzorze przedstawionym na ry¬ sunku, na którym R i R1 sa takie same lub rózne i oznaczaja grupy alkilowe o 1—4 atomach wegla a R2 i R3 sa takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub grupy alkilowe o 1—4 atomach wegla pod warunkiem, ze R i R1 nie oznaczaja jedno¬ czesnie grup n-butylowych w przypadku gdy R2 i R3 oznaczaja atom wodoru lub jego sól addycyjna z kwasem oraz znane dodatki i ewentualnie znane zwiazki grzybobójcze.

2. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera N-ZN',N'-dwumety- lodwutiokarbamoilometyloZmorfoline.

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako znany zwiazek grzybobójczy zawiera bis-ZS- -guanidynooktylo/amine lub jej sól addycyjna z kwasem, 5,6-dwuhydro-2-metylo-l,4-oksatyino-3- -karboksanilid lub S-hydroksy-chinolinian mie¬ dziowy.KI. 451,21/00 79771 MKP AOln 21/00 :n- r1 s c- CH; N O \-L/ OZGraf. Lz. 1757 (95+25) Cena 10 zl YTELNIA \i.-^h. n. PL PL