Gietarka do drutu lub tasm Przedmiot wynalazku. Przedmiotem wynalazku jest gietarka do drutu lub tasm, w której material przeznaczony do giecia podlega przerywanemu przesuwaniu o odcinki odpowiadajace zadanemu odstepowi miedzy dwoma kolejnymi miejscami za¬ giecia, przy czym w miejscu giecia znajduje sie nieruchoma podczas operacji giecia szczeka gie- tarska oraz dajacy sie oprowadzac dookola tej szczeki przy równoczesnym gieciu przysunietego odcinka przeznaczonego do giecia materialu, nape¬ dzany wyginak, którego przesuw roboczy daje sie z korzyscia regulowac. Gietarki tego rodzaju znaj¬ duja zastosowanie zwlaszcza do wytwarzania strzemion dla elementów zelbetowych.Opis stanu techniki. Znane gietarki okreslonego na wstepie typu nadaja sie do wykonywania giec jednokierunkowych, to jest nie mozna na nich giac dostarczonego do giecia materialu raz w jednym, a nastepnie w przeciwnym kierunku. Tego rodzaju czesto wystepujace zadanie mozna bylo dotych¬ czas rozwiazywac tylko przez umieszczenie w gie¬ tarce, po przeciwnych stronach trasy posuwu gie¬ tego materialu, dwóch nieruchomych szczek gietar- skich i przyporzadkowanie kazdej z tych szczek po jednym ruchomym wyginaku. W rozwiazaniu takim jednak, umozliwienie sprzegania ukladu na¬ pedowego gietarki w miare potrzeby na przemian raz z jednym, a raz z drugim ruchomym wygina- kiem w przypadku potrzeby zmiany kierunku gie- 25 30 cia, wymagalo by znacznego nakladu konstrukcyj¬ nego.Zadanie wynalazku. Wynalazek ma za zadanie unikniecie tych niedogodnosci przez stworzenie gietarki, która umozliwia dokonywanie operacji giecia, dowolnie w dwóch przeciwnych kierunkach wzgledem trasy posuwu gietego materialu, bez ko¬ niecznosci sprzegania ukladu napedowego gietarki na przemian z dwoma ruchomymi wyginakami.Okreslenie wynalazku. W mysl wynalazku, zada¬ nie to zostalo rozwiazane przez zastosowanie wspól¬ nego ruchomego wyginaka dla obydwóch kierun¬ ków giecia, który to wyginak jest przesuwany w kierunku prostopadlym do plaszczyzny giecia i dzieki temu daje sie oprowadzac, droga bocznego obejscia, z miejsca usytuowanego po jednej stronie wymienionej trasy az do miejsca polozonego po drugiej stronie tej trasy. Wspomniany ruchomy wyginak pozostaje przy tym w stalym sprzezeniu z ukladem napedowym, a zmiana kierunku giecia nastepuje po prostu przez wzajemna zamiane suwu roboczego i suwu powrotnego, w zastosowanym w tym przypadku napedzie zwrotnym.W korzystnej postaci wykonania przedmiotu wy¬ nalazku, po przeciwleglych stronach trasy posuwu materialu znajduja sie dwie nieruchome szczeki gietarskie, a wyginak osadzony jest w sposób umozliwiajacy jego poruszanie sie okolo dowolnie wybranej jednej z tych dwóch szczek. Ruchomy wyginak jest przy tym zamocowany na wychylnym 79 75479 ramieniu, wykonujacym napedzane, zwrotne ruchy robocze, przy czym geometryczna os tych wychy¬ len przecina trase posuwu gietego materialu w plaszczyznie symetrii obydwóch nieruchomych szczek gietarskich. Wspomniane ramie wychylne, na którym osadzony jest wyginak, jest osadzone na przesuwnym osiowo, wydrazonym wale, którego przesuniecie osiowe umozliwia przemieszczenie wy- ginaka, bocznym obejsciem z jednej strony trasy posuwu gietego materialu na strone przeciwna.Wewnatrz walu osadzony jest, przesuwny osiowo niezaleznie od wymienionego walu trzpien wyrzut- nikowy, za pomoca którego powyginane na gotowo strzemie, lub temu podobny wyrób moze byc usu¬ niety z gietarki.W innej postaci wykonania przedmiotu wyna¬ lazku, oprócz wspólnego dla obydwóch kierunków giecia ruchomego wyginaka, zastosowano równiez wspólna dla obydwóch kierunków giecia szczeke gietarska, która to szczeka równiez jest przesuwana osiowo w kierunku prostopadlym do plaszczyzny giecia, czemu moze zostac przemieszczona bocznym obejsciem z jednej strony trasy posuwu gietego materialu na strone przeciwna. Szczeka gietarska i wyginak sa przy tym celowo zamontowane na jednym wspólnym ramieniu, wychylnym okolo po¬ myslanej osi, przecinajacej trase posuwu gietego materialu, a to w celu umozliwienia dokonywania wzajemnej zamiany miejsc szczeki gietarskiej i wyginaka wzgledem trasy posuwu gietego mate¬ rialu. Wymienione ramie jest ponadto wychylne wokól szczeki gietarskiej, dla umozliwienia ruchu roboczego wyginaka wokól szczeki gietarskiej.Na zalaczonych rysunkach uwidoczniono przy¬ klady postaci wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w sposób schema¬ tyczny ogólny widok gietarki wedlug wynalazku, fig. la — odmiane jednego ze szczególów tej gie¬ tarki, fig. 2 stanowi zmodyfikowany widok z boku nastawnego ukladu napedowego gietarki wedlug fig. 1, przy czym w widoku tym poszczególne ele¬ menty ukladu napedowego zostaly wzgledem swych rzeczywistych, widocznych na fig. 1 polozen po¬ ukladane w kierunku strzalki P w sposób umozli¬ wiajacy wyrazne rozpoznanie poszczególnych czes¬ ci, które na tym rysunku nie nakrywaja sie wza¬ jemnie, na fig. 3 unaoczniono kinematyke osiowych przesuniec ruchomego wyginaka i trzpienia wy- rzutnikowego, fig. 4 przedstawia odmiane ukladu napedowego gietarki, fig. 5 — zmodyfikowany w analogiczny sposób jak na fig. 2 widok z boku ukladu napedowego wedlug fig. 4, fig. 6 i 7 przed¬ stawiaja dwa glówne mozliwe warianty zasady za¬ stosowania przedmiotu wynalazku, wreszcie fig. 8 przedstawia schemat postaci wykonania przedmio¬ tu wynalazku wedlug zasady zilustrowanej na fig. 7.Jak widac na fig. 1, drut 1, z którego maja byc wykonane strzemiona, zostaje wprowadzony do gie¬ tarki za pomoca dwóch par rolek podawczych 2, 2a i 3, 3a, wspóldzialajacych z drutem 1 na zasa¬ dzie sily tarcia.Wymienione rolki podawcze sa napedzane przez silnik elektryczny 4, który za posrednictwem pasa klinowego 5 napedza tarcze zamachowa 6. Tarcza zamachowa 6 moze byc sprzegana, w sposób nie 754 4 pozwalajacy na wzajemne obroty, za posrednic¬ twem nie pokazanego na rysunku sprzegla, z ko¬ lem zebatym 7, które to kolo ze swej strony jest stale zazebione z kolem zebatym 8. Osadzone na 5 wspólnym wale z kolem zebatym 8 kolo lancucho¬ we 9 jest zazebione z lancuchem 10 bez konca, utrzymywanym w stalym napieciu za pomoca rolki napinajacej 11. Lancuch 10 jest oprowadzony okolo kól lancuchowych, polaczonych nieobrotowo z rol- 10 kami podawczymi 2, 2a i 3, 3a, co umozliwia nape¬ dzanie rolek przez silnik elektryczny 4.Z chwila gdy nastapilo nieobrotowe sprzezenie tarczy zamachowej 6 z kolem zebatym 7 za posred¬ nictwem nie pokazanego na rysunku sprzegla, roz- 15 poczyna sie posuw drutu. Posuw ten trwa az do wprowadzenia do gietarki odcinka drutu o zadanej dlugosci. Z chwila gdy to nastapilo, zostaje auto¬ matycznie wylaczone sprzeglo laczace tarcze za¬ machowa 6 z kolem zebatym 7, przy równoczesnym 20 zahamowaniu tego kola i przytrzymaniu go w po¬ lozeniu zahamowania, za pomoca nie pokazanego na rysunku hamulca.Krazki podawcze 2, 2a osadzone sa przesuwnie w pewnych granicach w kierunku pionowym i sa 25 ponadto obciazone w kierunku prostopadlym do przebiegajacego pod nimi drutu sila wywierana przez nie pokazane na rysunku sprezyny. Wielkosc tej sily daje sie regulowac za pomoca srub nastaw- czych 12, 13. 08 Posuwany przez pary rolek podawczych 2, 2a i 3, 3a drut 1 przechodzi po wyjsciu z pomiedzy tych rolek przez urzadzenie prostownicze 14 o znanej budowie, w którym podlega on wyprostowaniu.Bezposrednio za urzadzeniem prostujacym 14 znaj¬ duje sie rolka cierna 15, osadzona wychylnie okolo osi 16 i przyciskana do drutu 1 za pomoca sprezy¬ ny. Rolka cierna 15 sluzy do napedu nadajnika im¬ pulsów znanego elektronicznego urzadzenia do po¬ miaru dlugosci, które to urzadzenie steruje samo¬ czynnie zarówno posuwem drutu, jak i oddziela¬ niem jego odcinków o zadanej dlugosci za pomoca nozyc.Po przejsciu nozyc, które skladaja sie z nieru¬ chomego noza 17 i noza ruchomego 18 drut zostaje doprowadzony do wlasciwego urzadzenia gnacego, 4 którego glówne elementy stanowia dwie nierucho¬ me szczeki gietarskie 19 i 19a oraz ruchomy wy¬ ginak 20.Urzadzenie gnace napedzane jest przez silnik elektryczny 21, który napedza tarcze zamachowa 50 23 za posrednictwem pasa klinowego 22, lub innego podobnego elementu napedowego. Tarcza zamacho¬ wa 23 moze zostac polaczona nieobrotowo z kolem zebatym 24 za posrednictwem sprzegla, nie poka¬ zanego na rysunku. 55 Kolo zebate 24 jest stale zazebione z kolem zeba¬ tym 25, na którego wale osadzony jest nieobrotowo mimosród 26. Mimosród ten polaczony jest za po¬ srednictwem korbowodu 27 z popychaczem 28 i lacznikiem 29, które to elementy polaczone sa 60 przegubowo w punkcie 37, zarówno wzajemnie ze soba, jak i z wymienionym korbowodem 27.Jak to pokazano wyraznie na fig. 2, w nierucho¬ mym lozysku 31 osadzona jest dzwignia jednora- mienna 30, która sluzy jako ramie nastawcze i daje 63 sie wychylac okolo wspomnianego lozyska 31 za79 7 5 pomoca sruby nastawczej 32, sprzezonej z drugim, wolnym koncem dzwigni jednoramiennej 30.Z dzwignia jednoramienna 30 polaczony jest prze¬ gubowo w punkcie 33 wymieniony wyzej lacznik 29, podczas gdy popychacz 28 polaczony jest ze 5 swej strony przegubowo w punkcie 34 z jednym z ramion dwuramiennej dzwigni katowej 35, osa¬ dzonej wychylnie w nieruchomym lozysku 36. Wza¬ jemny odstep przegubów 34 i 37 popychacza 28 jest taki sam jak odstep przegubów 37 i 33 lacznika 29. 10 Dzieki opisanemu ukladowi dzwigni mozliwe jest bezstopniowe nastawienie kata wychylen dzwigni katowej 35 odpowiadajacego obrotowo mimosrodu 26 o 180°, w granicach miedzy zerem a pewna, za¬ lozona konstrukcyjnie górna wartoscia. W przypad- 15 ku gdy wolny koniec ramienia nastawczego 30 zo¬ stal za pomoca sruby nastawczej 32 przesuniety w takie polozenie, w którym osi przegubów 33 i 34 pokrywaja sie ze soba, to wówczas obydwie czesci 28 i 29, wykonuja razem wspólne wychylenie kola tej osi, wskutek czego nie ma miejsca zadne prze¬ noszenie ruchu na dzwignie katowa 35.Jezeli natomiast ramie nastawcze 30 zostanie za pomoca sruby nastawczej 32 przekrecone w lozys¬ ku 31 w polozenie, inne od wyzej opisanego, to wówczas juz tylko lacznik 29 wykonuje ruchy wa¬ hadlowe okolo osi przegubu 33. Wzajemna odleg¬ losc osi przegubów 37 i 34 ulegla by w tych wa¬ runkach zmianom, gdyby temu nie zapobiegal po¬ pychacz 28 przez odpowiednie przemieszczanie osi przegubu 34, które oczywiscie pociaga za soba wa¬ hanie sie dzwigni katowej 35 naokolo lozyska 36.Wychylenia tej dzwigni osiagaja swa maksymalna wielkosc wtedy, gdy odleglosc wzajemna osi prze¬ gubów 33 i 34 zostanie za pomoca sruby nastaw¬ czej 32 nastawiona na zalozona konstrukcyjnie wartosc graniczna.Na drugim koncu dwuramiennej dzwigni kato¬ wej 35 podlaczony jest przegubowo i nastawnie w kierunku wzdluznym za pomoca sruby nastaw¬ czej, drazek lacznikowy 38, który laczy ten drugi koniec dzwigni katowej 35 z kolem zebatym 39 które ze swej strony zazebione jest z kolem zeba¬ tym 40. Kolo zebate 40 jest sztywno polaczone z wyginakiem 20, tak, ze ten ostatni obraca sie ra¬ zem z tym kolem. Wychylenia dzwigni katowej 35 wokól jej lozyska 36 pod dzialaniem mimosrodu 26 i elementów posrednich 27—34 zostaja przeniesione poprzez drazek lacznikowy 38 oraz kola zebate 39 i 40 na wyginak 20, który ze swej strony wykonuje cn 50 w rezultacie powyzsze ruchy obrotowo-zwrotne wokól swej osi, wspólnej z kolem zebatym 40.Wielkosc tych wykonywanych przez wyginak 20 wychylen katowych zalezy przy tym od polozenia nadanego ramieniu nastawczemu 30 za pomoca „ 55 sruby nastawczej 32.Jak * wynika z powyzszego, sruba nastawcza 32 sluzy do nastawiania zadanego kata zagiecia, przy czym mozliwe jest zarazem skompensowanie skut¬ ków róznic miedzy wskaznikami sztywnosci dru¬ tów o rozmaitej jakosci. Natomiast sruba nastaw- 60 cza stanowiaca czesc skladowa drazka laczniko¬ wego 38 sluzy jedynie do dokladnego ustawienia polozenia spoczynkowego wyginaka 20, tak, aby jego .polozenia wyjsciowe do skierowanych prze¬ ciwnie w stosunku do trasy posuwu materialu za- 65 6 biegów giecia mogly byc ustawione scisle syme¬ trycznie, niezaleznie od chwilowego polozenia sru¬ by nastawczej 32.Polaczenie kola zebatego 40 z wyginakiem 20 dokonane jest za posrednictwem wydrazonego wa¬ lu 41, na którym zarówno kolo zebate 40, jak i wy¬ ginak 20 osadzone sa nieprzesuwnie i nieobrotowo.Wydrazony wal 41 jest ze swej strony polaczony za posrednictwem tloczyska 42 z tlokiem 43, moga¬ cym wykonywac ruchy posuwisto-zwrotne wew¬ natrz cylindra silownika hydraulicznego 44. Spre¬ zyna srubowa 45 opiera sie swym jednym koncem o pierscien oporowy 46, zamocowany nieprzesuwnie na wydrazonym wale 41, drugim zas o pierscien oporowy 47. Ten ostatni pierscien ze swej strony opiera sie o osadzone nieruchomo w korpusie gie¬ tarki lozysko 48 wydrazonego walu 41, ponadto zas jest polaczony, za posrednictwem dajacego sie przesuwac wzdluz osiowej szczeliny 50 wydrazone¬ go walu 41 sworznia 49, z osadzonym przesuwnie wewnatrz tego walu trzpieniem wyrzutnikowym 51. Osadzony nieruchomo na wydrazonym wale 41 pierscieniowy zderzak 52, który równiez opiera sie o lozysko 48, stanowi ograniczenie maksymalnego rozszerzania sie srubowej sprezyny 45, okreslajac tym samym skrajne polozenie osadzonego na wy¬ drazonym wale 41 wyginaka 20.Jak to pokazano na fig. 3, silnik elektryczny 53 napedza pompe olejowa 54, która poprzez filtr 55 pobiera olej z miski olejowej 56 i tloczy go do przewodu 57.Cisnienie w przewodzie 57 utrzymywane jest stale na jednakowym po~:iomie za pomoca cisnie¬ niowego zaworu regulacyjnego 58. Elektrohydra¬ uliczne stawidlo 59 oraz dwa zawory dlawiace 60 umozliwiaja poddawanie tloka 43 dzialaniu nad¬ cisnienia z jednej lub z drugiej strony, tak ze za¬ leznie od polozenia elektrohydraulicznego stawidla porusza sie on w kierunku strzalki „a" lub strzal¬ ki „b".W przypadku gdy maja byc wytwarzane strze¬ miona typu zaznaczonego linia osiowa na fig. 1, w których to strzemionach wszystkie zagiecia do¬ konuja sie stale w jednym kierunku, kolo zebate 24. zostaje sprzezone z tarcza zamachowa 23 za po¬ moca nie pokazanego na rysunku sprzegla. Sprze¬ zenie to zostaje utrzymane tak dlugo, dopóki kolo zebate 25 i zamocowany na nim mimosród 26 nie wykonaja pelnego obrotu o 360°. Z chwila gdy to nastapilo, nastepuje wylaczenie sprzegla z równo¬ czesnym przyhamowaniem i przytrzymaniem w stanie nieruchomym kola zebatego 24 za pomoca nie pokazanego na rysunku hamulca. Podczas pierwszej polowy obrotu mimosrodu 26 odbywa sie przekazany za posrednictwem elementów 27—41 obrót wyginaka 20 w kierunku giecia o zadany kat, ustalony droga odpowiedniego nastawienia sruby nastawczej 32. Jak to pokazano na fig. 1, nastawia¬ nie tej sruby moze sie odbywac recznie. Moze ono jednak odbywac sie równiez za pomoca specjal¬ nego silnika nastawczego 61, jak to zostalo zazna¬ czone na fig. la. Podczas drugiej polowy obrotu mimosrodu 26, nastepuje powrót wyginaka 20 do polozenia wyjsciowego.W przypadku gdy zachodzi potrzeba zmiany kie¬ runku giecia, na przyklad zgiecia w kierunku zgod-79 754 8 nym z ruchem wskazówek zegara, jakie uwidocz¬ niono na fig. 1 na giecie w kierunku przeciwnym do ruchu zegara, wówczas stawidlo elektrohydra¬ uliczne 59 zostaje nastawione na przeplyw prosty, skutek czego na tlofc 43 zaczyna dzialan nadcisnie¬ nie z jego lewej strony, a prawa strona cylindra silownika 44 zostaje polaczona z miska olejowa 56.Wskutek takiego ukierunkowania sily nadcisnie¬ nia, tlok 43 porusza sie w kierunku oznaczonym strzalka a, pociagajac za soba wydrazony wal 41 do tylu, wbrew dzialaniu sily wywieranej przez sprezyne 'srubowa 45. Poniewaz zas zamocowany na wydrazonym wale 41 pierscien oporowy 46 musi wykonywac razem z walem 4ll wszystkie jego ru¬ chy, ruch wiec walu wydrazonego 41 w kierunku strzalki a pociaga za soba scisniecie sprezyny 45.Wyginak 20 zostaje tym ruchem przesuniety w po¬ lozenie pokazane linia osiowa na fig. 2 i 3, w któ¬ rym to polozeniu jest on wylaczny ze wspóldziala¬ nia z przeznaczonym do giecia drutem 1. Z kolei mimosród 26 zostaje przez silnik elektryczny 21 obrócony o kat 180°. Wyginakr 20 zmienia wskutek tego, nie zaczepiajac o drut, swe polozenie ze spo¬ czynkowego, powyzej przeznaczonego do giecia drutu, na drugie spoczynkowe polozenie, ponizej tego drutu.Po wspomnianym obrocie o 180° nastepuje zaha¬ mowanie na nowo mimosrodu 26 oraz przesuniecie stawidla elektrohydraulicznego 59 z powrotem do polozenia srodkowego. W tym polozeniu obie po¬ lowy cylindra silownika 44 sa polaczone z miska olejowa 56, a sprezyna srubowa 45, rozprezajac sie, przesuwa wydrazony wal 41 az do zetkniecia sie pierscieniowego zderzaka 52 z lozyskiem 48, które kladzie kres dalszemu rozprezaniu sie sprezyny srubowej 45. Tym sposobem wyginak 20 znalazl sie z powrotem w polozeniu roboczym, tym razem jednak juz po drugiej stronie przeznaczonego do giecia drutu.Po dokonaniu wszystkich zadanych zabiegów giecia, nastepuje przeciecie drutu za pomoca no¬ zyc 17, 18. Naped nozyc odbywa sie tak samo, jak naped mechanizmu posuwu i mechanizmu giecia.Silnik elektryczny 62 napedza za posrednictwem pasa klinowego 63 tarcze zamachowa 64, dajaca sie sprzegac z kolem zebatym. Zazebione z tym ostatnim kolo zebate 66 napedza ruchomy nóz 18 nozyc za posrednictwem mimosrodu 67 i korbo- wodu 68.Po przecieciu drutu, stawidlo elektrohydraulicz¬ ne 59 zostaje przelaczone w polozenie przeplywu, skrzyzowanego wskutek czego na tlok 43 w cylin¬ drze silownika 44 zostaje wywarta sila skierowana tak, ze powoduje ona ruch tego tloka w kierunku strzalki b. Ruch ten pociaga za soba równiez i ruch w tym samym kierunku trzpienia wyrzutnikowego 51, znajdujacego sie wewnatrz wydrazonego walu 41. Zamocowany do trzpienia wyrzutnikowego 51 sworzen 49 przesuwa sie wzdluz prowadzacych go wzdluznych szczelin 50 wydrazonego walu 41, za¬ bierajac ze soba pierscien 47, co z koiei pociaga za soba scisniecie sprezyny srubowej 45. Wygiete na gotowo i odciete od drutu 1 strzemie zostaje w wy¬ niku tego zabiegu wypchniete ze szczeliny zawar¬ tej pomiedzy szczekami gietarskimi 19 i 19a. Po przesunieciu elektrohydraulicznego stawidla 59 w polozenie wyjsciowe, trzpien wyrzutnikowy po¬ wraca do swego polozenia spoczynkowego.W postaci wykonania przedmiotu wynalazku po¬ kazanej na fig. 4 i 5, ruchomy wyginak 20 nape- 5 dzany jest za pomoca tloka 80, prowadzonego sliz¬ gowo w cylindrze 81 i poddanego dzialaniu czyn¬ nika nadcisnieniowego, najkorzystniej cieczy. Ste¬ rowanie czynnikiem nadcisnieniowym odbywa sie równiez i w tym przypadku za pomoca stawidla 10 i nie wymaga blizszego objasnienia. Tloczysko 82 polaczone jest przegubowo w punkcie 83 z kolem zebatym 39, które, podobnie jak w wersji pokaza¬ nej na fig. 1 do 3, zazebione jest z kolem zebatym 40, które ze swej strony polaczone jest sztywno 15 z wyginakiem 20. Polaczony sztywno z kolem 39 zderzak 85 wspóldziala z nastawnymi zderzakami 84 i 84a odnosnie regulacji kata giecia. Urzadzenie tego typu nie zawiera jednak srodków umozliwia¬ jacych, w razie potrzeby, samoczynne nastawianie 20 kata giecia podczas pracy. Mozliwosc takiej regu¬ lacji stanowi szczególna zalete ukladu napedowego wedlug fig. 1 do 3.Opisane dotychczas postacie wykonania przed¬ miotu wynalazku odpowiadaja schematowi poka- 25 zanemu na fig. 6, wedlug którego po obydwóch stronach trasy B posuwu gietego materialu zainsta¬ lowane sa nieruchome szczeki gietarskie 19 i 19a, podczas gdy ruchomy wyginak moze byc obrotowo oprowadzany, z ominieciem z boku trasy 8, z ozna- 30 czonego na fig. 6 cyfra 20 polozenia po jednej stro¬ nie tej trasy, w którym to polozeniu wyginak ten wspóldziala z nieruchoma szczeka 19, w oznaczone na fig. 6 cyfra 20 polozenie po drugiej stronie tejze trasy B, w którym to drugim polozeniu wspóldziala 33 on z nieruchoma szczeka gietarska 19a. Wedlug fig. 7 natomiast, moze byc równiez zastosowana, dla obydwóch kierunków giecia, jedna wspólna szczeka gietarska 19 i jeden wspólny wyginak 20, przy czym, w przypadku zmiany kierunku giecia, 40 nastepuje przy ominieciu trasy posuwu gietego ma¬ terialu, zmiana miejsca obydwóch wymienionych elementów gnacych 19 i 20 na nowe polozenie, oznaczone na fig. 7 cyframi 19* i 20*.Prosty uklad umozliwiajacy wykonywanie ru¬ chów nastawczych i roboczych, koniecznych w mysl schematu pokazanego na fig. 7, pokazany jest sche¬ matycznie na fig. 8. Z boku trasy B ustawiona jest zebatka 100, zazebiona z kolem zebatym 101, na którego wale 102 osadzona jest szczeka gietarska 19, majaca w danym przypadku postac rolki. Wal 50 102 polaczony jest ponadto za posrednictwem wy- chylnego ramienia 103 z wyginakiem 20. Za pomo¬ ca nie pokazanego na rysunku silownika wal 102 moze zostac przesuniety w kierunku pionowym, wzdluz prowadnicy 104, z polozenia ponad trasa 55 B, zaznaczonego linia ciagla, w polozenie ponizej trasy B, zaznaczone na fig. 8 linia przerywana, po uprzednim osiowym przesunieciu elementów 19 i 20. Kolo zebate 101 obtacza sie przy tym po nie¬ ruchomej zebatce 1100, wskutek czego wychylne ra- 60 mie 103 zostaje obrócone w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, co z kolei pociaga za soba przemieszczenie sie wyginaka 20 w polozenie usytuowane powyzej trasy B. Przesuwanie nato¬ miast zebatki 100 przy unieruchomionym wale 102 65 w kierunku strzalki PI lub P2 pociaga za soba gie- 4579 7 9 cie dosunietego wzdluz trasy B drutu ku górze, gdy elementy gnace znajduja sie w polozeniu za¬ znaczonym linia ciagla, wzglednie ku dolowi, gdy te elementy sa w polozeniu zaznaczonym na ry¬ sunku linia przerywana. 5 W ramach wynalazku moga byc oczywiscie za¬ warte liczne inne odmiany ukladów napedowych, umozliwiajace zmiane polozenia jednego lub oby¬ dwóch elementów gnacych. 10 PL PLWire or belt bending machine. Object of the invention. The subject of the invention is a wire or strip bender, in which the material to be bent is subject to intermittent displacement by sections corresponding to a given distance between two consecutive bending places, where the bending jaw is stationary during the bending operation and can be guided around this jaw, while simultaneously bending the advancing section of the material intended for bending, a driven bender, the working travel of which can be advantageously adjusted. Bending machines of this type are used in particular for the production of stirrups for reinforced concrete elements. Description of the prior art. Known bending machines of the type specified in the introduction are suitable for making one-way bends, i.e. they cannot bend the material provided for bending once in one and then in the opposite direction. Such a frequently occurring task could hitherto only be solved by placing in the mill, on opposite sides of the feed path of the bent material, two fixed bending jaws and arranging each of these jaws with one movable bender. In such a solution, however, making it possible to couple the pedal system of the bending machine as needed, alternating between one and the other movable bend, in the event of the need to change the bending direction, would require a considerable construction effort. . The invention aims to avoid these disadvantages by creating a bending machine that allows bending operations to be carried out in any two opposite directions with respect to the feed path of the bent material, without the need to interconnect the bending machine drive system alternately with two movable benders. Description of the invention. In the context of the invention, this task is solved by the use of a joint movable bender for both bending directions, which bender is moved in the direction perpendicular to the bending plane and thus can be guided through the side bypass path from a place located along the bending direction. on one side of the listed route up to a point on the other side of that route. The said movable bender remains in constant connection with the drive system, and the bending direction is changed simply by changing the working stroke and the return stroke in the reverse drive used in this case. In a preferred embodiment of the object of the invention, on the opposite sides of the path. In the feed of the material, there are two fixed bending jaws, and the bender is mounted in a way that allows it to move around any chosen one of these two jaws. The movable bender is mounted on a pivoting arm that carries out driven, reversible working movements, the geometric axis of these deflections intersecting the path of the bent material advance in the plane of symmetry of the two fixed bending jaws. The mentioned swivel arm, on which the bender is mounted, is mounted on an axially displaceable, hollow shaft, the axial shift of which enables the bender to be displaced, with a side bypass on one side of the bent material feed path to the opposite side. of the mentioned shaft, the ejector pin, by means of which the ready-bent stirrup or the like product can be removed from the bending machine. In another embodiment of the subject of the invention, apart from the bending of the movable bending tool common to both directions, a common one for both bending directions, the bending jaw, which jaw is also moved axially in the direction perpendicular to the bending plane, so that it can be moved by a side bypass from one side of the bent material feed path to the opposite side. The bending jaw and the bender are deliberately mounted on one common arm, pivotable around the planned axis, crossing the feed path of the bent material, and this in order to enable mutual change of the places of the bending jaw and the bender with respect to the feeding path of the bent material. Said arm is also pivotable around the bending jaw in order to allow the working movement of the bender around the bending jaw. The attached drawings show examples of embodiments of the subject matter of the invention, with Fig. 1 schematically showing the general view of the bender according to the invention, Fig. 1a. - a variation of one of the details of this mill, Figure 2 is a modified side view of the adjustable drive system of the bender according to Figure 1, in which in this view the individual parts of the drive system have been compared to their actual positions as shown in Figure 1 In the direction of the arrows P in such a way that it is possible to clearly recognize the individual parts that do not overlap in this drawing, Fig. 3 shows the kinematics of the axial displacements of the movable bender and the projection pin, Fig. 4 shows a variation 5 of the drive system of the bending machine, Fig. 5 - modified in the same way as in Fig. 2, side view of the drive system 4, FIGS. 6 and 7 show two main possible variants for the principle of application of the invention, and finally FIG. 8 shows a diagram of an embodiment of the invention according to the principle illustrated in FIG. 7. 1, the wire 1, of which the stirrups are to be made, is introduced into the bending machine by two pairs of feed rollers 2, 2a and 3, 3a, interacting with the wire 1 on the principle of friction force. Said feed rolls are driven by a motor electric 4, which drives the flywheel 6 via a V-belt 5. The flywheel 6 can be coupled in a manner that does not allow mutual rotation, via a clutch not shown in the drawing, with a gearwheel 7, which The wheel, for its part, is permanently in mesh with the toothed wheel 8. The chain wheel 9, mounted on the 5 common shaft with the toothed wheel 8, is in mesh with the endless chain 10, held in constant tension by means of a tensioning roller 11. The chain 10 is tight. It is guided around chain wheels, connected non-rotating with the feed rollers 2, 2a and 3, 3a, which enables the rollers to be driven by an electric motor 4. When there is a non-rotating coupling of the flywheel 6 with the gearwheel 7 via of the clutch shown in the figure, the wire advance begins. This feed continues until a section of wire of a given length is introduced into the bending machine. As soon as this has happened, the clutch connecting the gear discs 6 with the toothed wheel 7 is automatically disengaged, while braking this wheel and holding it in the braking position by means of a brake not shown in the drawing. 2a are mounted vertically displaceable within certain limits and, moreover, are subjected to a force perpendicular to the wire running underneath them, exerted by springs not shown in the drawing. The magnitude of this force can be adjusted by means of the adjusting screws 12, 13. 08 Feed by the pairs of feed rollers 2, 2a and 3, 3a, after leaving these rollers, the wire 1 passes through a rectifying device 14 of known structure, in which it is subjected to Immediately after the straightening device 14 there is a friction roller 15 which is pivotably mounted about the axis 16 and pressed against the wire 1 by means of a spring. The friction roller 15 is used to drive the pulse transmitter of a known electronic device for length measuring, which device automatically controls both the advance of the wire and the separation of its sections of a given length by means of scissors. From the stationary knife 17 and the movable knife 18, the wire is fed to a proper bending device, the main elements of which are two stationary bending jaws 19 and 19a and a movable bending device 20. The bending device is driven by an electric motor 21, which it drives the flywheels 50 23 via a V-belt 22, or other similar drive element. The flywheel 23 may be connected non-rotatably to the gear 24 via a clutch not shown in the drawing. 55 The toothed wheel 24 is permanently in mesh with the toothed wheel 25, on the shaft of which the eccentric 26 is mounted non-rotatingly. This eccentric is connected via a connecting rod 27 with a pusher 28 and a link 29, which elements are articulated at 37 both with each other and with said connecting rod 27. As is clearly shown in Fig. 2, a fixed bearing 31 is fitted with a one-armed lever 30, which serves as an adjusting arm and allows 63 to pivot about said bearing 31 from 79. 7 by means of an adjustment screw 32 connected to the other, free end of the one-armed lever 30. The one-armed lever 30 is hinged at point 33 by the above-mentioned switch 29, while the pusher 28 is articulated on its side at point 34 with one from the arms of the two-armed angle lever 35, mounted pivotally in the fixed bearing 36. The mutual spacing of joints 34 and 37 of the pusher 28 is the same as the spacing of joints 37 and 33 of the linkage 29. Due to the described arrangement of the levers, it is possible to continuously adjust the angle of deflection of the angular lever 35 corresponding to the rotation of the eccentric 26 by 180 °, between zero and a certain, structurally assumed upper value. In the event that the free end of the adjusting arm 30 is moved by means of the adjusting screw 32 to a position in which the axes of the joints 33 and 34 align, then the two parts 28 and 29 together make a joint deflection of this wheel. of the axis, so that there is no transmission of movement to the angular levers 35. If, on the other hand, the adjusting arm 30 is pivoted by the adjusting screw 32 in the bearing 31 into a position other than that described above, then only the switch 29 moves the shaft about the axis of the joint 33. The mutual distance between the axes of the joints 37 and 34 would change under these conditions, if this was not prevented by the pusher 28 by a corresponding displacement of the joint axis 34, which of course causes a hesitation of the angle lever 35 around the bearing 36. The deflections of this lever reach their maximum value when the mutual distance between the axes of the joints 33 and 34 is set to the placed end by means of the adjusting screw 32. limiting value. At the other end of the two-armed angle lever 35, a connecting rod 38 is connected in the longitudinal direction by means of an adjusting screw, which connects this other end of the angle lever 35 to a gear wheel 39 which, on its part, is engaged with a pinion 40. The pinion 40 is rigidly connected to the bender 20 so that the latter rotates together with the pinion. The deflections of the angular lever 35 around its bearing 36 under the action of the eccentric 26 and the intermediate elements 27-34 are transferred via the connecting rod 38 and the gears 39 and 40 to the bender 20, which for its part makes cn 50 as a result of the above rotary and reciprocating movements around its the axis common to the gear wheel 40. The size of the angular deflections made by the bender 20 depends on the position given to the adjusting arm 30 by means of "55 of the adjusting screw 32. As * it follows from the above, the adjusting screw 32 is used to adjust the desired bending angle, with which is also possible to compensate for the effects of differences between wire stiffness indices of different quality. On the other hand, the adjusting screw 60, which is part of the connecting rod 38, only serves to precisely set the rest position of the bender 20, so that its initial positions to the bending runs opposed to the material feed path can be positioned strictly symmetrically, irrespective of the momentary position of the adjusting screw 32. The connection of the gear wheel 40 with the bender 20 is made by means of a hollow shaft 41, on which both the gear 40 and the bender 20 are not displaced and The drawn shaft 41 is for its part connected by means of a piston rod 42 to a piston 43 which can reciprocate inside the cylinder of the hydraulic actuator 44. The coil spring 45 rests at one end against a thrust ring 46 which is fastened not slidably on the protruding shaft 41, the other against the thrust ring 47. The latter ring, for its part, rests on the g and The bearing 48 of the hollow shaft 41 is also connected, by means of a pin 49 movable along the axial slot 50 of the hollow shaft 41, with an ejector pin 51 slidably mounted inside the shaft 41. A ring-shaped stop 52 fixed on the hollow shaft 41. which also rests on bearing 48 is a limitation of the maximum expansion of the helical spring 45, thus determining the extreme position of the bender 20 mounted on the expressed shaft 41. As shown in FIG. 3, the electric motor 53 drives the oil pump 54 which it takes oil from the sump 56 through a filter 55 and presses it into the line 57. The pressure in line 57 is kept constant at the same level by means of a pressure regulating valve 58. An electro-hydraulic reservoir 59 and two throttle valves 60 enable the treatment the piston 43 is subject to overpressure on one or the other side, so that depending on the electrohydraulic position 1a, it moves in the direction of the arrow "a" or the arrow "b". In the case where stirrups of the type indicated by the center line in Fig. 1 are to be produced, in which the stirrups all the bends are continuously made in one direction the gear 24 is coupled to the flywheel 23 by a clutch not shown. This engagement is maintained until the gear wheel 25 and the eccentric 26 attached to it make a complete 360 ° rotation. As soon as this has occurred, the clutch is disengaged while simultaneously braking and holding the toothed wheel 24 stationary with a brake not shown. During the first half of the rotation of the eccentric 26, the bender 20 is rotated by means of the elements 27-41 in the direction of bending by a predetermined angle, a predetermined path of appropriate adjustment of the adjusting screw 32. As shown in FIG. . It can, however, also take place by means of a special adjusting motor 61, as indicated in FIG. 1a. During the second half of the rotation of the eccentric 26, the bender 20 returns to its original position. When there is a need to change the bending direction, for example in a clockwise bend, as shown in Fig. 1. on a bend in an anti-clockwise direction, the electrohydraulic water tank 59 is set to straight flow, whereby pressure is applied to the piston 43 on its left side and the right side of the cylinder cylinder 44 is connected to the oil pan 56. In such an orientation of the overpressure force, the piston 43 moves in the direction indicated by the arrow a, pulling the hollow shaft 41 backwards against it, against the force exerted by the screw spring 45. Since the support ring 46, mounted on the hollow shaft 41, has to work together with I rolled all its movements, the movement of the roller 41 in the direction of the arrow and pulls the compression of the spring 45. m shifted to the position shown in the axial line in Figs. 2 and 3, in which position it is solely from the interaction with the wire 1 to be bent. The eccentric 26 is then rotated 180 ° by the electric motor 21. . As a result, the bender 20 changes its position, without catching the wire, from a rest position above the wire to be bent, to a second rest position below this wire. After said rotation by 180 °, the eccentric 26 is inhibited again and the stator is moved again. electrohydraulic operation 59 back to the center position. In this position, both cylinder halves of the actuator 44 are connected to the oil pan 56, and the coil spring 45 expands and moves the hollow shaft 41 until the contact of the annular stop 52 with the bearing 48, which ends further expansion of the coil spring 45. In this way, the bender 20 returned to its working position, but this time on the other side of the wire to be bent. After all the bending operations have been performed, the wire is cut with the cutters 17, 18. The drive of the cutters is performed in the same way. An electric motor 62 drives a flywheel 64 via a V-belt 63 which is engageable with a gearwheel, such as the drive of the feed mechanism and the bending mechanism. The gear wheel 66, meshed with the latter, drives the movable knife 18 of the scissors via the eccentric 67 and the connecting rod 68. After the wire is cut, the electro-hydraulic reservoir 59 is switched to the cross-flow position, whereby the piston 43 in the cylinder cylinder 44 remains. the exerted force directed so that it causes the piston to move in the direction of arrow b. This movement also causes the ejector pin 51 located inside the hollow shaft 41 to move in the same direction. The pin 49 attached to the ejector pin 51 moves along the guiding pins of the longitudinal slots 50 of the hollow shaft 41, taking the ring 47 with it, which causes the compression of the coil spring 45 with it. The stirrup, bent ready and cut from the wire 1, is, as a result of this operation, pushed out of the gap between bending jaws 19 and 19a. After the electro-hydraulic plunger 59 has been moved to its home position, the ejector pin returns to its rest position. In the embodiment of the invention shown in FIGS. 4 and 5, the movable bender 20 is driven by a piston 80 guided by a slide. head in cylinder 81 and treated with a positive pressure medium, most preferably a liquid. The control of the overpressure factor also takes place in this case with the aid of a stator 10 and requires no further explanation. The piston rod 82 is articulated at a point 83 with a gear wheel 39 which, similarly to the version shown in FIGS. 1 to 3, is in mesh with a gear wheel 40 which for its part is rigidly connected to the bender 20. Rigidly connected. with wheel 39, the stop 85 interacts with adjustable stops 84 and 84a for bending angle adjustment. A device of this type does not, however, contain means for automatically adjusting the bending angle during operation, if necessary. The possibility of such an adjustment is a particular advantage of the drive system according to FIGS. 1 to 3. The embodiments of the invention described so far correspond to the diagram shown in FIG. 6, in which, on both sides of the path B of the bent material advance, there are the stationary bending jaws 19 and 19a, while the movable bender can be guided in rotation, bypassing the side of the line 8, from the position marked in Fig. 6 on one side of the route, in which position the bender interacts with the stationary jaw 19, at the position marked in FIG. 6 by the number 20 on the other side of this route B, in which the second position is co-operating with the stationary jaw 19a. According to Fig. 7, on the other hand, for both directions of bending, one common bending jaw 19 and one common bender 20 can also be used, where, in the case of a change in the bending direction, 40 occurs when the route of the bent material is passed, the place of both of the above-mentioned bending elements 19 and 20 to their new position, marked in Fig. 7 with the numbers 19 * and 20 *. A simple system enabling the adjustment and working movements required by the diagram shown in Fig. 7 is schematically shown in Fig. 7. 8. On the side of the track B there is a gear 100, interlocked with a gear wheel 101, on the shaft 102 of which a bending jaw 19, in the form of a roller, is mounted. The shaft 50 102 is also connected via a swivel arm 103 to the bender 20. By means of an actuator not shown in the drawing, the shaft 102 can be moved in a vertical direction, along the guide 104, from a position above the line 55 B, marked with a solid line, 8, the dashed line shown in FIG. 8, after prior axial displacement of the elements 19 and 20, the gear 101 rolls on the fixed gear 1100, as a result of which the swivel arm 103 is turned in the opposite direction. clockwise, which in turn causes the bender 20 to move to a position located above route B. By contrast, moving the gear 100 with the shaft 102 65 stationary in the direction of the arrow PI or P2 pulls the bend along the length of B route of the wire upwards when the bending elements are in the position marked by the continuous line, or downwards when these elements are in the position marked in the drawing by line pr broken off. Of course, within the scope of the invention, numerous other variations of the drive systems may be included, allowing the position of one or both of the bending elements to be repositioned. 10 PL PL