Uprawniony z patentu: Girling Limited, Birmingham (Wielka Brytania) Pompa dwucylindrowa ukladu hamulcowego do pojazdów, sterowanego hydraulicznie Przedmiotem wynalazku jest pompa dwucylin¬ drowa ukladu hamulcowego, dla pojazdów, stero¬ wanego hydraulicznie wedlug patentu glównego nr 72632 dwupedalowego znajdujacego zastosowa¬ nie zwlaszcza w ciagnikach rolniczych i podobnych pojazdach, w których hamowanie odbywa sie po obu przeciwleglych stronach pojazdu przy uzyciu cieczy z dwóch oddzielnych cylindrów, przy czym kazdy cylinder uruchamiany jest swoim wlasnym pedalem.Pedal sterujacy moze byc uruchamiany jedno¬ czesnie w celu hamowania pojazdu lub oddzielnie przy kierowaniu pojazdu.Znany jest z polskiego opisu patentowego wedlug patentu glównego nr 72632 uklad pompy dwucy- lindrowej, przeznaczony dla dwupedalowego hy¬ draulicznego systemu hamulcowego, który sklada sie z oddzielnych pomp uruchamianych wlasny¬ mi pedalami i zawiera komore cisnieniowa usytuo¬ wana od czolowej strony itloka. Uklad ten cha¬ rakteryzuje fakt, ze komory cisnieniowe polaczo¬ ne sa kanalem przeplywu przez normalnie zamy¬ kane zawory robocze, przy czym kanal przeplywu oddzielony jest od komór cisnieniowych obu pomp tymi wlasnie zaworami, które sterowane sa bez¬ posrednio tlokiem i otwieraja sie przy poosiowym ruchu tego tloka w kierunku hamowania.Zgodnie z patentem glównym kazda pompa rna zawór tloczenia, który jest zamykany dla oddziele¬ nia komory cisnieniowej od zbiornika cieczy, gdy 15 20 25 30 tlok pompy przesuwa sie w kierunku hamowania przy czym dalszy ruch tloka w tym kierunku po¬ wodujac scisniecie cieczy w komorze cisnieniowej otwiera zawór roboczy.Niektóre materialy cierne stosowane przy ha¬ mulcach wykazuja w pewnych warunkach sklon¬ nosc do pecznienia, co jest przyczyna zmniejsze¬ nia luzu hamowania w pozycji wylaczonej hamul¬ ca. Z tego powodu w konstrukcji opisanej w pa¬ tencie glównym hamowanie moze nastapic zanim nastapi odpowiednie przemieszczenie tloków.W celu usuniecia tej wady skonstruowano uklad hamulcowy do pojazdów sterowany hydraulicznie w którym w kazdym cylindrze znajduje sie za¬ wór tloczenia dla sterowania przeplywem cieczy miedzy komora cisnieniowa a zbiornikiem tej cie¬ czy, którego zawór tloczenia oraz zawór roboczy kazdego z cylindrów zawiera grzybek dopasowa¬ ny do odpowiedniego gniazda przy czym grzybki te umieszczone sa po przeciwnych koncach trzona umieszczonego w osi cylindra w celu zapewnienia, aby zawór tloczenia kazdej pompy glównej byl za¬ mykany zasadniczo jednoczesnie z otwarciem za¬ woru roboczego, gdy tlok tej pompy glównej jest poruszany w kierunku hamowania.W pompie dwucylindrycznej dwa cylindry po¬ laczone sa kanalem przeplywowym, który oddzie¬ lony jest zaworami roboczymi od komór cisnienio¬ wych obu tych cylindrów. 79690tp^ ¦".; v * 79690 W ukladzie hamulcowym z pompa hydrauliczna nastepuje jednoczesne uruchomienie pedalów, po¬ wodujace natychmiastowe otwarcie zaworów robo¬ czych i przeplyw cieczy bezposrednio z komory cisnieniowej jednego cylindra do komory cisnie- 5 niowej drugiego i cylindra. W ten sposób wyrów¬ nuje sie nierówne zuzycie lub specznienia hamul¬ cowych wkladek ciernych hamulców z obu stron pojazdu.Jednoczesne zamykanie zaworu tloczenia i otwie- 10 ranie zaworu trzona roboczego dokonywane jest rtfcheW'drazka, który poddany jest w tej sytua¬ cji naprezeniu sciskajacemu. Przy otwieraniu za¬ woru tloczenia, a zamykaniu zaworu roboczego, na drazek ten dziala naprezenie rozciagajace. 15 Sprezyna ustalajaca spoczynkowa pozycje cofniete¬ go tloka zwykle wykorzystana jest równiez jako sprezyna cofajaca, ustalajaca polozenie zaworu od¬ zyskowego.Przedmiot" wynalazku jest wyjasniony w przy- 20 kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiona jest czesc podluznego przekroju pompy dwucylindrowej.Pompa dwucylindrowa zawiera dwa równoleg¬ le otwory cylindrowe 1 i 2 znajdujace sie we 25 wspólnym korpusie lub obudowie 3, obejmujacej zbiornik 4 cieczy, z którego wychodzace kanaliki 5 i 6 lacza przednia pz^sc otworów 1 i 2 z tym zbiornikiem. Ze wzgledu na symetrie budowy pompy opisany zostanie w dalszym ciagu tylko sy- 30 stem jednego jej cylindra.Tylna czesc tloka 7, który pracuje w otworze cylindrycznym lr dochodzi do czesciowo kulistej glowicy 8, znajdujacej sie na koncu drazka 9, któ¬ ry sterowany jest pedalem. Ograniczeniem ruchu 35 glowicy 8 jest pierscieniowy kolnierz 10, umiesz¬ czony w rowku w otworze 1 i utrzymywany za pomoca sprezynujacego pierscienia zabezpieczaja¬ cego 11.W srodku tloka 7 od strony czolowej wykonany 40 jest otwór 12, skierowany osiowo na glejbokosc od¬ powiadajaca okolo 2/3 dlugosci tloka, gdzie laczy sie on promieniowym kanalem 13 z obwodowym wpustem 14, usytuowanym na zewnetrznej po¬ wierzchni tloka 7. Dlugosc obwodowego wpustu 14 45 jest taka, ze w kazdym polozeniu tloka 7 ma on polaczenie przez kanal 15 w obudowie z odpowied¬ nim wpustem drugiego cylindrycznego otworu 2.Tlok 7 zaopatrzony jest w uszczelki 16 i 17 u obu stron wpustu14. \ 50 Tuleja nagwintowana 18 z kolnierzem 19, wkre¬ cona jest w przednia czesc otworu 12, przy czym miedzy wspólpracujacymi powierzchniami kolnie¬ rza 19 a czolowa strona tloka 7 znajduje sie u- szczelka 20. Tulejka 18 zaopatrzona jest w podluz- 55 ny otwór 21, rozszerzony cylindrycznie w czesci 22 od strony czolowej.Przeplyw kanalem tloczenia 5, znajdujacym sie w przedniej czesci otworu cylindrycznego 1, stero¬ wany jest zaworem tloczenia 23, w sklad którego 60 wchodzi grzybek z dopasowanym do niego gniazd¬ kiem 24, otaczajacym kanal 5. Grzybek 5 znajdu¬ je sie na grubszej czesci 25 drazka 26.Wewnetrzny koniec 27 tego drazka ma srednice mniejsza od srednicy otworu 21 w tulei 18 i prze- 65 chodzi przez rozszerzenie 22 i otwór 21 do czesci otworu 12, znajdujacej sie miedzy tuleja 18 a dnem otworu 12. Drugi koniec drazka 26 zaopa¬ trzony jest w grzybek dopasowany do gniazda 29 otaczajacego otwór 21 w tulei 18.Tlok 7 w pozycji cofnietej (pokazanej na fig. 1) utrzymywany jest sprezyna powrotna 30 dzialaja¬ ca pomiedzy kolnierzem 19 tulei 18 i kolnierzem 31 nasadki 32, majacej otwór kolnierza 31 w sty¬ ku z cylindryczna scianka otaczajaca gniazda 24 zaworu. Grzybek zaworu tloczenia 23 prowadzony jest wewnatrz nasadki 32. W pozycji cofnietej sila sprezyny 30 wypycha grzybek z gniazda 24, nato¬ miast grzybek z zaworu roboczego 28 wchodzi do gniazda 29. Tak wiec w pozycji spoczynkowej dra¬ zek 26 poddawany jest naprezeniu rozciagajacemu.Dzialanie sprezyny 30, powodujace docisk grzyb¬ ka zaworu 28 do gniazda 29 jest spotegowane sila drugiej, slabszej sprezyny 33, która dziala pomie¬ dzy grzybkiem zaworu 28 a dnem otworu 12.Gdy tlok 7 przesuniety zostanie w otworze cy¬ lindrowym 1 na skutek nacisniecia pedalu hamul¬ cowego sprezyna 30 zostaje scisnieta i maly ruch do przodu wystarcza na zamkniecie gniazda 24 przez grzybek zaworu 23 i oddzielenie zbiornika iod komory cisnieniowej z przodu tloka oraz na jednoczesne odsuniecie grzybka zaworu 28 z gniaz¬ da. 29. Przesuwanie grzybków wzgledem swoich gniazd nastepuje celowo jednoczesnie, przy czym drazek 2ó poddany zostaje naprezeniu sciskajacemu.Wysuniecie grzybka zaworu 28 z gniazda 29 po¬ woduje polaczenie komory cisnieniowej z wpustem obwodowym 14 oraz kanalem 15. Dalszy ruch tlo¬ ka 7 w tym samym kierunku powoduje scisnie¬ cie cieczy w komorze cisnieniowej, która dzieki temu przez wylotowy kanal dochodzi do hamul¬ ców, znajdujacych sie po itej stronie pojazdu.Gdy tlok drugiego cylindra nie zostanie przesu¬ niety^ wówczas zawór roboczy tego cylindrav pozo¬ stanie zamkniety i nie ma przeplywu cieczy po¬ miedzy komorami cisnieniowymi obu cylindrów do czasu, az nacisniete zostana jednoczesnie oba pedaly i przesuniete oba tloki obu cylindrów pom¬ py.W opisanym wyzej ukladzie pom|py dwucylindro- wej cylindry te "polaczone sa wspólnym zbiorni¬ kiem cieczy, tworzac w ten sposób jedna calosc.Uklad ten moze równiez skutecznie pracowac w ukladzie pojedynczych cylindrów i w takim przy¬ padku kanal 15 zastapiony zostaje zewnetrzna rur¬ ka lub podobnym polaczeniem. PL PL