Uprawniony z patentu: VEB TextilkombinatCottbus, Cottbus (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sposób modyfikowania powierzchni wyrobów wlókienniczych Przedmiotem wynalazku jest sposób modyfikowania powierzchni wyrobów wlókienniczych.Wiadomo, ze mozna modyfikowac powierzchnie wyrobu przez poddawanie jej promieniowaniu jonizuja¬ cemu i szczepienie monomerem. Równiez wiadomo, ze szczepienie moze byc przeprowadzone zarówno za po¬ moca równoczesnego napromieniowania polimeryzowanego nosnika i monomeru, jak i przez uprzednie napromie¬ niowanie spolimeryzowanego nosnika i nastepne potraktowanie monomerem.Przy stosowaniu metody równoczesnej wystepuje usztywnienie powierzchni wyrobu, spowodowane zacho¬ dzaca na niej reakcja. Tousztywnienie mozna usunac tylko czesciowo za pomoca kosztownej obróbki koncowej.Ta sama wada wystepuje przy stosowaniu metody uprzedniego napromieniowania, gdy napromieniowany spoli- meryzowany nosnik zostanie poddany na krótko dzialaniu roztworu monomeru i nastepnie przez dluzszy czas reaguje z monomerem przywartym do nosnika.Wiadomo równiez, ze przy stosowaniu metody uprzedniego napromieniowania, mozna zapobiec wystepo- waniu wyzej wymienionej wady, przez zastosowanie specjalnej maszyny do szczepienia. W takiej maszynie uprzednio napromieniowany nosnik przeprowadza sie az do zakonczenia szczepienia przez roztwór monomeru przy stosunkowo duzej objetosci kapieli, aby uniknac reakcji na powierzchni materialu. Jednak maszyny do szczepienia sa trudne do manipulowania z powodu duzej zawartosci materialu, trudnosci w jego przeprowadza¬ niu (spowodowanych czesciowo kurczeniem sie podczas procesu szczepienia), jak równiez trudnosci zwiazanych z utrzymaniem na stalym poziomie temperatury i stezenia roztworu monomeru.Celem wynalazku bylo opracowanie bardziej ekonomicznych sposobów modyfikowania powierzchni uksztaltowanych wyrobów, zwlaszcza wyrobów tekstylnych.Wynalazek mial za zadanie opracowanie sposobu modyfikowania powierzchni, wyrobu przy czym nalezalo ograniczyc do minimum, ujemne reakcje koncowe.Zadanie to rozwiazuje sposób wedlug wynalazku , w którym uksztaltowany wyrób, nasycony monomerem i poddany napromieniowaniu, zwlaszcza elektronowemu, albo tez napromieniowany i nasycony monorperem, plucze sie w odpowiednim rozpuszczalniku, w pewnym okreslonym czasie po napromieniowaniu lub po zetknie¬ ciu z roztworem monomeru. W pewnych przypadkach korzystne jest przy tym, gdy rozpuszczalnik i/albo roz¬ puszczone w nim substancje sa zdolne do zapobiegania reakcji rodnikowej. Jako czynnik zapobiegajacy reakcji rodnikowej nadaje sie na przyklad tlen. Stwierdzono, ze reakcja powodujaca usztywnienie, jest dostrzegalna dopiero po zakonczeniu procesu szczepienia.2 79334 Plukanie przeprowadza sie wtedy, gdy proces dobiega prawie do konca, lecz przywarte do powierzchni substancje pochodzace z resztek roztworu, sa jeszcze rozpuszczalne. Rozpuszczalnik, lub rozpuszczalnik zawie¬ rajacy dodatkowe substancje dobiera sie zaleznie od rodzaju zastosowanego ukladu polimer — monomer.Sposób wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony w przykladach, oraz na rysunku, w którym fig. 1 przed¬ stawia schemat technologiczny modyfikowania powierzchni wyrobu, w którym zastosowano metoda równo¬ czesna, zas fig. 2 schemat technologiczny modyfikowania powierzchni wyrobu z zastosowamem metody uprzed¬ niego napromieniowania.Przyklad I. Dzianine z jedwabiu poliamidowego 1 traktuje sie w napawarce 2 15% wodnym roz¬ tworem kwasu akrylowego 3, w temperaturze 40°C, po czym wyzyma do 110% zawartosci kapieli a nastepnie pod wybierakiem przyspieszacza elektronowego 5 poddaje napromieniowaniu strumieniem elektronów 6, az dó dawki 1 ¦• 106 rada i przez 4 minuty przeprowadza przez strefe reakcyjna 7. W pralnicy 8 wyrób plucze sie w wodzie zawierajacej tlen, po czym suszy w suszarce 9 (fig. 1). Po tej obróbce przyrost masy wyrobu wynosi 14%.Wskutek znanej wymiany protonów kwasu poliakry Iowego na jony sodowe, wyrób uzyskuje duza zdolnosc wchlaniania wilgoci i dobre wlasciwosci antyelektrostatyczne.Przyklad II. Dzianine z jedwabiu poliamidowego 1 poddaje sie pod wybierakiem 4 przyspieszacza elektronowego 5 napromieniowaniu strumieniem elektronów 6, az do dawki 4 * 106 rada, po c?ym podczas trwajacego 3 minuty przeprowadzania wyrobu do napawarki zostaje on na krótko w napawarce 2 poddany dzialaniu 15% wodnego roztworu kwasu akrylowego 10, w temperaturze 50°C, po czym wyrób wyzyma sie do 110% zawartosci kapieli i przez 3 minuty przeprowadza przez strefe reakcyjna 7, a nastepnie plucze w pralnicy 8 w wodzie zawierajacej tlen i suszy w suszarce 9 (fig. 2). Po tej obróbce przyrost masy wyrobu wynosi 13%.Wskutek znanej wymiany protonów kwasu poliakrylowego z jonami sodowymi wyrób uzyskuje duza zdolnosc wchlaniania wilgoci i dobre wlasciwosci antyelektrostatyczne.Przyklad III. Dzianine poliestrowa 1 traktuje sie w napawarce 2 25% wodnym roztworem kwasu akrylowego 3, w temperaturze 70°C, po czym wyzyma do 110% zawartosci kapieli, a nastepnie pod wybierakiem 4 przyspieszacza elektronowego 5, poddaje dzialaniu strumienia elektronów 6, az do dawki 2 • 106 rada i przez 10 minut przeprowadza przez strefe reakcyjna 7, a nastepnie w pralnicy 8 plucze w wodzie zawierajacej tlen i suszy w suszarce 9 (fig. 1). Po tej obróbce przyrost masy wyrobu wynosi 16%. Wskutek znanej wymiany protonów kwasu poliakrylowego z jonami sodowymi, wyrób uzyskuje duza zdolnosc wchlaniania wilgoci i dobre wlasciwosci antyelektrostatyczne. PL