Pierwszenstwo: 04.08.1972 (P. 159511) Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 14.07.1975 79021 KI. 21 e, 11/66 MKP GOIr 11/66 Twórcy wynalazku: Zbigniew Jaskulski, Stanislaw Orzepowski, Jan Raubiszko Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Pomiarów i Automatyki Elektronicznej, Wroclaw (Polska) Uklad do przetwarzania kata obrotu tarczy licznika elektrycznego na liczbe impulsów Przedmiotem wynalazku jest uklad do przetwarzania kata obrotu tarczy licznika elektrycznego na liczbe impulsów przeznaczony szczególnie do stosowania w procesach wytwarzania, kontroli i pomiarów liczników energii elektrycznej oraz w telemetrii.Znane sa uklady do przetwarzania kata obrotu tarczy licznika elektrycznego na liczbe impulsów utworzone ze zródla swiatla, tarczy zaopatrzonej na obrzezu w znaki stroboskopowe jak wyciecia lub zabki o dowolnym ksztalcie lub tez inne znaki, dwóch lub wiecej rastrów zaopatrzonych w otwory o ksztalcie i wielkosci równej znakom stroboskopowym tarczy oraz wspólpracujacych z rastrami fotoelementów.Znany uklad wykazuje szereg wad, do których przede wszystkim nalezy zaliczyc fakt dopuszczenia do fotoelementu tylko swiatla w pelni zmodulowanego, od 0 do maksimum, co odpowiada calkowitemu zaslo¬ nieciu rastru lub jego calkowitemu odslonieciu. Konsekwencja wymienionej wady jest mala tolerancja w zakre¬ sie ustawienia rastra w stosunku do modulujacej tarczy, wysokie wymagania co do powtarzalnosci i identycznosci znaków stroboskopowych, wysokie wymagania w odniesieniu do parametrów fotoelementu, z uwagi na jego prace w warunkach duzej opornosci wyjsciowej. Wymienione wady ograniczaja, a praktycznie uniemozliwiaja zastosowanie znanych ukladów rastrowych w warunkach wielkoprzemyslowej produkcji liczników energii elek¬ trycznej, szczególnie gdy znaki stroboskopowe w postaci zabków na obrzezu tarczy maja ksztalt dowolny i wyka¬ zuja znaczne odchylki w jegopowtarzalnosci. - Celem wynalazku jest umozliwienie przetwarzania kata obrotu tarczy licznika energii elektrycznej na liczbe impulsów w warunkach wielkoprzemyslowej produkcji w sposób latwy, prosty wykazujacy wysoki stopien do¬ kladnosci przetwarzania, nie zalezny od rozrzutu ksztaltów znaków stroboskopowych tarczy.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukladu utworzonego ze zródla swiatla, obracajacej sie tarczy zaopatrzonej na obrzezu w wyciecia stanowiace znaki stroboskopowe, dwóch lub wiecej identycznych rastrów i fotoelementów, w którym to ukladzie rastry maja wyciecia o dlugosci Wielokrotnie wiekszej od glebokosci wyciec stanowiacych dlugosc znaków stroboskopowych, przy czym tarcza z wycieciami stanowiacymi znaki stroboskopowe jest tak usytuowana wzgledem rastrów, ze przeslania od 0,25*do 0,75 powierzchni wydec2 79021 w rastrach, zas zmiany stopnia przeslony poszczególnych wyciec w rastrach w zaleznosci od obrotu tarczy wyno^ sza od 1C% do 15% powierzchni wyciec w rastrach. ¦• Uklad wedlug wynalazku zapewnia duza tolerancje ustawienia rastra w stosunku do modulujacej tfirciy, uniezaleznia wysoka dokladnosc przetwarzania od ksztaltu wyciec obrzeza tarczy stanowiacych znaki strobos¬ kopowe, od powtarzalnosci ich ksztaltu, obniza opornosc wyjsciowa fotoopornika z uwagi na prace fotoelemen- tu w warunkach przyrostowej modulacji ze wstepna polaryzacja punktu pracy swiatlem.Wynalazek zostanie blizej objasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 pokazuje usytuowanie tarczy z wycieciami stanowiacymi znaki stroboskopowe wzgledem rastra i otworów w nim usytuowanych, fig. 2 usytuowanie tarczy wzgledem dwóch Identycznych rastrów, a fig. 3 sche¬ mat ukladu elektronicznego.Uklad wedlug wynalazku jtit utworzony ze zródla swiatla, tanczy 1, której obrzeza Jest zaopatrzone w wyciecia 2, rastra 3 z wycleolaml 4 oraz umlaszozonego pod wycleolaml 4 fotoelementu B. Raster 3 jest zaopatrzony w prostokatne wyciecia 4 ó dlugosci wielokrotnie wiekszej od glebokosci wyciec 2 utworzonych w obrzezu tarczy 1, a stanowiacych znaki stroboskopowe.Tarcza 1 jest usytuowana wzgledem rastra 3 i utworzonych w nim wyciec : 4 w ten sposób, ze przeslania od 0,25 do 0,75 powierzchni wyciec 4, zas przy konkretnym usytuowaniu w podanych granicach stopien zmian przeslony wyciec 4 rastra 3 w zaleznosci od obrotu tarczy wokól osi wynosi od 10% do 15% powierzchni wymienionych wyciec 4.Korzystnie jest stosowac uklad z dwoma rastrami (fig. 2) wówczas obydwa rastry 3 i 3' musza byc wzgledem siebie tak przesuniete, aby w sytuacji gdy na pierwszym rastrze 3 wystepuje najmniejsze mozliwe przesloniecie tarcza 1 wyciec 4, na drugim rastrze 3* wystapilo najwieksze przesloniecie. Po obrocie tarczy o polowe podzialki wyciec 2 tarczy 1, bedacych znakami stroboskopowymi, wystepuje sytuacja odwrotna.Obrót tarczy 1 powoduje modulacje przyrostowa swiatlem opornosci obydwu fotoelementów 5 i 6' a w konsekwencji pojawienie sie odpowiedniego sygnalu elektrycznego na wyjsciu 6 ukladu, przy czym sklado¬ wa stala tego sygnalu moze byc calkowicie lub czesciowo skompensowana przy pomocy regulowanego rezystora 7 badz odpowiedniego wzmacniacza elektronicznego. PL PL