Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 78789 K!. 49b,3/04 MKP B23c3/04 CZYTELNIA F « ¥¦- I Twórcywynalazku: Marian Morawiecki, Eugeniusz Wosiek, Wieslaw Weronski, Krzysztof Kasprzyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Urzadzenie do wykonywania na beczkach walców roboczych bruzd do walcowania profili zmiennych i okresowo zmiennych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wykonywania na beczkach walców roboczych bruzd do walco¬ wania profili zmiennych i okresowo-zmiennych, o kolowych przekrojach poprzecznych, znajdujacych zastoso¬ wanie w przemysle zwlaszcza motoryzacyjnym, maszyn rolniczych i drogowych.Znane urzadzenie do toczenia walców kalibrowanych jest wyposazone w podwójny okular ze slizgowymi lozyskami, usytuowanymi jedne nad drugimi oraz w konik z dwoma centrujacymi klami. Kolumna suportu ma pietrowy imak nozy do wykonywania bruzd na walcach. Uklad napedowy jest zaopatrzony w gitarowy mecha¬ nizm, sprzezony poprzez nasuwki napedowe z rozetami walców.Urzadzenie to sluzy do wykonywania bruzd o jednakowym przekroju na calej dlugosci obwodu walców roboczych i nie nadaje sie do wykonywania bruzd o profilu okresowym lub okresowo-zmiennym.Znany przyrzad do frezowania wykrojów walców roboczych walcarek do rur, zwlaszcza walcarek planetar¬ nych sklada sie z dwóch jarzm, osadzonych obrotowo z mozliwoscia wzajemnego obrotu o kat 30°. W jarzmach sa ulozyskowane walki, majace mozliwosc obrotu o 180°. Walki sluza do umocowania na nich walców drazo- iiyti;: przeznaczonych do wykonywania na nich bruzd frezowaniem, przy czym frez jest nieprzesuwny. Przyrzad ten nie nadaje sie ani do wykonywania bruzd na walcach pelnych ani do wykonywania bruzd na calym obwodzie obrabianych walców.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad.Cel ten zostal osiagniety za pomoca urzadzenia do wykonywania na beczkach walców roboczych bruzd do walcowania profili zmiennych i okresowo-zmiennych, wedlug wynalazku, w którym do przedluzenia drugiego czopa dolnego walca roboczego, po zewnetrznej stronie wsporników walców roboczych, jest zamocowana tarcza z wiencem zebatym na obwodzie, sprzezonym z napedowym kolem zebatym, ulozyskowanym w stojaku, polaczonym ze wspornikiem lozyska dolnego walca roboczego, przy czym w tarczy jest wykonany szereg ukladów otworów, odpowiadajacych dlugosciom bruzd profili okresowo-zmiennych jakie maja byc wykonane na walcach roboczych. Odleglosci otworów w tych ukladach odpowiadaja przyjetym posuwom wzglednym walców roboczych wzgledem narzedzia do wykonywania bruzd. W stojaku, na wysokosciach ukladów otworów, sa wykonane otwory przelotowe, sluzace do osadzania w nich trzpienia zatrzaskowego, sluzacego do ustalania polozenia tarczy. Narzedzie do wykonywania bruzd jest zamocowane we wrzecionie znanej wytaczarki i jest usytuowane pomiedzy walcami roboczymi.2 78 789 Urzadzenie do wykonywania na beczkach walców roboczych bruzd do walcowania profili zmiennych i okresowo-zmiennych jest przedstawione w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój urzadzenia wzdluz osi walców roboczych, fig. 2 przedstawia urzadzenie w widoku od strony jego tarczy.Urzadzenie sklada sie z dwóch par sztywno polaczonych wsporników 1,2,3,4 lozysk czopów dolnego i górnego walca roboczego 5, 6. Przedluzenia jednych czopów walców roboczych 5, 6 sa sprzezone przekladnia 7 o zebach daszkowych tworzaca klatke walców zebatych. Do przedluzenia drugiego czopa dolnego walca robo¬ czego 5, po zewnetrznej stronie wsporników 3,4, jest zamocowana tarcza 8 z wiencem zebatym na obwodzie.Wieniec zebaty tarczy 8 jest sprzezony z napedowym kolem zebatym 9, ulozyskowanym w stojaku 10 po¬ laczonym ze wspornikiem 4 lozyska dolnego walca roboczego 5. W tarczy 8 jest wykonany szereg ukladów otworów 11. Uklady otworów 11 odpowiadaja dlugosciom bruzd 12 profili okresowo-zmiennych, jakie maja byc wykonane na walcach roboczych 5, 6, zas odleglosci otworów w ukladach 10 odpowiadaja przyjetym posuwom wzglednym walców roboczych 5, 6 wzgledem nie uwidocznionego na rysunku narzedzia do wykonywania bruzu 12. W stojaku 10, na srednicach ukladów otworów 11 sa wykonane otwory przelotowe 13, sluzace do osadzania w nich trzpienia zatrzaskowego 14, ustalajacego polozenie tarczy 8. Na walku napedowym kola zebatego 9 jest zaklinowana reczna dzwignia jednoramienna 15. Narzedzie do wykonywania bruzd 12 jest zamocowane w znanej wytaczarce i jest usytuowane pomiedzy walcami roboczymi 5, 6.Przed przystapieniem do wykonywania zadanej pary bruzd o profilu zmiennym lub okresowo-zmiennym na walcach roboczych 5, 6 wytacza sie pare bruzd 12 o przekroju kolowym, odpowiadajacym najmniejszemu przekrojowi zadanego profilu. Nastepnie walce robocze 5, 6, wraz z zaklinowana na przedluzeniu ich pierwszych czopów przekladnia 7 o zebach daszkowych, ustawia sie za pomoca recznej dzwigni jednoramiennej 15 w ten sposób aby pierwszy otwór zespolu otworów 11, odpowiadajacego danemu profilowi, byl na wysokosci otworu przelotowego 13, po czym trzpieniem zastrzaskowym 14 ustala sie to polozenie tarczy 7 i powieksza sie profil bruzd 12 nozem lub frezem wytaczarki. Po ukonczeniu miejscowego roztaczania lub frezowania profilu bruzd 12 wyjmuje sie trzpien zatrzaskowy 14 z pierwszego otworu ukladu otworów 11, dzwignia 15 przesuwa sie tarcze 8 o jeden otwór, po czym tarcze 8 powtórnie unieruchamia sie trzpieniem 14. Dalsze roztaczanie profilu bruzd 12 przy kolejnych ustaleniach walców roboczych 5, 6 i tarczy 7 przeprowadza sie w sposób analogiczny, przy czym uzyskuje sie profil schodkowy bruzd 12. Obróbke wykanczajaca bruzd 12 przeprowadza sie szlifowaniem.Nastepne bruzdy na walcach roboczych 5, 6, odpowiadajace tym lub innym profilom zmiennym lub okreso¬ wo-zmiennym, wykonuje sie analogicznie wykorzystujac w tym celu nastepne uklady otworów 11. PL PL