Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono:30.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 78287 KI. 21e, 19/22 MKPGOlr 19/22 CiYiCLNIA Urzed.u Patentowego Twórcawynalazku: Jerzy Sawicki Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalconego Przedmiotem wynalazku jest proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalconego sto¬ sowany jako jeden z czlonów ukladu pomiarowego, przeznaczonego do badania pradów o przebiegu czasowym silnie rózniacym sie od sinusoidy. W róznych dzialach wspólczesnej elektrotechniki zachodzi potrzeba wyzna¬ czania wartosci skutecznej pradu odksztalconego. Zastosowanie tam konwencjonalnych mierników elektromag¬ netycznych czy dynamicznych nie jest jednak mozliwe ze wzgledu na bardzo duze niedokladnosci wywolane dzialaniem pradów wirowych i ewntualnie nasycaniem sie rdzeni magnetycznych.Konwencjonalne przetworniki termoelektryczne charakteryzuja sie mala przeciazalnoscia oraz kwadratowa zaleznoscia miedzy wielkoscia wyjsciowa, a wejsciowa. Taka zaleznosc daje nierównomierny przebieg podzialki miernika.Wyzej wymienionych wad nie posiada proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej napiec odksztalco¬ nych wedlug patentu nr 69701, jednak do przetwarzania pradów odksztalconych nie jest on przydatny z uwagi na duza wartosc rezystancji obwodu wejsciowego oraz niewielka wartosc znamionowego natezenia pradu w tym obwodzie, co prowadziloby do klopotliwej konstrukcji oraz duzego poboru mocy w urzadzeniu dopasowujacym.Celem wynalazku jest opracowanie przetwornika wartosci skutecznej pradu odksztalconego o dobrej dokladnosci, liniowej charakterystyce przetwarzania i malej rezystancji wejsciowej.Cel ten zostal osiagniety przez dolaczenie do zacisków wejsciowych grzejnika pierwszego przeksztaltnika termorezystancyjnego, którego rezystor jest z jednej strony polaczony bezposrednio z rezystorem drugiego przeksztaltnika termorezystancyjnego, a z drugiej strony jest zlaczony z tym rezystorem poprzez szeregowe polaczenie dwu rezystorów dodatkowych. Grzejnik drugiego przeksztaltnika wraz z równoleglym bocznikiem jest dolaczony poprzez prostownik jednokierunkowy i miernik do wyjscia czlonu zasilania regulowanego, którego jeden zacisk wejsciowy jest zlaczony z wezlem miedzy rezystorem pierwszego przeksztaltnika i pierwszym rezystorem dodatkowym, a drugi zacisk wejsciowy jest polaczony z wezlem miedzy rezystorem drugiego przeksztaltnika j drugim rezystorem dodatkowym. Zasilacz pomocniczy jest jednym zaciskiem dolaczony do wezla miedzy rezystorami obu przeksztaltników, a drugim zaciskiem do wezla miedzy rezystorami dodatkowymi.. Przy zerowym natezeniu pradów w grzejnikach iloczyn rezystancji pierwszego rezystora dodatkowego i rezystora drugiego przeksztaltnika jest równy iloczynowi rezystancji drugiego rezystora dodatkowego i rezystora pierwszego przeksztaltnika. Jeden lub oba przeksztaltniki maja izolowany grzejnik od2 78 287 rezystora, natomiast prostownik jednokierunkowy ma zacisk dodatni dolaczony do dodatniego zacisku wyjscio¬ wego czlonu zasilania pomocniczego.W odmianie proporcjonalnego przetwornika wartosci skutecznej pradu odksztalconego jeden zacisk wej¬ sciowy czlonu zasilania regulowanego jest zlaczony z wezlem miedzy rezystorami obu przeksztaltników a drugi zacisk wejsciowy polaczony jest z wezlem miedzy obydwoma rezystorami dodatkowymi, przy czym zasilacz pomocniczy jest jednym zaciskiem dolaczony do wezla miedzy rezystorem pierwszego przeksztaltnika i pierwszym rezystorem dodatkowym, natomiast drugim zaciskiem dolaczony jest do wezla miedzy rezystorem drugiego przeksztaltnika i drugim rezystorem dodatkowym.Proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalconego wedlug wynalazku wykazuje scisle proporcjonalna charakterystyke i duza dokladnosc dzialania, a rezystancja obwodu wejsciowego jest niewielka.Dzieki temu daje sie latwo przystosowac do przetwarzania pradów o bardzo róznych wartosciach. Jednakowa budowa obu zastosowanych przeksztaltników eliminuje zasadniczo wplyw wielkosci postronnych na dokladnosc dzialania urzadzenia. Jako przeksztaltniki termo-rezystancyjne moga byc zastosowane termistory o nagrzewaniu posrednim w typowym wykonaniu, pod warunkiem dobrania dwu egzemplarzy o zgodnych charakterystykach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedsta¬ wia schematycznie uklad polaczen proporcjonalnego przetwornika wartosci skutecznej pradu odksztalconego, a fig. 2 odmiane ukladu wedlug fig. 1.Do zacisków wejsciowych 1 (fig. 1) dolaczony jest grzejnik 2 pierwszego przeksztaltnika 3 majacego po stronie wyjsciowej rezystor 4. Strone wyjsciowa drugiego przeksztaltnika 5 stanowi rezystor 6, a strone wejsciowa grzejnik 7 zlaczony równolegle z bocznikiem 8 i dolaczonymi szeregowo miernikiem 9 oraz prostow¬ nikiem jednokierunkowym 10, przy czym caly ten zespól jest dolaczony do zacisków wyjsciowych 11 czlonu zasilania regulowanego 12.Jeden z zacisków wejsciowych 13 czlonu zasilania regulowanego 12 jest dolaczony do wezla miedzy rezystorem 4 pierwszego przeksztaltnika 3, a pierwszym rezystorem dodatkowym 14, natomiast drugi z zacisków wejsciowych 13 jest zlaczony z wezlem miedzy rezystorem 6 drugiego przeksztaltnika 5, a drugim rezystorem dodatkowym 15. Zasilacz pomocniczy 16 jest z jednej strony dolaczony do wezla miedzy rezystorami 4 i 6 przeksztaltników 3 i 5, a z drugiej strony do wezla miedzy rezystorami dodatkowymi 14 i 15.Do zacisków wejsciowych 1 (fig. 2) dolaczony jest grzejnik 2 pierwszego przeksztaltnika 3 majacego po stronie wyjsciowej rezystor 4. Strone wyjsciowa drugiego przeksztaltnika 5 stanowi rezystor 6, a strone wejsciowa grzejnik 7 zlaczony równolegle z bocznikiem 8 i dolaczonymi szeregowo miernikiem 9 oraz prostow¬ nikiem jednokierunkowym 10, przy czym caly ten zespól jest dolaczony do zacisków wyjsciowych 11 czlonu zasilania regulowanego 12.Jeden zacisk wejsciowy 13 czlonu zasilania regulowanego 12 jest dolaczony do wezla miedzy rezystorami 4, 6 obu przeksztaltników 3, 5 natomiast drugi z zacisków wejsciowych 13 jest zlaczony z wezlem miedzy rezystorami dodatkowymi 14, 15. Zasilacz pomocniczy 16 jest z jednej strony dolaczony do wezla miedzy rezystorem 4 pierwszego przeksztaltnika 3 i pierwszym rezystorem dodatkowym 14, natomiast drugim zaciskiem do wezla miedzy rezystorem 6 drugiego przeksztaltnika 5, a drugim rezystorem dodatkowym 15. Wartosc skuteczna pradu w grzejniku 2 przeksztaltnika 3 wywoluje pojawienie sie sygnalu wyjsciowego z ukladu rezystorów 4,6,14, 15.Sygnal wyjsciowy z mostka utworzonego przez rezystory 4, 6, 14, 15, a zasilanego z zasilacza pomocni¬ czego 16 jest podawany do czlonu zasilania regulowanego 12. Gzlon 12 wykonany jako zródlo pradu stalego o wartosci samoczynnie nastawianej w zaleznosci od sygnalu wyjsciowego z ukladu rezystorów 4, 6, 14, 15, zasila grzejnik 7 przeksztaltnika 5, przy czym miernik 9 wskazuje wartosc wypadkowa pradów plynacych przez grzejnik 7 i bocznik 8.Wskazanie miernika 9 jest zatem wieksze niz wartosc pradu w grzejniku 7 w stopniu odpowiadajacym w przyblizeniu wartosci statycznego uchybu regulaqi calego przetwornika. Jednokierunkowy prostownik 10 uniemozliwia przeplyw pradu przez grzejnik 7 w tych stanach zaklóceniowych, kiedy sygnal wyjsciowy z ukladu rezystorów 4, 6, 14, 15 chwilowo zmienia zwrot. Przy braku jednokierunkowego prostownika 10 mogloby dojsc do utraty stabilnosci calego ukladu przetwornika.W wyniku dzialania calego ukladu prad wskazany przez miernik 9 jest wiec proporcjonalny do wartosci skutecznej pradu w grzejniku 2 przetwornika 3. PL PL