Pierwszenstwo: 14.03.1972 (P. 154062) Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.03.1975 75146 KI. 21e,19/24 MKP GOlr 19/24 CZYTELNIA Ufzedu PntenW^no Twórca wynalazku: Jerzy Sawicki Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalconego Przedmiotem wynalazku jest proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalco¬ nego stosowany jako jeden z czlonów ukladu po¬ miarowego, przeznaczonego do badania pradów o przebiegu czasowym silnie rózniacym sie od sinu- 5 soidy. W róznych dzialach wspólczesnej elektro¬ techniki zachodzi potrzeba wyznaczania wartosci skutecznej pradu odksztalconego. Zastosowanie tam konwencjonalnych mierników elektromagnetycznych czy dynamicznych nie jest jednak mozliwe ze io wzgledu na bardzo duze niedokladnosci wywolywa¬ ne dzialaniem pradów wirowych i ewentualnie na¬ sycaniem sie rdzeni magnetycznych.Konwencjonalne przetworniki termoelektryczne charakteryzuja sie mala przeciazalnoscia oraz kwa- 15 dratowa zaleznoscia miedzy wielkoscia wyjsciowa o wejsciowa. Taka zaleznosc daje nierównomierny przebieg podzialki miernika.Wyzej wymienionych wad nie posiada proporcjo- 20 nalny przetwornik wartosci skutecznej napiec od¬ ksztalconych wedlug patentu Nr 69701 jednak do przetwarzania pradów odksztalconych nie jest on przydatny z uwagi na duza wartosc rezystancji ob¬ wodu wejsciowego oraz niewielka wartosc zna- 25 mionowego natezenia pradu w tym obwodzie, co prowadziloby do klopotliwej konstrukcji oraz du¬ zego poboru mocy w urzadzeniu dopasowujacym.Celem wynalazku jest opracowanie przetwornika wartosci skutecznej pradu odksztalconego o dobrej 30 dokladnosci, liniowej charakterystyce przetwarzania i malej rezystancji wejsciowej.Cel ten zostal osiagniety przez dolaczenie do za¬ cisków wejsciowych grzejnika pierwszego prze¬ ksztaltnika termorezystancyjnego, którego rezystor jest z jednej strony polaczony bezposrednio z re¬ zystorem drugiego przeksztaltnika termorezystan¬ cyjnego, a z drugiej strony jest zlaczony z tym rezystorem poprzez szeregowe polaczenie dwu re¬ zystorów dodatkowych. Grzejnik drugiego prze¬ ksztaltnika jest dolaczony poprzez miernik do wyjscia czlonu zasilania regulowanego, którego je¬ den zacisk wejsciowy jest zlaczony z wezlem mie¬ dzy rezystorem pierwszego przeksztaltnika i pierw¬ szym rezystorem dodatkowym, a drugi zacisk wejsciowy jest polaczony z wezlem miedzy re¬ zystorem drugiego przeksztaltnika i drugim rezy¬ storem dodatkowym. Zasilacz pomocniczy jest jednym zaciskiem dolaczony do wezla miedzy re¬ zystorami obu przeksztaltników, a drugim zaciskiem do wezla miedzy rezystorami dodatkowymi. Przy zerowym natezeniu pradów w grzejnikach iloczyn rezystancji pierwszego rezystora dodatkowego i re¬ zystora drugiego przeksztaltnika jest równy ilo¬ czynowi rezystancji drugiego rezystora dodatkowego i rezystora pierwszego przeksztaltnika. Jeden lub oba przeksztaltniki maja izolowany grzejnik od rezystora.Proporcjonalny przetwornik wartosci skutecznej pradu odksztalconego wedlug wynalazku wykazuje 75 14675146 scisle proporcjonalna charakterystyke i duza do¬ kladnosc dzialania, a rezystancja obwodu wejscio¬ wego jest niewielka. Dzieki temu daje sie latwo przystosowac do przetwarzania pradów o bardzo raznych wartosciach. Jednakowa budowa obu za¬ stosowanych przeksztaltników eliminuje zasadniczo wplyw wielkosci postronnych na dokladnosc dzia¬ lania urzadzenia. Jako przeksztaltniki termo-rezy- stancyjne moga byc zastosowane termistory o na¬ grzewaniu posrednim w typowym wykonaniu, pod warunkiem dobrania dwu egzemplarzy o zgodnych charakterystykach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schematycznie uklad polaczen proporcjonalnego przetwornika wartosci skutecznej pradu odksztal¬ conego.Do zacisków wejsciowych 1 dolaczony jest grzej¬ nik 2 pierwszego przeksztaltnika 3 majacego po stronie wyjsciowej rezystor 4. Strone wyjsciowa drugiego przeksztaltnika 5 stanowi rezystor 6, a strone wejsciowa grzejnik 7 dolaczony poprzez sze¬ regowo wlaczony miernik 8 do zacisków wyjscio¬ wych 9 czlonu zasilania regulowanego 10. Jeden z zacisków wejsciowych 11 czlonu zasilania regu¬ lowanego 10 jest dolaczony do wezla miedzy re¬ zystorem 4 przeksztaltnika 3, a rezystorem dodat¬ kowym 12, natomiast drugi z zacisków wejsciowych 11 jest zlaczony z wezlem miedzy rezystorem 6 przeksztaltnika 5. a rezystorem dodatkowym 13.Zasilacz pomocniczy 14 jest z jednej strony dola¬ czony do wezla miedzy rezystorami 4 i 6 prze¬ ksztaltników 3 i 5, a z drugiej strony do wezla miedzy rezystorami 12 i 13.Sygnal wyjsciowy z mostka utworzonego przez rezystory 4, 6, 12, 13, a zasilanego z zasilacza po¬ mocniczego 14 jest podawany do czlonu zasilania regulowanego 10. Czlon 10, wykonany jako zródlo pradu o wartosci samoczynnie nastawianej w za¬ leznosci do sygnalu wyjsciowego z mostka, zasila grzejnik 7 przeksztaltnika 5 poprzez miernik 8.Dzieki temu zmienia sie wartosc rezystora 6 przeksztaltnika 5 i mostek jest sprowadzany do 5 stanu równowagi. Przy jednakowych charakterysty¬ kach przeksztaltników 3 i 5 prady plynace przez grzejniki 2 i 7 maja wówczas jednakowa wartosc skuteczna. PL PL