Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono:30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 78248 KJ.21c, 62/15 MKPH02p 1/58 CZYTELNIA U^^dy Patentowego Twórcywynalazku: Michal Wiland, Jerzy Boniecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Automatyki Systemów Energetycznych Zaklad Aparatury Pomiarowo-Regulacyjnej — Zaklad Doswiadczalny, Wroclaw (Polska) Uklad do sterowanego kolejnego laczenia wylaczników Przedmiotem wynalazku jest uklad do sterowanego kolejnego laczenia wylaczników o osobnych cewkach zalaczajacych i wylaczajacych, znajdujacy zastosowanie do regulowania procesów technicznych, za pomoca kolejnego laczenia wylaczników.Znane rozwiazania ukladów kolejnego laczenia wylaczników oparte na zastosowaniu silników krokowych, przekazników czasowych badz logicznych ukladów pólprzewodnikowych posiadaja szereg wad, jak rozbudowanie ukladów przekazników posredniczacych, uzycie przekazników czasowych o dlugich czasach nastawiania lub w wypadku ukladów pólprzewodnikowych — wzmacniaczy wyjsciowych dla poszczególnych stopni.Ponadto wada tych ukladów, jest uzaleznienie odstepów czasu miedzy laczeniem kolejnych stopni, od ustalonych nastaw elementów ukladu sterowania jak równiez to, iz uklady te musza byc z góry zaprogramowane na przewidywana najwieksza ilosc stopni laczenia.Celem wynalazku jest usuniecie wad dotychczas stosowanych ukladów. Aby osiagnac ten cel, wytyczono zadanie opracowania ukladu w którym czas dzialania uzalezniony jest tylko od czasów dzialania sterowanych wylaczników oraz odstepów czasu miedzy impulsami sterujacymi z regulatora.Cel ten zostal osiagniety przy pomocy ukladu zbudowanego z pomocniczego przekaznika posredniczacego z opóznionym powrotem, dwóch przekazników posredniczacych, diody, regulatora oraz pomocniczych zestyków wylaczników. Zgodnie z wynalazkiem w ukladzie tym elementy te zostaly polaczone w sposób nastepujacy.Jeden przekaznik posredniczacy wlaczony jest na napiecie zasilania poprzez pomocniczy zestyk zwiemy sterowanego pierwszego wylacznika. Przekaznik zwiera swój styk po zalaczeniu tego wylacznika. Przekaznik z opóznionym powrotem zalaczony jest na napiecie zasilania poprzez regulator i z chwila podania napiecia na jego cewke bezzwlocznie rozwiera swój zestyk a zamyka go z opóznieniem po przerwaniu napiecia. Drugi przekaznik posredniczacy wlaczony jest na napiecie zasilania poprzez zestyk zwiemy pierwszego przekaznika posredniczacego i szeregowo z tym zestykiem polaczony zestyk rozwierny przekaznika z opóznionym powrotem. Przekaznik ten pobudzi sie dopiero wtedy gdy dziala pierwszy przekaznik posredniczacy a nie dziala przekaznik z opóznionym powrotem. Zestyk zwiemy drugiego przekaznika posredniczacego wlaczony jest2 78 248 miedzy regulator a cewke zalaczajacy drugiego wylacznika. Dioda wlaczona jest za zestykiem zwiernym drugiego przekaznika posredniczacego na jeden zacisk cewki tego przekaznika.Przy takim polaczeniu ukladu pierwszy impuls sterujacy z zestyku zwiernego regulatora podaje napiecie na cewke przekaznika z opóznionym powrotem i powoduje natychmiastowe rozwarcie jego zestyku, jednoczesnie napiecie to poprzez zestyk rozwierny pierwszego wylacznika podane jest na cewke zalaczajaca tego wylacznika powodujac jego zalaczenie. Zalaczenie wylacznika pierwszego powoduje podanie napiecia zasilania na cewke pierwszego przekaznika posredniczacego i zamkniecie jego zestyku zwiernego.Po otwarciu zestyku regulatora i zaniku impulsu sterujacego pozostaje pobudzony pierwszy przekaznik posredniczacy i zalaczony pierwszy wylacznik. Po uplywie czasu zwloki przekaznik z opóznionym powrotem zwiera swój zestyk rozwierny i zamyka sie obwód podajacy napiecie na cewke drugiego przekaznika posred¬ niczacego. Przekaznik ten pobudza sie zamykajac swój zestyk zwiemy. Z chwila gdy po zamknieciu zestyku regulatora pojawi sie nastepny impuls sterujacy spowoduje on zadzialanie przekaznika z opóznionym powrotem i rozwarcie jego zestyku, ale drugi przekaznik posredniczacy nie wzbudzi sie wskutek tego, ze poprzez swój zamkniety zestyk zwiemy i diode podtrzymuje sie. Jednoczesnie napiecie zasilania poprzez zestyk tego przekaz¬ nika i zestyk rozwierny drugiego wylacznika podane jest na cewke zalaczajaca drugiego wylacznika powodujac jego zalaczenie. Po zaniku impulsu sterujacego z regulatora, drugi przekaznik posredniczacy odwzbudza sie.Przedmiot wynalazku jest omówiony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku na którym fig. 1 przedstawia uklad sluzacy do kolejnego zalaczania dwóch wylaczników a fig. 2 — uklad sluzacy do wylaczania dwóch wylaczników.Kazdy z ukladów zbudowany jest z dwóch przekazników posredniczacych PI i P3 z pomocniczego prze¬ kaznika posredniczacego z opóznionym powrotem P2, diody D wlaczonej i wspólpracujacej z przekaznikiem P3.Wymienione przekazniki sa polaczone zgodnie z wynalazkiem z regulatorem R oraz dwoma wylacznikami WliW2.Dzialanie ukladu przedstawionego na fig. 1 jest nastepujace. Impuls sterujacy który pochodzi od regulatora R podany jest na cewke zalaczajaca CZ1 wylacznika Wl, powodujac zalaczenie tego wylacznika a nastepnie na cewke przekaznika P2 powodujac jego zadzialanie i natychmiastowe tozwarcie jego zestyku rozwiernego.Zalaczenie wylacznika Wl pobudza przekaznik PI. Po ustapieniu impulsu sterujacego odwzbudzony przekaznik P2 zamyka z opóznieniem swój zestyk rozwierny i w ten sposób napiecie zasilania poprzez zestyk przekaznika PI i zestyk przekaznika P2 podane jest na cewke przekaznika P3. Przekaznik P3 pobudza sie i zamyka swój zestyk zwiemy.Pojawienie sie nastepnego impulsu sterujacego po zamknieciu zestyku regulatora R pobudza przekaznik P2 powodujac natychmiastowe rozwarcie jego zestyku rozwiernego, jednak przekaznik P3 pozostaje wstanie pobudzenie wskutek podtrzymania sie przez swój zestyk i diode D. Impuls sterujacy poprzez zwarty zestyk przekaznika P3 i rozwarty zestyk wylacznika W2 dostaje sie na cewke zalaczajaca CZ2 tego wylacznika powodujac jego zalaczenie.Zastosowanie przekaznika PI w ukladzie uniemozliwia zalaczenie wylacznika W2 przy niezalaczonym wylaczniku Wl natomiast zastosowanie przekaznika P2 w ukladzie uniemozliwia zalaczenie jednym impulsem sterujacym obu wylaczników. W wypadku, gdy wylaczniki Wl i W2 sa wylaczone, kolejne impulsy sterujace zalaczaja najpierw wylacznik Wl a nastepnie wylacznik W2, gdy zas wylacznik Wl jest juz zalaczony impuls sterujacy zalacza tylko wylacznik W2.Fig. 2 przedstawia przyklad wykonania odmiany ukladu sluzacej do kolejnego wylaczania wylaczników W2 a nastepnie W1. Dzialanie ukladu jest nastepujace. Impuls sterujacy pochodzacy od zamknietego regulatora R podany jest na cewke wylaczajaca CW2 wylacznika W2 powodujac jego wylaczenie a nastepnie na cewke przekaznika P2 powodujac jego zadzialanie i natychmiastowe rozwarcie jego zestyku rozwiernego. Wylaczenie wylacznika W2 powoduje pobudzenie przekaznika PI. Po ustapieniu impulsu sterujacego przekaznik P2 z opóz¬ nieniem zamyka swój zestyk rozwierny, wtedy pobudza sie przekaznik P3 i zamyka swój zestyk. Nastepny impuls sterujacy powoduje pobudzenie przekaznika P2, ten rozwiera natychmiast swój zestyk rozwierny, jednak x przekaznik P3 podtrzymuje sie przez swój zestyk i diode D a impuls sterujacy przez zwarty zestyk przekaznika P3 i rozwierny zestyk wylacznika Wl dostaje sie na cewke wylaczajaca CW1 wylacznika W1 powodujac jego wylaczenie. * Zalety wynalazku polegaja na wyeliminowaniu skomplikowanych elementów jak np. przekazników czasowych, na uproszczeniu ukladu sterowania i zwiekszeniu pewnosci dzialania ukladu przez wprowadzenie blokady uzalezniajacej zalaczenie nastepnego wylacznika pod warunkiem zalaczenia wylacznika poprzedniego.Uklad wedlug wynalazku moze byc zwielokrotniony co umozliwia kolejne zalaczanie dowolnej ilosci wylaczników badz wylaczanie w wypadku zastosowania polaczenia ukladu wedlug odmiany wynalazku.78 248 3 I PL PL