Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 18180 KI. 21a\ 36/02 MKPH03k 3/281 Twórcywynalazku: Józef Abram, Henryk Krassowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Aparatury Badawczej i Dydaktycznej „KABiD" Zaklad Aparatury Elektronicznej KABiD „Radiotechnika", Wroclaw (Polska) Uklad generatora astabilnego do sterowania tyrystorowego elektryzatora ogrodzen pastwiskowych Przedmiotem wynalazku jest uklad generatora astabilnego do sterowania tyrystorowego elektryzatora ogrodzen pastwiskowych.Ze znanych generatorów astabilnych, które moglyby sterowac tyrystor elektryzatora najbardziej zblizone konstrukcyjnie do generatora wedlug wynalazku sa uklady zbudowane na tranzystorach opisane przez J. Bara¬ nowskiego w ksiazce pt. „Pólprzewodnikowe uklady impulsowe", str. 286, 287, WNT, Warszawa 1970. Uklady te posiadaja jednak dwie istotne wady.Rozladowywanie pojemnosci przez obwód bazy wprowadza ograniczenie maksymalnej wartosci pradu rozladowania koniecznej do wysterowania tyrystora. Na skutek tego wystepuje koniecznosc dalszego rozbudo¬ wania ukladu przez dodanie np. wtórnika emiterowego dla uzyskania odpowiedniej wielkosci pradu w impulsie.Ponadto uklady te umozliwiaja uzyskanie stosunku czasu przerwy miedzy impulsami do czasu impulsu jak jeden do kilkudziesieciu, podczas gdy do sterowania lacznika w elektryzatorze stosunek ten winien wynosic ponad 1:1000.Z niedogodnosci tej wynika wieksze zuzycie energii do zasilania ukladu, co jest szczególnie istotne przy zasilaniu bateryjnym, które dotychczas przewaza na pastwiskach.Uklady te wykazuja równiez duza zaleznosc czestotliwosci impulsów od napiecia zasilajacego, które w przypadku zasilania bateryjnego ulega znacznym zmianom.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci znanych ukladów i zapewnienie niezawodnego sterowania tyrystora w elektryzatorze, a wytyczonym do rozwiazania zagadnieniem technicznym jest opraco¬ wanie ukladu generatora astabilnego spelniajacego ten cel.Istota wynalazku przy zastosowaniu dwóch tranzystorów polega na tym, ze do rozladowania kondensatora uklad wyposazony jest w tranzystor rozladowujacy, w którego zlacze kolektor — emiter wlaczona jest dioda krzemowa, zabezpieczajaca baze tranzystora sterujacego przed przeciazeniem.Zaleta ukladu jest to, ze przez wprowadzenie do rozladowania kondensatora zlacza kolektor — emiter tranzystora rozladowujacego oraz szeregowo z nim polaczonej diody krzemowej i oporników, obyyód bazy nie2 78 180 stanowi ograniczenia maksymalnego pradu impulsu, zas stosunek czasu przerwy miedzy impulsami moze osiagac wielkosci rzedu tysiecy, przez co uklad odznacza sie loszczednym zuzyciem energii/Czestotliwosc generowanych impulsów praktycznie nie zalezy od zmiany napiecia zasilania w granicach ± 50% ani od temperatury. Uklad jest prosty w budowie i pewny w dzialaniu.Generator astabilny w ukladzie wedlug wynalazku moze znalezc takze inne zastosowanie w tych przypad¬ kach, gdy wymagane sa impulsy o znacznej wielkosci pradu i krótkim czasie trwania w stosunku do czasu powtarzania impulsów.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na rysunku, który przedstawia schemat ideowy generatora astabil- nego z ukladem elektryzatora ogrodzen pastwiskowych.Hektiyzator zawiera zasilacz 1, polaczony z kondensatorem 2 poprzez sprzegajacy opornik 3. Do konden¬ satora 2 przylaczony jest obwód rozladowania, który tworza oporniki 4, 5 oraz tranzystor 6, w którego obwodzie kolektora znajduje sie dioda 7. Dioda ta przez opornik ograniczajacy 8 polaczona jest z baza tranzystora 9. Kolektor tranzystora 9 polaczony jest z baza tranzystora 6 oraz dzielnikiem napiecia, który tworza oporniki 10 i 11. Z zasilaczem 1 polaczony jest równiez kondensator 12 przylaczony do uzwojenia pierwotnego transformatora 13 oraz do anody tyrystora 14 sterowanego z oporników 4, 5. Tyrystor 14 zbocz- nikowany jest w kierunku zaporowym dioda 15.Dzialanie ukladu do sterowania tyrystorowego elektryzatora ogrodzen pastwiskowych wedlug wynalazku przedstawione jest ponizej.Kondensator 2 laduje sie przez oporniki 3,4 i 5. Po uplywie 1 sekundy, gdy potencjal emitera tranzystora 6 opadnie ponizej potencjalu bazy .wyznaczonego przez dzielnik zlozony z oporników 10 i 11, tranzystor 6 zaczyna przewodzic. Na diodzie 7 wytwarza sie spadek napiecia okolo 0,7 V. Napiecie to poprzez opornik 8 wywoluje przewodzenie tranzystora 9, co powoduje, ze potencjal bazy tranzystora 6 podnosi sie coraz bardziej, przez co zwieksza sie prad tranzystora 6. Stan ten trwa tak dlugo, az kondensator 2 rozladuje sie poprzez tranzystor 6 diode 7, oporniki 4 i 5 oraz bramke tyrystora 14. Po wyladowaniu sie kondensatora 2 prad w obwodzie kolektora tranzystora 6, a takze wysterowanie tranzystora 9 jak i potencjal bazy tranzystora 6 maleja, a tranzystor 6 przestaje przewodzic. Kondensator 2 zaczyna sie ponownie ladowac rozpoczynajac nastepny cykl pracy.Impulsy pradowe rozladowania kondensatora 2 steruje poprzez opornik 4 tyrystor 14. Zalaczenie tyrys¬ tora 14 powoduje rozladowanie sie kondensatora 12 przez uzwojenie pierwotne transformatora 13. W uzwojeniu wtórnym indukuje sie przy tym impuls wysokiego napiecia, który elektryzuje przewód ogrodzenia pastwis¬ kowego. PL PL