Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05,1973 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1976 78168 KI. 21c, 68/50 MKP H02h 7/22 SIBLIOTEKA Urzedy P:r^ni«wtt^ Twórcy wynalazku: Andrzej Jarosinski, Marian Rzepnikowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Aparatury Elektrycznej „Ema-Elester", Lódz (Polska) Uklad zabezpieczenia przeciazeniowego urzadzen elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest uklad zabezpieczenia przeciazeniowego urzadzen elektrycznych^ zwlaszcza wylaczników.W dotychczas znanych i stosowanych ukladach zabezpieczen przeciazeniowych urzadzen elektrycznych stosowane sa wyzwalacze elektromagnesowe, skladajace sie z elektromagnesu obejmujacego stanowiacy uzwoje¬ nie tor pradowy i zwory, sprzegnietej poprzez mechanizm wykonawczy z zamkiem wylacznika, oraz przekazniki elektromagnesowe z przekladnikami pradowymi. Znane sa równiez i stosowane czujniki indukcyjne i hallotrono we, majace odpowiednie uklady tranzystorowe. Ponadto w ukladach zabezpieczen stosowane sa elementy topikowe.W wyzwalaczach elektromagnesowych, do otwarcia zamka wylacznika konieczna jest odpowiednio duza sila dzialania elektromagnesu. Poniewaz uzwojenie elektromagnesu stanowi tor pradowy, duza jest wartosc pradu zadzialania wyzwalacza. W przypadku zaistnienia potrzeby zmniejszenia pradu zadzialania wyzwalacza, nalezy zwiekszyc liczbe zwojów uzwojenia elektromagnesu, lub tez zwiekszyc jego przekrój czynny. Powoduje to znaczne zwiekszenie gabarytów wyzwalacza, a wiec i wylacznika.Wyzwalacze elektromagnesowe, nie pozwalaja na stosowanie tych samych elementów w urzadzeniach laczeniowych o róznych pradach znamionowych, róznych konstrukcjach i róznym przeznaczeniu.Przekazniki elektromagnesowe z przekladnikami pradowymi, ze wzgledu na koniecznosc stosowania nis¬ kich wartosci indukcji, posiadaja duze wymiary obrysowe. W celu uzyskania malej wartosci pradu zadzialania przekaznika wymagane jest stosowanie wysokoczulych przekazników elektromagnesowych. Zjawisko nasycenia rdzenia magnetycznego ogranicza szeroki zakres stosowania jednego typu przekladnika dla róznych pradów znamieniowych wylacznika.Nastepna wada i niedogodnoscia wyzwalaczy elektromagnesowych i przekazników elektromagnesowych z przekladnikami sa trudnosci w uzyskaniu odpowiedniego stopnia regulacji pradu zadzialania i zadanych zwlok czasowych.Wada zabezpieczen przeciazeniowych z czujnikami indukcyjnymi i hallotronowymi jest wrazliwosc elemen-2 78 168 tów elektronicznego ukladu wykonawczego, takich jak tranzystory, diody, oporniki, kondensatory, na przepie¬ cia, przeciazenia, zmiane warunków zasilania i temperatury otoczenia, a ponadto skomplikowana i droga kon¬ strukcja.Niedogodnoscia zabezpieczen z elementami topikowymi jest koniecznosc ich wymiany po kazdorazowym zadzialaniu, oraz calkowity brak regulacji pradu zadzialania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci wystepujacych w dotychczas znanych ukla¬ dach przeciazeniowych, zas zadaniem skonstruowanie zabezpieczenia umozliwiajacego osiagniecie tego celu.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze jako elementy inicjujace zastosowano zestyki hermetyczne przekaznika kontaktronowego, umieszczone w polu magnetycznym przewodów, wiodacych prad przeciazeniowy.Regulacje pradu zadzialania uzyskuje sie dzieki konstrukcji umozliwiajacej zmiane stopnia sprzezenia magnetycznego.Zaleta ukladu zabezpieczenia przeciazeniowego urzadzen elektrycznych wedlug wynalazku jest mozliwosc osiagniecia malych pradów zadzialania dzieki duzej czulosci magnetycznych zestyków hermetycznych przekaz¬ nika kontaktronowego.Nastepna zaleta ukladu wedlug wynalazku jest mozliwosc stosowania tych samych elementów w urzadze¬ niach laczeniowych o róznych pradach znamionowych, jak równiez mozliwosc stosowania róznych elementów wykonawczych.Dodatkowa zaleta tego ukladu jest latwosc uzyskania regulacji pradu zadzialania w dosc duzym zakresie, mozliwosc osiagniecia zadanej zwloki czasowej, niewrazliwosc na zmiany temperatury otoczenia i warunki zasilania, a takze male gabaryty i prosta konstrukcja.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schemat polaczen zabezpieczenia nadpradowego wylacznika.Uklad zabezpieczenia nadpradowego sklada sie z polaczonych równolegle, spelniajacych funkcje sumy logicznej, hermetycznych zestyków kontaktronowych 1, 2, 3 umieszczonych w polach magnetycznych trzech torów pradowych faz R, S, T, i wlaczonych w szereg z cewka wyzwalacza napieciowego wzrostowego 4 dzialajacego na zamek 5 wylacznika 6. Dzialanie zabezpieczenia wedlug wynalazku polega na tym, ze w stanie wyjsciowym, to jest wtedy, gdy prad w torach pradowych wylacznika jest mniejszy od nastawionego pradu zadzialania zabezpieczenia, wszystkie trzy zestyki 1, 2, 3 sa w stanie otwarcia, w zwiazku z tym przerwany jest obwód zasilania cewki wyzwalacza napieciowego wzrostowego 4. W chwili, gdy wartosc pradu w jednej z faz przekroczy próg zadzialania zabezpieczenia, pole magnetyczne przezen wywolane, spowoduje zamkniecie ze¬ styku kontaktronu sprzezonego z ta faza, a wiec zamkniecie obwodu cewki wyzwalacza napieciowego wzrosto¬ wego 4, który po zadzialaniu zwalnia zamek 5 wylacznika 6 powodujac otwarcie jego zestyków i przerwanie pradu.Poprzez wlaczenie w szereg z magnetycznymi zestykami hermetycznymi diody, ladujacej kondensator polaczony równolegle z cewka wyzwalacza, mozna uzyskiwac zwloke czasowa w dzialaniu ukladu za¬ bezpieczenia.Uproszczony uklad zabezpieczenia z jednym zestykiem hermetycznym nadaje sie do zastosowania w obwo¬ dach jednofazowych. PL PL