Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 08.09.1975 78101 B- 60b, 3/02 MKP F15c3/02 Twórcywynalazku: Aleksander Derkaczew, Dariusz Stawiarski, Jan Szewczak Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Konstrukcji i Technologii Obrabiarek i Narzedzi „Koprotech", Warszawa (Polska) Zawór do elementów logicznych Przedmiotem wynalazku jest zawór skladajacy sie z korpusu i elementu sterujacego, stosowany w ukladach logicznych, pozwalajacy na realizaqe róznych funkcji w zaleznosci od kombinacji sygnalów sterujacych.W znanych zaworach, element sterujacy zbudowany jest z trzpienia prowadzonego suwliwie w otworze laczacym komory cisnieniowe zakonczonego tarczami, które nie stykaja sie swoimi krawedziami o powierzchnie cylindryczne komór cisnieniowych, poniewaz luz miedzy trzpieniem a otworem jest mniejszy od luzu miedzy tarczami a sciankami komór cisnieniowych.Sily promieniowe oddzialywujace podczas przeplywu strumienia czynnika na przyklad powietrza n'a tarcze i trzpien powoduja zwiekszanie oporów przesuwu elementu sterujacego oraz czesto zakleszczanie sie trzpienia w otworze laczacym komory cisnieniowe. Dla zmniejszenia wplywu tego zjawiska narzuca sie szczegól¬ nie ostre warunki odnosnie dlugosci i dokladnosci prowadzenia trzpienia. Poniewaz wzdluz powierzchni prowa¬ dzacej trzpienia nastepuje jednoczesnie przeplyw czynnika roboczego do ukladu jego srednica musi byc stosunkowo duza, aby wykonywane w niej wyciecia zapewnialy odpowiednio male opory przeplywu. Warunek ' ten w powiazaniu z wymaganiami o odpowiednio dlugim prowadzeniu trzpienia powoduje zwiekszenie masy elementu sterujacego co znacznie zmniejsza czulosc zaworu, zwiekszajac czas jego przesterowywania. Ze wzgledu na koniecznosc suwliwego prowadzenia trzpienia w korpusie wymagane jest ponadto smarowanie elementów wzajemnie wspólpracujacych co w ukladach logicznych nie zawsze jest mozliwe do zrealizowania.Celem wynalazku jest zwiekszenie czulosci i sprawnosci dzialania zaworu oraz calkowite wyeliminowanie jego smarowania. Cel ten osiagnieto przez umieszczenie swobodne w korpusie elementu sterujacego w taki sposób, ze luz promieniowy pomiedzy trzpieniem a otworem laczacym komory cisnieniowe jest wiekszy na calej dlugosci skoku roboczego niz luz miedzy srednica tarcz wiotkich wykonanych z gumy lub tworzywa sztucznego a srednica komór cisnieniowych. Ponadto srednice tarcz sa wieksze od srednic otworów w korpusie, przez które doprowadzane sa sygnaly cisnieniowe.Takie skojarzenie podanych srodków technicznych zwieksza czulosc i sprawnosc dzialania oraz eliminuje koniecznosc jego smarowania. Ze wzgledu na wykorzystanie zjawiska unoszenia lekkich i luzno umieszczonych w korpusie zaworu tarczek tworzacych wraz z trzpieniem element sterujacy, praktycznie wyeliminowane zostaly2 78 101 sily tarcia elementu sterujacego o korpus, co zwieksza trwalosc i czulosc zaworu przy jednoczesnym zmniejsze¬ niu czasu przesterowywania a wykonawstwo zaworu jest latwiejsze niz zaworów znanych.Przedmiot wynalazku jest pokazany na przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zawór w przekroju osiowym, fig. 2 zawór w przekroju poprzecznym po linii A—A, fig. 3 uproszczony zawór podczas przeplywu powietrza.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 zawór sklada sie z jednolitego korpusu 1 oraz elementu sterujacego 2 znajdujacego sie w polozeniu posrednim, który zlozony jest z trzpienia 3 i zwiazanych z nim na koncu dwóch tarcz 4, 5. Tarcze 4, 5 ze wzgledu na elastycznosc opieraja sie czescia swego obwodu na powierzchniach komór cisnieniowych 6 w korpusie 1. Zawór posiada gniazda uszczelniajace 7 zamykane i otwierane przez tarcze 4, 5 oraz otwór 8 laczacy komory cisnieniowe 6. W tarczach 4, 5 moga byc wykonane otwory przelotowe 9.Otworami 10,11 sa doprowadzane do zaworu sygnaly.Fig. 3 pokazuje dzialanie zaworu po zaistnieniu sygnalów Xi i X2. Sygnal Xi przeplywa otworami 9 w tarczy 4 oraz miedzy tarcza 4 a scianami korpusu 1 do otworu wylotowego 12 dajac sygnal wyjsciowy Y.Jezeli sygnal X2 zaniknie, przeplywajacy czynnik powodujacy sygnal Xi uniesie element sterujacy 2 i przeniesie go w prawo, az do oparcia sie o gniazdo uszczelniajace 6, w wyniku czego sygnal Y zaniknie, poniewaz krawedzie otworów 9 usytuowane sa na srednicy wiekszej niz srednica otworu 8. PL PL