Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20. 12. 1975 78053 KI. 42o,2/05 MKP GOlp 3/42 Twórca wynalazku: Andrzej Gamdzyk Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralny Osrodek Badawczo- Rozwojowy Radia i Telewizji, Warszawa (Polska) Tachometr magnetyczny Przedmiotem wynalazku jest tachometr magne¬ tyczny, przeznaczony zwlaszcza do kontroli obro¬ tów silnika napedowego przestawu glowic wizyj¬ nych magnetowidu. Kontrola obrotów silnika jest konieczna z uwagi na potrzebe lokalizacji poczatku czytania kolejnych sciezek wizyjnych.Znane sa sposoby kontroli obrotów silnika pro¬ wadzace do identyfikacji polozenia tarczy zestawu glowic wizyjnych. Jednym z nich jest malowanie tarczy dzielac ja na dwa obszary czarno-biale i oswietlanie tej tarczy swiatlem zarówki elek¬ trycznej. Swiatlo zarówki odbite od obszaru bia¬ lego obracajacej sie tarczy okresowo pada na fo¬ todiode przez co wytworzone zostaja prostokatne impulsy, przy czym pólokres dodatni impulsu od¬ powiada bialemu polu tarczy.Znane jest równiez rozwiazanie, w którym za¬ stosowano tachometr magnetyczny. W rozwiazaniu tym na tarczy magnetycznej znajduja sie dwa wy¬ ciecia umieszczone na obrzezu tarczy wzdluz jej srednicy. Wyciecia sa przeznaczone do indukowa¬ nia w uzwojeniu glowicy wizyjnej impulsów ko¬ niecznych do wyzwalania przerzutnika bistabilnego, przy czym dodatni pólokres impailsu odpowiada bialemu obszarowi tarczy tachometru fotodiodo- wego. W celu jednoznacznego przyporzadkowania dodatniego pólokresu impulsu do wlasciwej glo¬ wicy wizyjnej na jednej polowie tarczy znajduje sie dodatkowe wyciecie przeznaczone do negacji przerzutu przerzutnika, co spelnia warunek iden- 10 15 20 25 tyfikowania jednego obszaru tarczy odpowiadaja¬ cego w tachometrze fotodiodowym póltarczy po¬ malowanej na bialo.Wada znanych rozwiazan polega na koniecznosci stosowania dodatkowych ukladów, na przyklad ne- gatora elektronicznego.Celem wynalazku jest unikniecie wad znanych rozwiazan i opracowanie prostego tachometru, dzia¬ lajacego niezawodnie i nie wymagajacego stosowa¬ nia dodatkowych ukladów identyfikacyjnych po¬ lozenia tarczy.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie ta¬ chometru magnetycznego, w którym przez wza¬ jemne usytuowanie glowicy wizyjnej i magnesu trwalego uzyskuje sie to, ze w uzwojeniu glowicy indukowane sa impulsy szpilkowe o jednostronnej polaryzacji, wlasciwe do bezposredniego wyzwala¬ nia przerzutnika monostabilnego.Istota wynalazku polega na osadzeniu magnesu trwalego w otworze usytuowanym promieniowo na obrzezu tarczy tak, aby podczas obracania sie tar¬ czy os podluzna magnesu trwalego poruszala sie ^poprzecznie w stosunku do osi glowicy magne¬ tycznej.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wzajemne usytuowanie glowicy ma¬ gnetycznej i magnesu trwalego podczas kolejnych faz ruchu magnesu wzgledem glowicy, fig. 2 — 780533 78053 4 wykresy wartosci chwilowej napiecia indukowa¬ nego w glowicy.Magnes trwaly 1 ma postac ferrytowego cylin¬ dra o srednicy okolo 0,5 mm i jest osadzony w otworze usytuowanym promieniowo na obrzezu tarczy. Podczas obracania sie tarczy, podluzna os magnesu trwalego 1 porusza sie poprzecznie w sto¬ sunku do osi glowicy 2, tak ze jeden biegun magnesu zbliza sie do nabiegunników glowicy magnetycznej 2.Usytuowanie magnesu trwalego 1 i glowicy ma¬ gnetycznej 2 wedlug wynalazku powoduje to, ze w uzwojeniu glowicy indukuje sie SEM w postaci impulsu szpilkowego 3 o duzej stromosci zboczy, przy czym stromosc zboczy impulsów uzyskuje sie dzieki przekompensowaniu pola magnetycznego wskutek oddzialywania krawedzi nabiegunników czola glowicy magnetycznej 2. Uzyskany jednostron¬ nie spolaryzowany impuls szpilkowy wykorzystuje sie do wyzwalania monostabilnego przerzutnika, który wytwarza impulsy prostokatne. Poczatek do¬ datniego pólokresu pokrywa sie z impulsem szpil¬ kowym, 3 zaindukowanym w uzwojeniu glowicy magnetycznej 2. Przy zmianie kierunków obrotów silnika impuls szpilkowy ma odwrotna polaryzacje, co moze byc wykorzystane do okreslenia aktualnego kierunku obrotów silnika. 10 PL