Pierwszenstwo: _„ Zgloszenie ogloszono: 15.11.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 78045 KI. 60a, 15/10 MKP F15b 15/10 Twórcy wynalazku: Stanislaw Ciesielski, Stefan Czyz Uprawniony z patentu tymczasowego: Wyzsza Szkola Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte, Gdynia (Polska) Pneumatyczny silownik trój pozycyjny Przedmiotem wynalazku jest pneumatyczny silownik trójpozycyjny jako czlon pneumatycznego ukladu automatycznego sterowania.Znane silowniki pneumatyczne, w których za pomoca dwóch sygnalów nastawczych uzyskuje sie trzy stabilizowane polozenia elementu wyjsciowego wykonane sa jako silowniki tlokowe.Pneumatyczne silowniki trójpozycyjne tlokowe charakteryzuja sie duzymi oporami ruchu, których war¬ tosc szacowana jest na 4-5% wartosci sily nominalnej. Smarowanie tych silowników olejem rozpylonym w po¬ wietrzu powoduje aktywne oddzialywanie chemiczne skladników oleju smarnego na material uszczelnien co powoduje szybkie ich zuzywanie sie oraz korozyjne zuzywanie tulei cylindrowych pod wplywem procesów chemicznych bedacych konsekwencja rozkladu materialu uszczelki przy zetknieciu z olejem. Dalsza wada tego typu silowników jest przeplyw czynnika roboczego z jednej strony tloka na druga przez zuzywajace sie w pro¬ cesie eksploatacji uszczelnienia.Ponadto silowniki trójpozycyjne tlokowe w pneumatycznych ukladach niskocisnieniowych wymagaja sto¬ sowania elementów wzmacniajacych sygnal sterujacy, co podraza i zmniejsza niezawodnosc calego ukladu stero¬ wania.Celem wynalazku jest pneumatyczny silownik trójpozycyjny, który posiada dwie tuleje zewnetrzne pola¬ czone elementami usztywniajacymi, do których przymocowane sa slizgacze tulei wewnetrznych. Tuleje te posia¬ daja od strony wewnetrznej slizgacze tloczyska, do konców którego przymocowane sa tloki. Pomiedzy tulejami i tlokami silownika rozpiete sa membrany wydluzone.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladzie rozwiazania konstrukcyjnego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój silownika trójpozycyjnego, a fig. 2 - przekrój wzdluz linii A-A na fig. 1. Silownik sklada sie z dwóch tulei zewnetrznych 2 polaczonych listwami usztywniajacymi 6, dwóch tulei wewnetrznych 4, tloczyska 8 oraz tloków 12. Do tloczyska przymocowany jest lacznik 10 za posrednictwem którego silownik laczony jest z napedzanym przez niego mechanizmem. Pomiedzy tlokami 12 i tulejami wewnetrznymi 4 roz¬ piete sa membrany wydluzone 3. Pomiedzy tulejami wewnetrznymi 4 i tulejami zewnetrznymi 2 rozpiete sa2 78045 membrany wydluzone 9. Tuleje zewnetrzne 2 zakonczone sa kolnierzami, do których przytwierdzone sa pokry¬ wy 1 z nagwintowanymi otworami w czesci centralnej celem polaczenia z króccami doprowadzajacymi sprezone powietrze. Do elementów usztywniajacych 6 przymocowane sa do strony wewnetrznej slizgacze 5 tulei wew¬ netrznej 4. Tuleje wewnetrzne posiadaja na obwodach pierscieni prowadzacych kulki slizgowe 7 osadzone co 120°. Tuleje wewnetrzne 4 posiadaja od strony wewnetrznej przytwierdzone slizgacze 11 tloczyska 8, które usytuowane sa na obwodzie co 120°. Tloczysko z tymi slizgaczami wspólpracuje równiez za posrednictwem kulek osadzonych na obwodzie jego kolnierzy prowadzacych.Pokrywy zewnetrzne 1 silownika wraz z membranami 3 i 9 oraz tlokami 12 tworza dwie szczelne komory.Równoczesne doprowadzenie do tych komór sprezonego powietrza powoduje przesuniecie tulei wewnetrznych 4 do polozenia centralnego, w którym opieraja sie one swoimi kolnierzami o wystepy slizgaczy 5, a lacznik 10 wraz z tloczyskiem 8 zostaje unieruchomiony w srodkowym polozeniu.Spadek cisnienia wjednej z komór na przyklad lewej, wywolany polaczeniem rurociagu sprezonego po¬ wietrza z atmosfera powoduje przesuniecie zespolu centralnego skladajacego sie z tloczyska 8, tloków 12 i lacz¬ nika 10 oraz tulei wewnetrznej lewej, do lewego skrajnego polozenia, w którym opiera sie ona o pokrywe 1.Prawe skrajne polozenie zespolu centralnego realizowane jest przez zasilanie sprezonym powietrzem komory lewej przy równoczesnym polaczeniu komory prawej z atmosfera.Konstrukcja silownika jest prosta i zapewnia jego niezawodne dzialanie przy zmiennych warunkach otocze¬ nia. Silownik nie posiada uszczelnien ruchomych. Skok jego jest uzalezniony od dlugosci membran i slizgaczy.Ze wzgledu na duza czulosc silownika przedstawionego typu nadaje sie do wspólpracy z elementami automatyki pneumatycznej pracujacych na znormalizowanym sygnale sterujacym w zakresie 0,2—1 kG/cm2. Sila uzyteczna silownika zalezy od srednic tulei zewnetrznych oraz membran wydluzonych. PL