Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77977 KI. 42kf8 MKP G01I 7/04 S I n L IO I - A A Twórcywynalazku: Stanislaw Gruszczynski, Zbigniew Reszel, Jerzy Wojtysiak Uprawniony z patentu tymczasowego: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Samochodów Dostawczych, Lublin (Polska) Tensometrycznyprzetwornik cisnienia do indykowania zmian cisnienia zwlaszcza w silnikach spalinowych Przedmiotem wynalazku jest tensometryczny przetwornik cisnienia do indykowania zmian cisnienia zwlaszcza w silnikach spalinowych.Znany tensometryczny przetwornik cisnienia zawiera w swym wnetrzu tensometr oporowy naklejony na elemencie poddanym bezposrednio dzialaniu cisnienia gazów lub cieczy, przy czym element ten ma ksztalt cylindra wewnatrz którego umieszczona jest swieca zaplonowa. Element ten podlega odksztalceniom przez co zmiena sie opornosc elektryczna naklejonego na nim tensometru stanowiacego jedna z galezi mostka tensome- trycznego do pomiarów dynamicznych. Zmiana opornosci powoduje rozzerowanie mostka co jest rejestrowane prze tensometryczna aparature pomiarowa.Znany jest równiez tensometryczny przetwornik cisnienia w postaci tensometrycznej podkladki do indykowania posredniego. Pomiar cisnienia w cylindrze silnika spalinowego polega na pomiarze wielkosci proporcjonalnej do cisnienia na przyklad sily obciazajacej srube glowicy silnika.Wada tych przetworników cisnienia jest znieksztalcenie zapisu zmian cisnienia w cylindrze silnika powstajacego pod wplywem ciepla czynnika pod cisnieniem bezposrednio na powierzchnie elementu cylindrycz¬ nego z naklejonym tensometrem lub tensometryczna podkladke, które to cieplo powoduje rozszerzalnosc tych elementów niezaleznie od naprezen wynikajacych ze zmian cisnienia w cylindrze silnika. Ponadto sztywna konstrukcja elementów tych przetworników cisnienia jest powodem dosc malej czestosci drgan wlysnych co w szeregu przypadkach nie pozwala na rejestracje charakterystycznej pily na wykresie indykatorowym silnika.W przypadku tensometrycznej podkladki, która osadza sie zwykle na srubie glowicy silnika, na wykresie indykatorowym rejestrowane sa drgania mechaniczne elementów silnika co skaza ten wykres. Ponadto wykres indykatorowy otrzymany w ten sposób jest skazony przez dodatkowe obciazenie srub glowicy wywolane przez drgania podluzne sruby powstale podczas pracy silnika i wykres indykatorowy moze byc wykorzystany jedynie do badan porównawczych.Celem wynalazku jest unikniecie powyzszych niedogodnosci a zagadnieniem technicznym wymagajacym rozwiazania jest opracowanie przetwornika cisnienia dajacego prawidlowy rejestr zmian cisnienia pracujacego silnika spalinowego.2 77977 Zgodnie z wynalazkiem zagadnienie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze tensometryczny przetwornik cisnienia sklada sie z rurki Bourdona z króccem a jej obwód zamyka sprezysty element, najlepiej w postaci metalowej blaszki, z naklejonym elektrycznym tensometreni oporowym, przy czym rurka Bourdona osadzona jest w obudowie z chlodzacym czynnikiem.Zaleta tensometrycznego przetwornika cisnienia wedlug wynalazku jest to, ze moze byc zestawiony z ogólnie dostepnych elementów, jest dogodny w uzyciu i pewny w dzialaniu nawet w niesprzyjajacych warun¬ kach otoczenia oraz umozliwia otrzymanie wykresu indykatorowego nieskazonego wplywem temperatury czynnika pod cisnieniem oraz drgan elementów badanego silnika. Ponadto tensometryczny przetwornik cisnienia wedlug wynalazku moze byc wykorzystany do innych pomiarów na przyklad pomiaru i rejestracji cisnien w rurze ssacej i wydechowej, w ukladzie olejenia, w ukladzie hamulcowym i innych.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku na którym tensometryczny przetwornik cisnienia pokazany jest w widoku z boku.Jak uwidoczniono na rysunku, tensometryczny przetwornik cisnienia sklada sie z rurki Bourdona 1 z króccem 2 a jej obwód zamyka sprezysty element 3 z naklejonym elektrycznym tensometreni oporowym 4 którego konce osadzone sa rozlacznie z koncem rurki Bourdona 1 za pomoca przegubu 5 a z króccem wkretem 6. Króciec 2 polaczony jest z tuleja redukcyjna 8 przewodem 7. Tuleja redukcyjna 8 ma wewnetrzny gwint 9 do osadzenia zaplonowej swiecy 10 i zewnetrzny gwint 11 sluzacy do wkrecenia redukcyjnej tulei 8 w glowice silnika spalinowego. Rurka Bourdona 1 osadzona jest w zbiorniku 12 z chlodzacym czynnikiem.Indykowanie zmian cisnienia w silniku spalinowym za pomoca tensometrycznego przetwornika cisnienia wedlug wynalazku przeprowadza sie z wykorzystaniem tensometrycznej aparatury pomiarowo-rejestrujacej. Pod wplywem zmiennego cisnienia gazów spalinowych wprowadzonych do rurki Bourdona 1 nastepuje odksztalcenie przekroju poprzecznego rurki i przesuniecie jej swobodnego konca. Na skutek zamkniecia obwodu rurki Bourdona 1 sprezystym elementem 3 przesuwajacy sie swobodny koniec rurki wywoluje naprezenia w sprezystym elemencie 3 a tym samym wzdluzne jego odksztalcenie wraz z naklejonym elektrycznym tensometrem oporowym przez co zmienia sie opornosc elektryczna elektrycznego tensometru 4 stanowiacego jedna z galezi mostka pomiarowego, która jest rejestrowana w postaci wykresu indykatorowego. PL