Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 77769 KI. 12q,24 MKP C07d 7/04 Ci Urzedu F" Polskifi) t J Twórcywynalazku: Witold Wieniawski, Cecylia Gmernicka-Haftek, Michal Korbecki Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Leków, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania N^bzteroacetyloglukozydu/ 2-amino-5-/3-pirydylo/-1,3,4-oksadiazolu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania N-/czteroacetyloglukozydu/ 2-amino-5-/3-pirydylo/- -1,3,4-oksadiazolu o wzorze przedstawionym na rysunku który jest zwiazkiem dotychczas nieznanym mogacym znalezc zastosowanie jako produkt przejsciowy do otrzymywania substancji o dzialaniu przeciwwirusowym oraz przeciwnowotworowym.Wiadomo, ze odrebny dzial chemii cukrów poswiecony jest obecnie otrzymywaniu analogów nukleozydów wystepujacych w naturze które róznia sie od produktów naturalnych badz to struktura zasady azotowej badz tez w czesci cukrowej. Zwiazki takie nosza niekiedy nazwe falszywych nukleozydów. Uzyskiwanie falszywych nukleozydów prowadzi sie w celu otrzymania substancji które wplywalyby na podstawowe procesy biochemicz¬ ne zachodzace na poziomie komórkowym tak aby uzyskac mozliwosc zapobiegania badz przeciwdzialania procesom patologicznym takim jak nun. choroby nowotworowe badz choroby wirusowe.Falszywe nukleozydy nie sa spotykane w naturze i musza byc uzyskiwane na drodze syntetycznej badz pólsyntetycznej przy czym najczesciej stosowane metody syntezy polegaja na kondensacji odpowiednich pochodnych cukrowych z solami aglukonu azotowego. Zastosowanie ogólnych metod syntezy wiaze sie jednak z szeregiem trudnosci, poniewaz zarówno uzywane zwiazki heterocykliczne jak i pochodne cukrowe sa wysoce wrazliwe na dzialanie czynników które sa konieczne do przeprowadzenia omawianej reakcji kondensacji. Ponadto w przypadku stosowania pochodnych które moga reagowac wielokierunkowo metody ogólne prowadza do uzyskania trudnych do rozdzielenia mieszanin produktów izomerycznych. Uzyskiwanie zwiazków chemicznych o przypuszczalnej roli falszywych nukleozydów jast wiec wysoce skomplikowane a zwiazki takie sa trudno dostepne i kosztowne. Dlatego tez wysoce korzystne staja sie nowe drogi syntezy prowadzace do uzyskania zwiazków które ze wzgledu na podobienstwa budowy moga odgrywac role falszywych nukleozydów jezeli drogi te sa oparte o pólprodukty stosunkowo latwe do otrzymania. Warunki takie spelniaja nie opisane dotad w pismiennictwie pochodne cukrowe pirydylo-1,3,4- oksadiazoli.Sposobem wydlug wynalazku N-/cztero-0-acetyloglukozyd/2-amino-5-/3-pirydylo/-l,3,4-oksadiazolu moz¬ na otrzymac wygodnie i z wysoka wydajnoscia przez cyKiizacje polaczona z odsiarczeniem cztero-0-acetyloglu- kozylotiosemikarbazydu kwasu nikotynowego który jest zwiazkiem latwo dostepnym uzyskiwanym przez-2 77 769 kondensacje l-deoksy-l-izotiocyjano-2,3,4,6-cztero-0-acetylo-D-gliikopiranozy z hydrazydem kwasu nikotynowe¬ go. Omówiona reakcje odsiarczajacej cyklizacji prowadzi sie przy uzyciu zóltego tlenku rteci w podwyzszonej temperaturze, korzystnie 70—80°C, w rozpuszczalniku organicznym, korzystnie w etanolu 90°. Otrzymany staly n-/cztero-0-acetyloglukozyd/2-amino-5-/3-pirydylo/-l ,3,4-oksadiazolu oczyszca sie przez rekrystalizacje z bez¬ wodnego etanolu uzyskujac produkt o temperaturze topnienia 208—213°C.Nastepujacy przyklad wyjasnia blizej sposób wedlug wynalazku: Przyklad. 6 czesci wagowych cztero-O-acetyloglukozylotiosemikarbazydu kwasu nikotynowego roz¬ puszcza sie w 240 czesciach wagowych etanolu 90°, dodaje 18 czesci wagowych rozdrobnionego zóltego tlenku rteci i mieszanine ogrzewa przy stalym mieszaniu przez 1 godzine do wrzenia. Nastepnie goracy roztwór saczy sie, osad soli ekstrahuje goracym etanolem, po czym przesacze laczy i oddestylowuje z nich rozpuszczalnik.Pozostaly krystaliczny produkt poddaje sie rekrystalizacji z bezwodnego etanolu uzyskujac 4 czesci wagowe N-/cztero-0-acetyloglukozydu/2-amino-5-/3-pirydylo/-l,3,4- oksadiazolu o temperaturze topnienia 208-213°C. PL PL