PL77675B2 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 09.07.1971 (P. 149 335) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 77675 KI. 47f2,15/19 MKP F16j 15/18 CZYTELNIA Urzedu Pateofowrt-a- Twórca wynalazku: JanKolber Uprawniony z patentu tymczasowego: Bielska Fabryka Armatur „BEFA" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Bielsko-Biala (Polska) Samodoszczelniajaca sie dlawnica, zwlaszcza do armatury rurociagowej i podobnych urzadzen Przedmiotem wynalazku jest samodoszczelniajaca sie dlawnica, zwlaszcza do armatury rurociagowej i podobnych urzadzen. Dlawnica ta znajdzie przede wszystkim zastosowanie w róznych odmianach armatury, np. w zaworach, zasuwach, kurkach, hydrantach oraz w innych, podobnych i pokrewnych urzadzeniach, jako uszczelnienie wyjscia wrzeciona napedowego z przestrzeni cisnieniowej, czyli z wnetrza armatury, na zewnatrz.Ponadto dlawica wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie takze w innych urzadzeniach mechanicznych, zwlaszcza cisnieniowych, w których zachodzi koniecznosc uszczelnienia obracajacego lub/oraz przesuwajacego sie wrzeciona, przykladowo w pompach, sprezarkach, dmuchawach, silownikach hydraulicznych badz pneuma¬ tycznych itp. urzadzeniach.W znanych dlawnicach, stosowanych dotychczas najpowszechniej, w szczególnosci w armaturze rurociago¬ wej, komora dlawnicy jest wypelniona scisliwym szczeliwem, najczesciej grafitowanym sznurem azbestowym, przy czym to szczeliwo dociskane jest od góry dlawikiem osadzonym w dlawnicy na gwincie albo zamocowanym do niej za pomoca zwykle dwóch srub. Takie dlawnice cechuje bardzo istotna niedogodnosc, a mianowicie wymagaja one w czasie eksploatacji ciaglego dozoru oraz czestego dokrecania dlawika wzglednie jego srub i okresowego uzupelniania szczeliwa. Jest to szczególnie klopotliwe wtedy, gdy dana armatura jest zainstalowana w miejscu trudno dostepnym, np. na znacznej wysokosci w podziemnych kanalach lub studzienkach itp. warunkach. Kolejna niedogodnoscia jest to, ze przy nadmiernym dokreceniu dlawika, a tym samym zbyt mocnym zacisnieciu szczeliwa wokól uszczelnianego wrzeciona, wzrasta nadmiernie sila przykladana do kólka recznego lub innego, podobnego pokretla badz elementu napedowego, który jest osadzony na koncówce wrzeciona i sluzy do sterowania dana armatura, czyli do otwierania i zamykania przeplywu medium przez te armature.Celem wynalazku jest calkowite lub przynajmniej czesciowe wyeliminowanie wskazanych wyzej niedogod¬ nosci. Cel ten osiagnieto w dlawnicy, w sklad której wchodza co najmniej dwa elastyczne pierscienie uszczelnia¬ jace, o przekroju poprzecznym korzystnie okraglym, oraz umieszczona miedzy nimi pirscieniowa wkladka rozpierajaco-srodkujaea. Ca namniej jeden z pierscieni ma srednice zewnetrzna odpowiadajaca srednicy zewne¬ trznej komory dlawnicowej, a co najmnie) jeden- srednice wewnetrzna odpowiadajaca srednicy zewnetrznej uszczelnianego wrzeciona. Wkladka lub/oraz co najmniej jeden sposród wspomnianych wyzej pierscieni jest2 77 675 dociskany od góry dlawikiem, kadlubem dlawnicy, pokrywa, lub podobnym elementem danego urzadzenia, np. zaworu, w wyniku czego co najmniej jeden z tych pierscieni jest dociskany* do zewnetrznej scianki komory dlawnicowej, a co najmniej jeden do wrzeciona. Wkladka ma w calosci badz czesciowo ksztalt zbiezny np. stozkowy.W odmianie konstrukcyjnej dlawnica sklada sie z dwóch lub wiekszej ilosci zespolów uszczelniaja¬ cych, z których kazdy sklada sie z co najmniej dwóch wspomnianych wyzej elastycznych pierscieni uszczelniaja¬ cych oraz umieszczonej miedzy nimi wkladki. Te zespoly sa umieszczone jeden pod drugim, przy czym. sa one przedzielone pierscieniem, lub pierscieniami, który jest wykonany z tworzywa sztywnego, metal, tworzywo sztuczne, albo co najmniej w czesci z tworzywa uszczelniajacego, to znaczy scisliwego badz elastycznego, jak np. guma, tworzywo sztuczne, tkanina badz sznur, przykladowo azbestowy, filc itp. W tym drugim przypadku wzmiankowany wyzej pierscien, lub pierscienie, przedzielajacy tworzy dodatkowe uszczelnienie wrzeciona w dlawnicy.Rozwiazanie wedlug wynalazku ma te zalete, ze dlawnica nie wymaga w czasie eksploatacji zbyt czestych przegladów, kontroli i nadzoru, dokrecania srub dlawika, uzupelniania szczeliwa, itp. zabiegów, które musi sie z koniecznosci wykonywac stosunkowo bardzo czesto w przypadku stosowanych dotychczas, klasycznych dlawnic. Urzadzenia np. zawory, zasuwy itp. wypsoazone w dlawnice wedlug wynalazku moga byc instalowane i zabudowywane w dowolnym, takze stosunkowo trudno dostepnym miejscu. Jako dalsze zalety i efekty wymienic nalezy przedluzenie zywotnosci, poprawe jakosci i zwiekszenie uniwersalnosci urzadzen, np. armatury rurociagowej. Montaz dlawnicy jest bardzo prosty, latwy i niepracochlonny. Wytwarzanie elementów sklado¬ wych dlawnicy jest technologicznie proste i w produkcji seryjnej moze byc bez wielkich nakladów i skompliko¬ wanych urzadzen zmechanizowane lub nawet zautomatyzowane. Mozna przy tym zastosowac daleko pousnieta unifikacje i normalizacje elementów skladowych. Nie sa ponadto w zasadzie konieczne wysokie dokladnosci wymiarowe elementów skladowych Dlawnice wedlug wynalazku mozna konstruowac w szczególach i wytwarzac dla bardzo szerokiego zakresu srednic wewnetrznych, srednica wrzeciona i zewnetrznych, srednica komory. Mozna je stosowac zarówno w nowoopracowanych konstrukcjach, urzadzeniach, jak i ewentualnie nawet równiez w urzadzeniach juz wykonanych i pracujacych, w drodze wymiany, zastapienia, dlawnicy innego, mniej doskonalego typu. Uszczel¬ nienie wrzeciona jest niezmienne, to jest niezalezne od wielkosci cisnienia panujacego w urzadzeniu, np. w rurociagu i zaworze. Tym samym moment obrotowy, jaki przyklada sie do elementu napedowego osadzonego na wrzecionie, np. do kólka recznego zaworu, nie ulega zmianom.Róznicujac i dobierajac odpowiednio gatunki i rodzaje tworzyw, z których wykonywane sa czesci sklado¬ we dlawnicy, mozna budowaó dlawnice dla rozmaitych urzadzen cisnieniowych, pracujacych przy róznych mediach, w tym równiez dla mediów chemicznie agresywnych oraz dla róznych temperatur pracy. Mozna ponadto konstruowac dlawnice dla róznych cisnien pracy, w tym takze do podcisnien, prózni; w tym zakresie istotny jest dobór, najlepiej doswiadczalny, wlasciwej odmiany dlawnicy, a zwlaszcza miedzy innymi dobór ilosci zespolów uszczelniajacych, usytuowanych jeden nad drugim i odgrodzonych od siebie pierscieniem przedzielajacym — a ponadto istotna role odgrywa w tym zakresie stopien dokladnosci, precyzji i starannosci wykonania oraz montazu.Ponadto, stosujac dlawnice wedlug wynalazku w nowoopracowanych konstrukcjach, mozna w pewnych przypadkach, w stosunku do klasycznych rozwiazan wedlug dotychczasowego stanu techniki, uproscic konstruk¬ cje oraz uzyskac pewne oszczednosci materialowe, np. zeliwa, stali, oraz w zakresie pracochlonnosci wytwarza¬ nia. W szczególnosci w niektórych konstrukcjach i urzadzeniach, zwlaszcza np. w zaworach zasuwowych, za¬ suwach, z tak zwana nasada kozlowa, mozna calkowicie wyeliminowac dlawik wraz zjego srubami mocujaco-re- gulacyjnymi, dociskajacymi, lub przynajmniej skrócic te sruby dlawikowe.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja dwie rózne odmiany dlawnicy w przekroju pionowym, fig. 3 i 4 — górna czesc pokrywy zaworu np. zasuwowego z dwoma róznymi odmianami dlawnicy, w przekroju pionowym a fig. 5 do 22 — rózne odmiany dlawnicy w przekroju pionowym, w schematycznym uproszczeniu, fragmenty rysunkowe, które mozna trakto¬ wac zarówno jako prawostronne jak i lewostronne w stosunku do pionowej osi wzdluznej uszczelnianego wrzeciona.W sklad dlawnicy wedlug fig. 1 wchodza dwa zespoly uszczelniajace, umieszczone w komorze dlawnico¬ wej 1, przez która centralnie, wspólsrodkowo, przechodzi uszczelniane wrzeciono 2. Kazdy zespól sklada sie z dwóch elastycznych, np. gumowych, pierscieni uszczalniajacych 3 i 4, okraglych w przekroju poprzecznym, oraz z umieszczonej miedzy nimi pierscieniowej wkladki 5a, majacej w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do rysunku litery „S" i wykonanej z metalu luK z tworzywa sztucznego. Miedzy wspomnianymi zespolami jest umieszczony pierscien przedzielajacy 6a, wykonany korzystnie ze scisliwego tworzywa uszczelniajacego, szczeli-77 675 3 wa, np. grafitowanego sznura azbestowego, filcu lub tym podobnego materialu. Calosc, pierscien elastyczny 4, jest dociskana od góry dlawikiem 7 lub podobnym elementem.Fig. 2 przedstawia dlawnice skladajaca sie / trzech zespolów uszczelniajacych, przy czym ukazano tutaj przykladowo dwa rózne, odmienne od poprzedniego (fig. 1 —wkladka 5a) uksztaltowania pierscieniowych wkladek 5b oraz 5c, umieszczonych miedzy pierscieniami elastycznymi 3 i 4. W szczególnosci wkladki 5b maja ksztalt cienkosciennej, stozkowa tulei, zas wkladka 5c, która moze byc korzystnie wykonana jako element dwuczesciowy, ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do rysunku litery „B" ijej lustrzanego odbicia; ksztalt ten jest równiez podobny do rysunku cyfry „8" badz cyfry „3" i jej lustrzanego odbicia. Pierscienie 6b, przedzielajace zespoly uszczelniajace, sa pierscieniami plaskimi, wykonanymi z metalu albo z tworzywa sztuczne¬ go.Figury 3 i 4 przedstawiaja przykladowe rozwiazania konstrukcyjne w przypadku, gdy dlawnica jest . zastosowana w zaworach, np. zasuwowych. W rozwiazaniu wedlug fig. 3, kadlub 8a dlawnicy jest zamocowany do pokrywy 9a zaworu przy pomocy co najmniej dwóch srub 10a, przy czym dolne ograniczenie komory dlsiwnicowej 1 stanowi podkladka oporowa 11. Podobnie w rozwiazaniu wedlug fig. 4, kadlub 8b mocuja dó pokrywy 9b sruby 10b, które sa zarazem srubami regulacyjnymi, dociskowymi, dlawika 7, ograniczajacego komore 1 odgóry. , W sklad kazdego z zespolów uszczelniajacych dlawnic przedstawionych figurami 5 do 14, wchodza, nie liczac pierscieniowej wkladki, po dwa elastyczne pierscienie uszczelniajace 3 oraz 4, z których jeden, prawy lub lewy, przylega do walcowej pobocznicy uszczalnianego wrzeciona, a drugi, prawy lub lewy, do walcowej scianki • komory dlawnicowej. Wkladka 5d (fig. 5) ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do rysunku litery „Z", wkladka 5e (fig.6) - do litery „N" lub alternatywnie jej lustrzanego odbicia, linia przerywana, wkladki 5f oraz 5g (fig. 7 i 8) —do liter „M" lub „W", linie przerywane obrazuja uksztaltowania wzglednie usytuowania .' alternatywne, wkladki 5h oraz 5i (fig. 9 i 10) do litery #,V'\ wkladka 5j (fig. 11) do litery „X", wkladka 5k - (fig. 12) do litery „K" wraz z jej lustrzanym odbiciem, wkladka 51 (fig. 13) do trójkata pustego wewnatrz i wreszcie wkladka 5m (fig. 14) do pelnego trójkata.Odmiany wedlug figur 15 do 17 zawieraja, oprócz pierscieniowej wkladki, po trzy pierscienie 3f 4 oraz 12.Jak w poprzednich rozwiazaniach, jeden z elastycznych peirscieni uszczelniajacych 3,4, prawy lub lewy, przylega do wrzeciona, a drugi prawy lub lewy do scianki komory dlawnicowej. Natomiast pierscien 12 stanowi badz podstawe danego ukladu czyli zespolu uszczelniajacego (fig. 15 i 17), badz tez jest elementem, za posrednic¬ twem którego uklad jest dociskany od góry (fig. 16). Pierscien 12, w zaleznosci od szczególowego rozwiazania konstrukcyjnego danego ukladu, moze byc wykonany jako element sztywny wzglednie podatny, to jest z tworzywa elastycznego. Wkladka 5n (fig. 15) ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do rysunku litery „K", zas wkladka 5o (fig. 16 i 17) do litery „V".Rozwiazanie przedstawione figura 18 ma wkladke 5p podobna w przekroju do litery „V" oraz trzy elastyczne pierscienie uszczelniajace 3, 4, z których dwa przylegaja do wrzeciona a jeden do scianki komory dlawnicowej, lub odwrotnie: jeden do wrzeciona a dwa do scianki.Uklad wedlug fig. 19 posiada dwa uszczelniajace pierscienie 3, 4 oraz dwa pierscienie pomocnicze 12, opisane juz powyzej w zwiazku z figurami 15 do 17. Wkladka 5r ma w przekroju ksztalt litery „X albo ksztalt podobny, np. krzyzowy.Zespoly uszczelniajace przedstawione na figurach 20 do 22 maja po cztery pierscienie uszczelniajace 3j4, przy czym w kazdej z tych trzech odmian dwa z nich przylegaja do wrzeciona, a dwa do scianki komory.W rozwiazaniu wedlug fig. 20 zastosowano przykladowo pierscieniowe wkladki 5m oraz 5s o przekroju podobnym odpowiednio do trójkata oraz odwróconej litery „V", przy czym ponadto pierscienie elastyczne 3# 4 sa przegrodzone parami pierscieniem przedzielajacym 6b. Wkladka 5t (fig. 21) ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do czworokata, kwadratu, zas wkladki 5u (fig. 22) ksztalt okragly. Wkladki 5t oraz5u moga byc równiez alternatywnie wykonane jako elementy wewnatrz puste, co zaznaczono schematycznie na rysunku (fig. 21 i 22) liniami przerywanymi.Niektóre odmiany pierscieniowych wkladek, przykladowo wkladki 5e do 5i (fig. 6 do 10), moga byc wykonane jako elementy odksztalcajace sie sprezyscie — z metalu albo z tworzywa sztucznego. Przewiduje sie poza tym alternatywne wykonanie pierscieni 3, 4 oraz 12, w postaci elementów pustych wewnatrz; zaznaczono to liniami przerywanymi na fig. 17.Poszczególne, opisane wyzej odmiany dlawnicy i jej detali moga byc dobierane, korzystnie na drodze praktyczno-doswiadczalnej, w zaleznosci od rodzaju urzadzenia, do którego dana dlawnicajest przeznaczona, od parametrów pracy, cisnienie, temperatura i rodzaj medium, oraz stosownie do innych wymagan szczególowych.Moga byc ponadto, w oparciu o idee wynalazku, towrzone dalsze odmiany, nie opisane szczególowo w niniej¬ szym opisie oraz nie przedstawione rysunkiem.4 77 675 PL PL

Claims (10)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samodoszczelniajaca sie dlawnica, zwlaszcza do armatury rurociagowej i podobnych urzadzen, w sklad której wchodza co najmniej dwa pierscienie uszczelniajace wykonane czesciowo lub w calosci z tworzywa elastycznego — przykladowo z gumy lub z tworzywa sztucznego — i majace w przekroju poprzecznym korzystnie ksztalt okragly, przy czym te pierscienie sa umieszczone w komorze dlawnicowej zajmujacej przestrzen pierscieniowa ograniczona od wewnatrz uszczelnianym wrzecionem a od zewnatrz scianka komory oraz . ograniczona od dolu i od góry, znamienna tym, ze miedzy pierscieniem elastycznym (4), majacym srednice zewnetrzna odpowiadajaca srednicy zewnetrznej komory dlawnicowej (1), a pierscieniem elastycznym (3) majacym srednice wewnetrzna odpowiadajaca srednicy wewnetrznej komory (1) czyli srednicy zewnetrznej uszczelnianego wrzeciona (2), jest umieszczona jednoczesciowa lub wieloczesciowa, pierscieniowa wkladka rozpierajaco-centrujaca (5a—5u), przy czym ta wkladka lub/oraz jeden z pierscieni elastycznych (3, 4) jest dociskany od góry dlawikiem (7) lub kadlubem (8a) danej dlawnicy wzglednie podobnym elementem, a w wyniku tego jeden z pierscieni (3, 4) jest dociskany do scianki komory (1), a drugi do wrzeciona (2).

2. Odmiana dlawnicy wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze jednoczesciowa lub wieloczesciowa pierscie¬ niowa wkladka (5a—5u) jest umieszczona miedzy co najmniej trzema pierscieniami (3, 4) wzglednie (3, 4,12), przy czym ta wkladka lub/oraz co najmniej jeden z tych pierscieni jest dociskany od góry dlawikiem (7) albo kadlubem (8a) badz podobnym elementem, a w wyniku tego co najmniej jeden z tych pierscieni jest dociskany do scianki komory (1) oraz co najmniej jeden do wrzeciona (2).

3. Dlawnica wedlug zastrz. 1 i 2, znamienna tym, ze pierscieniowa wkladka (5a—5u) ma w calosci albo co najmniej w czesci ksztalt zbiezny, o tworzacej prostoliniowej lub korzywoliniowej.

4. Dlawnica wedlug zastrz. 1—3, znamienna tym, ze pierscieniowa wkladka (5a, 5c—5k# 5n—5$) ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do rysunku liter wzglednie cyfr „A", „B", „K", „L", „M", „N", „S", ,/T\ „U", „V", „W", „X\ „Y",„Z", „1", „3", „4", „7" lub „8", albo ksztalt podobny do rysunku czesci tych liter wzglednie cyfr, lub ksztalt podobny do lustrzanego odbicia rysunku tych liter badz cyfr albo ich czesci, wzglednie inny ksztalt, zwlaszcza podobny do kombinacji rysunków wskazanych wyzej liter albo/oraz cyfr lub/oraz ich lustrzanego odbicia albo/oraz czesci tych liter lub/oraz cyfr wzglednie/oraz lustrzanego odbicia tych czesci.

5. Dlawnica wedlug zastrz. 1-3, znamienna tym, ze pierscieniowa wkladka (5b) ma ksztalt cienkoscien¬ nej zbieznej tulei o tworzacej prostoliniowej lub krzywoliniowej, korzystnie ksztalt tulei stozkowej.

6. Dlawnica wedlug zastrz. 1-3, znamienna tym, ze pierscieniowa wkladka (51, 5m# 5t, 5u) ma w przekroju poprzecznym ksztalt podobny do wielokata, przykladowo do trójkata, kwadratu, prostokata, r5mbu lub romboidu, wzglednie ksztalt kola, elipsy lub owalu, badz ksztalt innej figury, której zewnetrzny obrys jest linia krzywa zamknieta albo sklada sie z odcinka,lub odcinków linii krzywych oraz/albo prostych.

7. Dlawnica wedlug zastrz. 1—3, oraz 6, znamienna tym, ze pierscieniowa wkladka (51, 5t, 5u) jest elementem w calosci lub w czesci wewnatrz pustym.

8. Dlawnica wedlug zastrz. 1—7, znamienna tym, ze pierscien wzglednie pierscienie (3) lub/oraz (4) lub/oraz (12) sa elementami w calosci lub w czesci wewnatrz pustymi.

9. Dlawnica wedlug zastrz. 1—8, znamienna tym, ze zawiera co najmniej dwa zespoly uszczelniajace, z których kazdy sklada sie z co najmniej dwóch elastycznych pierscieni uszczelniajacych (3, 4) oraz z wkladki (5a—5u) umieszczonej miedzy nimi, wzglednie z co najmniej trzech pierscieni (3, 4, 12) oraz wkladki (5a-5u) umieszczonej miedzy nimi, przy czym te zespoly sa umieszczone jeden pod drugim i sa przedzielone pierscieniem lub pierscieniami (6a) lub/oraz (6b).

10. Dlawnica wedlug zastrz. 1—9, znamienna tym, ze pierscien lub pierscienie (6a) przedzielajace zespoly uszczelniajace sa w calosci albo czesciowo wykonane z tworzywa uszczelniajacego scisliwego badz elastycznego, stanowiac dodatkowe uszczelnienie wrzeciona (2) w dlawnicy. [czytelnia I Urzedu Patentov\*ego (Pilskie) IwezypBJw ei U« - iKI. 47f* „15/18 77 675 MKP F16j 15/18 U, Fig. 3 '^edu pKI. 471M.5/18. 77 675 MKP F16j 15/18 Fig.4 Fig. 5 Fig.6 Fig. 7 Fig. 14 Fig. 15 Fig 16 1 3(4) Sa » \ L_LJ /^&8 Fig. 8 Fig.9 Fig. 10 3I4J. 1 I h llinlil JP^^S* 59 12 Fig.17 12 5r Fig. 18 Fig.19 Fig. 11 Fig. 12 Fig. 13 Fig.20 Prac. Poligraf. UP PRL. Zam. 2137/7S naklad 120+18 Cena 10 zl Fig.21 Fig.22 CZYlLU-ilA r-i^M e-^, ei .,.;l!Ei PL PL