Zlacze rozlaczne elementów skladanych Przedmiotem wynalazku jest zlacze rozlaczne elementów skladanych — mebli, pólek, scian, oslon, pretów itp. wykonanych z drewna, tworzyw sztucz¬ nych, metalu, betonu lub innych materialów.Znane jest stosowanie zlaczy stanowiacych miejsca wzajemnego powiazania elementów laczonych. Dzie¬ ki odpowiedniemu uksztaltowaniu ich powierzchni styku, osiaga sie wymagana wytrzymalosc i szczel¬ nosc zlacza. Dotychczasowe zlacza wystepuja w po¬ staci styków równych, gladkich powierzchni; wregów na podluznych bokach elementów laczonych; wrezyn na bokach i czolach elementów plytowych; wpustów na bokach o przekroju prostokatnym, trapezowym, pletwiastym lub pólokraglym; rowków o przekroju podobnym do przekroju wpustu, wykonywanych na szerokich powierzchniach; wpustów czyli piór na bokach i czolach zwanych w przypadku profilu pletwiastego — pletwina lub jaskólczym ogonem; zakladek prostokatnych lub skosnych na czolach waskich elementów, uciosów na czolach; zamków prostych lub skosnych na czolach elementów laczo¬ nych o ksztalcie jeszcze bardziej zlozonym niz zakladka; zamków uciosowych stanowiacych kom¬ binacje uciosu i zamka; czopów pojedynczych, pod¬ wójnych, potrójnych, prostych lub skosnych na kon¬ cach podwójnych waskich elementów; widlic po¬ jedynczych lub podwójnych stanowiacych rozcie¬ cie na calej szerokosci waskich podluznych elemen¬ tów; gniazdek w postaci slepego otworu lub skos¬ nego o przekroju prostokatnym oraz czopów o 10 15 20 25 30 profilu prostokatnym, trapezowym lub pletwowym prostym lub skosnym, wykonanych na czolach elementów podluznych i plytowych, zlaczy gdzie lacznik specjalnie profilowany wprowadzany jest na stale w naciecia wzdluzne jednego z elementów laczonych, pozwalajac na laczenie i rozlaczenie, jedynie pozostalych elementów zlacza.Przykladem tego moze byc rozwiazanie znane z opisu patentowego NRD Nr 84 968.W znanych dotychczas konstrukcjach zlaczy, zwlaszcza zlaczy drewnianych wystepuje szereg wad, które nie pozwalaja na unifikacje elementów laczonych jak równiez samych laczników. Produk¬ cja i montaz dotychczasowych zlaczy sa bardzo pracochlonne.Zlaczone elementy nie moga byc roz¬ bierane na proste ze wzgledu na koniecznosc przy¬ stosowania ich ksztaltu do ksztaltu zlacza. Laczniki tradycyjne jak: kolki, kliny, wpusty, pióra czy laczniki specjalnie profilowane, pozostaja w ele¬ mentach laczonych nawet wówczas gdy nie spel¬ niaja one w danym przypadku swojej roli. Sto¬ sowane zlacza pozwalaja na osiagniecie bardzo malej dokladnosci polaczenia i sa w wielu przy¬ padkach malo estetyczne.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogod¬ nosci, zapewnienie calkowitej rozbieralnosci zla¬ cza, zmniejszenie potrzebnego czasu na montaz i demontaz, ograniczenie pracochlonnosci obróbki elementów laczonych w miejscu zlacza oraz mozli¬ wosci unifikacji prostego w wykonaniu lacznika. 76 9953 76 993 4 Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie opracowania zlacza rozlacznego przeznaczonego zwlaszcza do wiazania elementów plytowych i bel¬ kowych z drewna i tworzyw sztucznych. Zlacze powinno pozwalac na szybki i latwy montaz i de¬ montaz dowolnych skladanych elementów o naj¬ prostszej budowie.Zgodnie z wytyczonym zadaniem zlacze roz¬ laczne elementów skladanych uzyskuje sie wedlug wynalazku dzieki temu, ze lacznik ksztaltowy wy¬ konany z ksztaltownika sklada sie z wielu plasz¬ czyzn ustawionych wzajemnie pod katami zwlasz¬ cza prostym* z których jedne wsuniete sa w na¬ ciecia elementów laczonych a inne stykaja sie z zewnetrznymi plaszczyznami elementów laczonych.Stosujac zlacze wedlug wynalazku uzyskuje sie to, ze lacznik ksztaltowy wykonuje sie jedynie w zaleznosci od grubosci elementów laczonych oraz rodzaju zlacza nie naruszajac przez jego rózne uksztaltowanie plaszczyzn, podstawowych cech zlacza jak na przyklad calkowitej rozbieralnosci.Przy czym szczególnie korzystne jest to, ze zlacze wedlug wynalazku pozwala na zunifikowanie prze¬ myslowej produkcji, pozwala na bardzo szybki i latwy montaz i demontaz, calkowita rozbieralnosc elementów nie zmniejszajac sztywnosci, wytrzy¬ malosci i szczelnosci. Koszt przygotowania ele¬ mentów laczonych i laczników ksztaltowych oraz montaz i demontaz zlacza jest o wiele nizszy od dotychczasowych kosztów wykonania. Lacznik w zaleznosci od potrzeby moze byc niewidoczny lub stanowic element dekoracyjny a nawet uzyteczny.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysun¬ ku w przykladach wykonania na którym fig. 1 przedstawia zlacze dwu elementów laczonych w postaci scianek znajdujacych sie w jednej plasz¬ czyznie; fig. 2 przedstawia zlacze dwu scianek znaj¬ dujacych sie w jednej plaszczyznie oraz prosto¬ padlej do niej pólki; fig. 3 przedstawia zlacze trzech scianek znajdujacych sie w trzech róznych plaszczyznach; fig. 4 przedstawia zlacze dwu scia¬ nek ustawionych pod katem prostym, zas fig. 5 przedstawia zlacze czterech scianek ustawionych pod katem prostym i zblizonych do siebie krawe¬ dziami; fig. 6 przedstawia zlacze dwu pretów la¬ czonych plaszczyznami czolowymi; fig. 7 przedsta¬ wia zlacze przy pomocy ksztaltownika dwu- teowego.Jak uwidoczniono na fig. 1 lacznik ksztaltowy wykonany jest z plytki skladajacej sie z trzech czesci wzajemnie prostopadlych. Czesc zewnetrzna lewa 1 i czesc zewnetrzna prawa 2 sa wzajemnie równolegle oraz prostopadle do czesci wewnetrz¬ nej 3. Element laczony górny 4 posiada naciecie 5 wykonane przez szerokosc scianki, zas element laczony dolny 6 naciecie 7. Zlacze pokazane na fig. 2 sklada sie z elementu laczonego górnego 4 posiadajacego naciecie 5, elementu laczonego dol¬ nego 6 z nacieciem 7 oraz pólki 8 z nacieciem 9.Lacznik tego zlacza sklada sie z czesci zewnetrznej lewej 1 i czesci zewnetrznej prawej 2 polaczonych pod katem prostym z czescia wewnetrzna 3. Z czescia zewnetrzna prawa 2 polaczona jest czesc wewnetrzna pozioma 10. Elementy laczone górne 4 oraz 11 pokazana-na fig. 3 posiadaja naciecie 5 i 12, zas element laczony dolny 6 naciecie 7. Lacznik ksztaltowy wykonany z plytki sklada sie z czesci zewnetrznej lewej 1 i czesci zewnetrznej prawej 2 oraz dluzszej niz poprzednie czesci wewnetrznej 3.Na fig. 4 pokazane jest zlacze o wiekszej wy- 5 trzymalosci od poprzednio opisanych. Element la¬ czony górny 4 posiada naciecie 5, zas element la¬ czony dolny 6 naciecie 7. Lacznik tego zlacza skla¬ da sie z czesci zewnetrznej lewej 1 polaczonej z dolnym odcinkiem pionowej krawedzi czesci we- 10 wnetrznej lewej 13 a ta jest polaczona z czescia wewnetrzna pionowa 14, która z kolei jest po¬ laczona z górnym odcinkiem pionowej krawedzi czesci zewnetrznej prawej 2. Na fig. 5 pokazano elementy laczone górne 4 i 11 posiadajace nacie¬ cia 5 i 12 oraz elementy laczone dolne 6 i 16 po¬ siadajace naciecia 7 i 17. Lacznik ksztaltowy wy¬ konany jest z plytki skladajacej sie z czesci ze¬ wnetrznej lewej 1 polaczonej wzdluz jednej z kra¬ wedzi z czescia wewnetrzno-zewnetrzna 15, która z kolei wzdluz calej krawedzi jest polaczona z czescia wewnetrzna prawa 14, a ta z czescia ze¬ wnetrzna prawa 2. Na fig. 6 pokazano czesc górna preta 18 polaczona przy pomocy elementu lacza¬ cego z czescia dolna preta 23. Element laczacy sklada sie z czesci wewnetrznej 21 i czesci ze¬ wnetrznej 20. Czesc wewnetrzna elementu lacza¬ cego 21 przy polaczonych pretach znajduje sie w nacieciu 19 i 22. Na fig. 7 pokazano elementy la¬ czone w postaci czesci górnej 24 i czesci dolnej 29.Zlacze wykonuje sie przy pomocy ksztaltownika dwutorowego skladajacego sie z pólki lewej 26, srodnika 27 i pólki prawej 28, który wchodzi w naciecia 25 i 30.Jak juz wspomniano czesc wewnetrzna 3 laczni¬ ka ksztaltowego pokazanego na fig. 1 wciska sie najpierw w naciecie 7 elementu laczonego 6 pozwa¬ lajacego na wcisniecie dolnego odcinka wysokosci lacznika ksztaltowego lub wcisniecie obu jego czesci jednoczesnie. Górny odcinek czesci wewnetrz¬ nej 3 lacznika ksztaltowego wciska sie w nacie¬ cie 5 elementu laczonego 4. Czesc zewnetrzna lewa 1 i czesc zewnetrzna prawa 2 stykaja sie swymi plaszczyznami z elementami laczonymi dla zapewnienia polaczenia zlacza. Podobnie montuje sie zlacza pokazane na fig. 2—7.Oczywiscie, wynalazek nie jest ograniczony tylko do opisanych szczególowo i przedstawionych na ry¬ sunku przykladów jego wykonania lub ich kom¬ binacji albo do stosowania razem wszystkich jego cech, lecz obejmuje równiez stosowanie oddzielnie pojedynczych cech i odmian opisanych propozycji o ile nie wykraczaja poza zakres podstawowej mysli wynalazku.Zgodnie z jednym z mozliwych dalszych przy¬ kladów plaskie scianki elementów laczonych mozna zastapic plytami o dowolnej formie i ksztalcie oraz przy zastosowaniu innych laczników stosowac zla¬ cze do wiekszej ilosci elementów laczonych. PL PL