PL76675B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Instytut Chemii Przemyslowej, Warszawa (Pol¬ ska) Sposób wytwarzania wielopierscieniowych dwufenoli i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania wielopierscieniowych dwufenoli przez kondensacje w srodowisku kwasnym aldehydów lub ketonów z fenolami.Znany jest sposób wytwarzania wielopierscienio¬ wych dwufenoli przez kondensacje w srodowisku kwasnym aldehydów lub ketonów pochodnych nor- bornanu, szesciowodoro-4,7-metanoindanu i dziesie- ciowodoro-1,4 : 5,8-dwumetanonaftalenu z fenolami.Znane dwufenole tego typu otrzymuje sie wycho¬ dzac z produktów reakcji dienowej cyklopentadie- nu lub dwucyklopentadienu z etylenem lub jego pochodnymi. Ich otrzymywanie jest procesem zlo¬ zonym i kosztownym, bowiem wymaga w przypad¬ ku najprostszego dwufenolu z tej grupy, 2,2-bis/4- -hydroksyfenylo/-norbornanu, przeprowadzenia az czterech stadiów posrednich syntezy.Obecnie stwierdzono, ze nie znane dotychczas wielopierscieniowe dwufenole o wzorze ogólnym 1, w którym R^ oznacza atom wodoru lub nizsza gru¬ pe alkilowa, R2 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a R3 i R4 oznaczaja atom wodoru lub grupe metylowa, przy czym R3 i R4 moga oznaczac jednakowe lub rózne atomy lub grupy atomów wytwarza sie przez kondensacje w srodowisku kwasnym aldehydów lub ketonów z fenolami w ten sposób, ze jako aldehydy lub ketony stosuje sie wielopierscieniowe zwiazki o wzorze ogólnym 2, w którym Rx oznacza atom wodoru lub nizsza gru¬ pe alkilowa, a R2 oznacza atom wodoru lub grupe metylowa. Kondensacje prowadzi sie w srodowisku kwasów nieorganicznych lub organicznych, a zwlasz¬ cza w srodowisku chlorowodoru, kwasu siarkowe¬ go, kwasu octowego lub ich mieszanin, wobec zna- 5 nych katalizatorów, zwlaszcza trójfluorku boru, merkaptanu metylowego, merkaptanu etylowego, kwasu tioglikolowego lub bez katalizatorów.Zwiazki o wzorze ogólnym 2, w którym Rx i R2 maja podane powyzej znaczenie, wytwarza sie io przez ogrzewanie akroleiny, aldehydu krotonowego, ketonu metylowowinylowego, ketonu etylowowiny- lowego lub ketonu propylowowinylowego z antra¬ cenem, co prowadzi do otrzymania odpowiednio: ll-formylo-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu, 11- 15 -formylo-12-metylo-9,10-dwuwodoro-9,10 - etanoan- tracenu, ll-acetylo-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantra- cenu, ll^propionylo-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoan- tracenu i ll-butyrylo-9,10-dwuwodoro-9,10-etano- antracenu. Do otrzymywania powyzszych zwiazków 20 mozna stosowac nie tylko czysty antracen, lecz' równiez produkty koksochemiczne, zawierajace 30—85%, a najkorzystniej 50—65% antracenu.Jako fenole o wzorze ogólnym 3, w którym Rs i R4 oznaczaja atom wodoru lub grupe metylowa, 25 przy czym R3 i R4 moga oznaczac jednakowe lub rózne atomy lub grupy, stosuje sie zwlaszcza fenol, o-krezol lub 2,6-ksylenol.Wytwarzanie wielopierscieniowych dwufenoli spo¬ sobem wedlug wynalazku jest korzystne pod 30 wzgledem ekonomicznym, zwlaszcza w przypadku 7667576675 3 4 dwufenolu bedacego produktem kondensacji fenolu z ll-formylo-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenem otrzymanym w reakcji dienowej antracenu z akro- leina. Sposób wytwarzania tego dwufenolu wedlug wynalazku jest prosty i przebiega tylko w dwóch etapach, liczac poczawszy od antracenu i akroleiny jako surowców wyjsciowych i z duza wydajnoscia, a stosowane surowce sa tanie i ogólnie dostepne.Wielopierscieniowe dwufenole wytwarzane sposo¬ bem wedlug wynalazku moga byc stosowane do otrzymywania zwiazków wielkoczasteczkowych.Sposób wedlug wynalazku ilustruja ponizsze przyklady.Przyklad I. Do mieszaniny 62 g 11-formylo- -9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu i 100 g feno¬ lu dodaje sie, utrzymujac temperature 20—30°C, 150 ml stezonego kwasu solnego. Po 4 godzinach gesta mieszanine poreakcyjna wprowadza sie do 1000 ml wody. Wydzielony produkt w postaci ges¬ tej niekrystalizujacej masy przemywa sie woda i suszy. Po dwukrotnym przekrystalizowaniu w metanolu otrzymuje sie 90 g ll^[bis/4-hydroksyfe- nylo/-metylo] - 9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu w postaci bialego proszku rozpuszczalnego w wod¬ nych roztworach wodorotlenków metali alkalicz¬ nych. Temperatura topnienia produktu po krysta¬ lizacji z metanolu: 155—156°C. Ciezar czasteczkowy metoda ebuliometryczna: 414 (wyliczony 404). Za¬ wartosc grup wodorotlenowych: 8,50% (wyliczona 8,40%).Przyklad II. Do mieszaniny 62 g 11-formylo- -9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu i 120 g o-kre- zolu dodaje sie 150 ml stezonego kwasu solnego.Postepujac dalej jak w przykladzie I, otrzymuje sie 85 g ll-[bis/4-hydroksy-3-metylofenylo/-mety- lo]-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu w postaci gestej niektrystalizujacej masy rozpuszczalnej w wodnych roztworach wodorotlenków metali alka¬ licznych.Przyklad III. Do mieszaniny 67 g 11-formy- lo-12-metylo-9,10-dwuwodoro - 9,10-etanoantracenu i 100 g fenolu dodaje sie 150 ml stezonego kwasu solnego. Postepujac dalej jak w przykladzie I, otrzymuje sie 95 g ll-[bis/4-hydroksyfenylo/-mety- lo]-12-metylo-9,10-dwuwodoro-9,10 - etanoantracenu w postaci gestej, niektrystalizujacej masy rozpusz¬ czalnej w wodnych roztworach wodorotlenków me¬ tali alkalicznych.Przyklad IV. Do mieszaniny 67 g 11-acety- lo-9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu, 170 g feno¬ lu i 5 ml adduktu eterowego fluorku boru, utrzy¬ mujac temperature 50—70°C, wprowadza sie suchy chlorowodór z szybkoscia 5 1/godz. Po 8 godzinach gesta mieszanine poreakcyjna wprowadza sie do 1000 ml wody. Wydzielony produkt przemywa sie woda i suszy. Po przekrystalizowaniu w metanolu otrzymuje sie 70g ll-[bis/4-hydroksyfenylo/-etylo]- -9,10-dwuwodoro-9,10-etanoantracenu w postaci ges¬ tej niekrystalizujacej masy rozpuszczalnej w wod¬ nych roztworach wodorotlenków metali alkalicz¬ nych. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. ' 1. Sposób wytwarzania wielopierscieniowych dwu- 25 fenoli przez kondensacje w srodowisku kwasnym aldehydów lub ketonów z fenolami, znamienny tym, ze reakcji poddaje sie aldehydy lub ketony o wzorze ogólnym 2, w którym Rj oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa, a R2 oznacza 30 atom wodoru lub grupe metylowa, z fenolami o wzorze ogólnym 3, w którym R3 i R4 oznaczaja atom wodoru lub grupe metylowa, przy czym R3 i R4 moga byc jednakowe lub rózne.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 35 stosuje sie zwiazki o wzorze ogólnym 2, w którym Ri i R2 maja podane powyzej znaczenie, które wy¬ twarza sie przez ogrzewanie akroleiny, aldehydu krotonowego, ketonu metylowowinylowego, ketonu etylowowinylowego lub ketonu prqpyIowowinylo- 40 wego z produktami koksochemicznymi, zawieraja¬ cymi 30—85%, a najkorzystniej 50—65% antracenu. 10 15 20 25 30 35 Urzedu P-Qt^pto^e^' Pfllfiiilej B2Ni?|; 76675 MKP C07c 37/20 Kort. Mr2. *, OH TT XX Hiorl PL PL