Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 76450 KI.MKP 21d2,18/02 2Id2,23/02 H02p 3/18 Twórcawynalazku: Wojciech Swaczyna Uprawniony z patentu tymczasowego: Przedsiebiorstwo Doswiadczalne Automatyzacji i Urzadzen Przemyslowych „Uniprot", Lódz (Polska) Sposób hamowania dynamicznego silników indukcyjnych oraz uklad do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób hamowania dynamicznego silników indukcyjnychjedno i trójfazowych oraz uklad do stosowania tego sposobu.W wielu ukladach napedowych, zwlaszcza w ukladach napedzajacych wszelkiego rodzaju mechanizmy nastawcze, w ukladach regulujacych predkosc obrotowa przekladni hydraulicznych itp, istnieje czesto potrzeba odpowiednio szybkiego zahamowania silnika po jego wylaczeniu.Najczesciej spotykane sposoby polegaja na stosowaniu hamulców ciernych zaopatrzonych w luzowniki elektromagnetyczne. Znane sa równiez sposoby hamowania silnika pradem stalym, które polegaja na odlaczeniu silnika od sieci pradu zmiennego i przylaczeniu go do zródla pradu stalego. Napiecie pradu stalego dobiera sie tak, aby wypadkowy przeplyw uzwojenia stojana byl równy przeplywowi znamionowemu. Napiecie pradu stalego musi wiec byc znacznie nizsze od znamionowego napiecia pradu zmiennego. Uklady elektryczne do stosowania tego sposobu skladaja siie na ogól z transformatora obnizajacego napiecie, z prostownikowego ukladu Graetza oraz czlonów przekaznikowych zapewniajacych zalaczenie zasilania pradu stalego we wlasci¬ wymczasie. , Sposoby z hamulcami ciernymi sa kosztowne i niepewne w dzialaniu ze wzgledu na duza liczbe elementów wirujacych.Sposoby hamowania silnika za pomoca pradu stalego, poza ty,m, ze wymagaja stosowania skomplikowa¬ nych i rozbudowanych ukladów elektrycznych, maja te zasadnicza wade, ze hamowanie odbywa sie przy stalej wartosci pradu w uzwojeniu stojana w wyniku czego powstaje niekorzystny przebieg momentu hamujacego w czasie. W poczatkowym okresie moment hamujacy jest niewielki, a pod koniec hamowania wystepuja znaczne przyspieszenia.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyzszych niedogodnosci, poprzez znaczne uproszczenie elektry¬ cznego ukladu hamowania oraz zapewnienie korzystniejszego rozkladu momentu hamujacego w czasie.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze po odlaczaniu silnika od zasilajacej go sieci, w obwód uzwojenia stojana wlacza sie naladowany uprzednio kondensator, który rozladowuje sie poprzez uzwojenie stojana2 76 450 i dodatkowy opornik regulacyjny umozliwiajacy zmiane intensywnosci hamowania. W niektórych zastosowaniach opornik moze byc pominiety.Istota sposobu polega wiec na tym, ze energia zgromadzona w polu elektrycznym kondensatora zostaje zuzytkowana na wyhamowanie wirujacych czesci silnika.Sposób wedlug wynalazku zapewnia znacznie korzystniejsza dynamike procesu hamowania. Wartosc pradu powodujaca powstanie momentu hamujacego, w pierwszej chwili hamowania jest najwyzsza, wystepuje tu zjawisko tzw. forsowania pradu co zwieksza skutecznosc hamowania. Uklad elektryczny za pomoca którego realizuje sie powyzszy sposób jest o wiele mniej skomplikowany niz dotychczas znane i stosowane. Nie wymaga bowiem stosowania transformatora obnizajacego napiecie, ani prostownikowego ukladu Graetza. Zamiast przekaznika o opóznionym dzialaniu mozna wykorzystac zestyk rozwierny stycznika zalaczajacego silnik do sieci.Schemat elektryczny ukladu do stosowania sposobu wedlug Jwynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku.Trójfazowy silnik M zalaczany do sieci zasilajacej za pomoca stycznika St, w obwodzie uzwojenia stojana zawiera kondensator C polaczony z nim szeregowo czlon laczeniowy P oraz regulowany opornik Rj. Obwód ladowania kondensatora C podlaczony jest do fazy S sieci zasilajacej silnik i zawiera prostownik Pr oraz opornik R2.Zamkniecie zestyków glównych stycznika St spowoduje zalaczenie silnika M do sieci. Równoczesnie nastapi ladowanie kondensatora C poprzez prostownik Pr i opornik R2. Obwód rozladowania kondensatora C jest w tym czasie przerwany gdyz zestyki czlonu laczeniowego P, którego funkcje w tym przykladzie spelniaja zestyki rozwierne stycznika St, sa otwarte. Otwarcie zestyków glównych stycznika St spowoduje odlaczenie silnika M od sieci zasilajacej i zamkniecie zestyków czlonu laczeniowego P, a wiec zamkniecie obwodu rozladowania kondensatora C. Kondensator C zacznie sie rozladowywac poprzez uwzojenie stojana oraz regulacyjny opornik Rj. Prad rozladowania kondensatora C zaindukuje odpowiedni prad w uzwojeniu obracaja¬ cego sie jeszcze wirnika — powstanie moment hamujacy, który spowoduje, ze predkosc obrotowa wirnika bedzie malala do zera. W niektórych zastosowaniach uklad moze pracowac bez opornika regulacyjnego R^ Funkcje czlonu laczeniowego P oprócz zestyków rozwiernyeh stycznika zalaczajacego moze spelniac dowolny lacznik zestykowy, lacznik pólprzewodnikowy lub zestyk hermetyczny, który bedzie zalaczany równoczesnie lub z pewnym opóznieniem, z odlaczeniem silnika M od sieci zasilajacej. Analogiczny uklad moze byc stosowany do hamowania silników indukcyjnychjednofazowych. PL