Pierwszenstwo: 23.06.1973 (P. 163563) Zgloszenie ogloszono: 01.06.1974 Opis patentowy opublikowano: 03.03.1975 76271 KI. 216,25/00 MKP Q01r 25/00 czytelniaI Urzedu Patentowego Twórcywynalazku: Zbigniew Mantorski, Andrzej Szaniawski, Stanislaw Bock Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. Wincentego Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Sposób pomiaru kata wysterowania tyrystorów i miernik do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru kata wysterowania tyrystorów i miernik do stosowania tego Dotychczas pomiar kata wysterowania tyrystorów jest wykonywany na ogól przy pomocy oscylografu dwustrumieniowego, na którym dokonuje sie porównania przesuniecia fazowego pomiedzy napieciem anodo¬ wym tyrystora a impulsami bramkowymi. Znany jest równiez pomiar przy pomocy miernika, w którym wynik pomiaru jest odczytywany w postaci analogowej przy pomocy przyrzadu wskazówkowego.Dokladny pomiar kata wysterowania tyrystorów jest potrzebny do prawidlowego zestrojenia ukladów wyzwalania tyrystorów, zwlaszcza w ukladach rewersyjnych, oraz do poprawnego pomiaru charakterystyk przeksztaltników tyrystorowych. Pomiary oscylograficzne kata wysterowania tyrystorów sa malo dokladne oraz nie daja praktycznie mozliwosci wykonywania ich w sposób ciagly. Pomiar przy pomocy miernika wskazówko¬ wego nie daje równiez duzej dokladnosci, zwlaszcza przy malych wychyleniach wskazówki.Celem wynalazku jest umozliwienie wykonywania dokladnego i szybkiego pomiaru w sposób ciagly kata wysterowania tyrystorów, a wynik. pomiaru powinien byc podawany bezposrednio w stopniach w sposób jak najbardziej czytelny. Miernik bedacy przedmiotem wynalazku ma na celu równiez umozliwienie pomiaru kata wysterowania tyrystorów pracujacych w róznych fazach ukladu trójfazowego, bez koniecznosci wylaczania ukladu dla podlaczenia miernika do kolejno badanych tyrystorów.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze impulsy wytwarzane przez generator zadajacy sa doprowa¬ dzane poprzez uklad bramkowy do licznika w czasie od chwili w której napiecie anodowe zacznie wzrastac od zera do wartosci dodatnich do chwili w której zostana podane impulsy na bramke tyrystora.Miernik wedlug wynalazku posiada czujnik napiecia anodowego, czujnik impulsów bramkowych, synchro¬ nizowany generator zadajacy i uklad przelaczajacy. Impulsy wytwarzane przez generator zadajacy sa w celu unikniecia bledów pomiarowych synchronizowane przez impulsy otwierajace uklad bramkowy, to znaczy pierwszy zliczany impuls z generatora zadajacego jest podawany na uklad bramkowy jednoczesnie z impulsem otwierajacym. O poczatku liczenia decyduje czujnik napiecia anodowego, któiy w momencie gdy napiecie anodowe zacznie wzrastac od zera do wartosci dodatnich wy tvv *.:¦"* impuls otwierajacy uklad bramkowy. Koniec2 76271 liczenia nastepuje, gdy na uklad bramkowy zostanie podany impuls z czujnika impulsów bramkowych, wytworzony w chwili pojawienia sie impulsu bramkowego. Przez zamontowanie w mierniku ukladu przelaczaja¬ cego osiaga sie mozliwosc pomiaru kata wysterowania tyrystorów pracujacych w róznych fazach, bez wylaczania ukladu. Uklad przelaczajacy umozliwia równiez przelaczanie na rodzaj pomiaru zwany cechowaniem, majacy na celu wyeliminowanie wplywu wahan czestotliwosci napiecia sieciowego na wynik pomiaru.Zalety sposobu wedlug wynalazku i miernika do stosowania tego sposobu polegaja glównie na tym, ze pomiar wykonywany jest w sposób ciagly, szybki, czytelny z duza dokladnoscia i bez koniecznosci wylaczania badanego ukladu w celu dokonania przelaczen.Wynalazek zostanie blizej opisany w przykladzie jego wykonania, przedstawionym na rysunku, który jest schematem blokowym miernika.Generator zadajacy 1 wytwarza impulsy o czestotliwosci takiej, ze jednemu impulsowi odpowiada jeden stopien elektryczny napiecia sieciowego i przy czestotliwosci napiecia sieciowego 50 Hz, czestotliwosc impulsów generatora wynosi 18 kHz. Impulsy te sa podawane na uklad bramkowy 2, przy czym sa one zsynchronizowane z impulsami otwierajacymi uklad bramkowy, a podawanymi z ukladu przelaczajacego 6. Uklad bramkowy 2 jest otwarty, to znaczy przenosi impulsy z generatora zadajacego 1 do licznika 3, wtedy gdy najego wejscie zostanie podany impuls otwierajacy, poprzez uklad przelaczajacy 6 z czujnika napiecia anodowego 7. Impuls ten jest generowany wtedy, gdy napiecie anodowe badanego tyrystora przekroczy wartosc zero i zacznie wzrastac w kierunku wartosci dodatnich. Zamkniecie ukladu bramkowego nastapi w chwili gdy poprzez uklad przela¬ czajacy 6 zostanie podany impuls wylaczajacy z czujnika impulsów bramkowych 8, generowany w chwili pojawienia sie impulsów bramkowych na bramce badanego tyrystora. Czas otwarcia ukladu bramkowego a tym samym ilosc przenoszonych przez niego impulsów bedzie odpowiadac katowi wysterowania tyrystorów. Impulsy •odpowiadajace mierzonemu katowi sa zliczane przy pomocy licznika 3 a nastepnie dekodowane z systemu dwójkowego na system dziesietny przy pomocy dekodera 4. Wynik pomiaru odczytywany jest bezposrednio w ukladzie wyswietlania 5 przy pomocy cyfrowych wskazników jarzeniowych.Do ukladu przelaczajacego 6 sa doprowadzone napiecia anodowe i napiecia bramek badanych tyrystorów, oznaczone na rysunku jako wejscie. Zadaniem ukladu przelaczajacegp 6 jest wybranie tyrystora, którego kat wysterowania jest mierzony i podanie odpowiednich napiec-na czujniki napiecia anodowego 7 i impulsów bramkowych 8. Przy pomocy ukladu przelaczajacego 6 dokonuje sie równiez przelaczenia na rodzaj pomiaru nazwany cechowaniem, majacy na celu zsynchronizowanie czestotliwosci impulsów generatora zadajacego 1 z czestotliwoscia napiecia anodowego. Po przelaczeniu na ten rodzaj pomiaru uklad bramkowy 2 przepuszcza impulsy generatora zadajacego 1 do licznika 3 od chwili, w której zostanie podany impuls otwierajacy z czujnika napiecia anodowego 7 do chwili, w której zostanie wytworzony ponownie przez czujnik napiecia anodowego impuls, bedacy przy tym rodzaju pomiaru impulsem zamykajacym. W przypadku wlasciwej czestotliwosci impulsów generatora zadajacego 1 wynik odczytany *w ukladzie wyswietlania 5 wyniesie 360 stopni. W przypad¬ ku innego wyniku podregulowywuje sie czestotliwosc generatora zadajacego do zadanej wartosci.O czasie wykonywania pomiaru, oraz o czasie wyswietlania wyniku pomiaru decyduje uklad programujacy 9, wytwarzajacy w okreslonej chwili impuls zerujacy licznik 3 i impuls blokujacy wyswietlanie w czasie trwania pomiaru, podawany na dekoder 4 oraz impuls podawany na czujniki napiecia anodowego 7 i impulsów bramkowych 8, majace na celu przygotowanie miernika do nastepnego cyklu pomiarowego. PL PL