Pierwszenstwo: 02.11.1972 (P. 158587) Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.03.1975 76239 KI. 47h, 21/18 MKP F16h 21/18 Twórcywynalazku: Kazimierz Kowalczyk, Zdzislaw Bal Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Krakowska, Kraków (Polska) Mechanizm korbowo-mimosrodowy Przedmiotem wynalazku jest mechanizm korbowo-mimosrodowy sluzacy do zamiany ruchu posuwisto zwrotnego na obrotowy w silnikach lub do zamiany ruchu obrotowego na posuwisto zwrotny w sprezarkach, pompach.Do zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego stosowane sa mechanizmy korbowe, które w porównaniu z mecha¬ nizmem korbowo-mimosrodowym cechuja: dlugi.korbowód, jednostronne dzialanie tloka, dwa razy wieksze wykorbienie walu korbowego i znaczna pojemnosc skrzyni korbowej.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji mechanizmu korbowo-mimosrodowego, o mniejszej ilosci czesci, mniejszych wymiarach i masie, przez co uzyska sie zmniejszenie sil bezwladnosci.Cel ten zostal zrealizowany przez opracowanie konstrukqi mechanizmu korbowo-mimosrodowego, w którym mimosród zastepuje dwa korbowody przy dwustronnym dzialaniu tloka. Wal korbowy posiada cztery razy mniejsze wykorbienie od skoku tloka, a przy stalych obrotach walu korbowego tlok wykonuje ruch harmoniczny, a sily bezwladnosci w skrajnych polozeniach sa sobie równe.Istote mechanizmu wedlug wynalazku stanowi to, ze tlok o ruchu posuwisto — zwrotnymjest polaczony z walem korbowym o ruchu obrotowym za posrednictwem walca z otworem mimosrodowym, przy czym walec mimosrodowy zastepuje przy dwustronnym dzialaniu tloka dwa korbowody, oraz ze wal korbowy ma cztery razy mniejsze wykorbienie od skoku tloka, a przy stalych obrotach walu korbowego tlok wykonuje ruch harmoniczny i sily bezwladnosci w skrajnych polozeniach tloka sa sobie równe.Mechanizm wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia cylinder w przekroju prostopadlym do osi walu korbowego, a fig. 2 przekrój, cylindra wzdluz osi walu.W cylindrze 1 znajduje sie tlok dwustronnego (lub jednostronnego) dzialania 2. W srodku tloka 2 znajduje sie otwór, w którym ulozyskowany jest walec 3 z otworem przesunietym mimosrodowo. W otworze walca 3 ulozyskowany jest czop 4a walu korbowego 4, którego czopy 4b ulozyskowane sa w otworach wykonanych w cylindrze 1. Przesuniecie mimosrodowe otworu walca 3 i wykorbienie walu korbowego 4 sa równe i wynosza 0,25 skoku tloka 2. Mechanizm zazebiajacy sklada sie z czesci zebatki 6 umocowanej na tloku 2 i wystepu2 76239 zazebiajacego 5 walu korbowego 4. W rozwiazaniach wedlug wynalazku wal korbowy 4 jestjednolity a walec 3 skladany lub tez moze byc walec 3 jednolity, a wal 4 skladany. Skok tloka 2 moze przybierac wartosci zarówno mniejsze jak na zalaczonym rysunku oraz wieksze od srednicy cylindra 1.Wal korbowy 4 obracajac sie pwoduje obrót walca 3 i jego przesuniecie wraz z tlokiem 2. Po dojsciu tloka 2 do srodka cylindra 1 móglby obracac sie walec 3 i wal 4 bez przesuwania sie tloka 2, ale wówczas dziala mechanizm zazebiajacy 5 i 6, który powoduje przesuniecie tloka 2 poza os geometryczna walu korbowego 4.Tlok 2 dalej przesuwa sie az do skrajnego polozenia. Dzialanie mechanizmu zazebiajacego jest konieczne tylko przy malej predkosci obrotowej walu 4, bowiem przy wiekszej predkosci tlok 2 przesuwany jest silami'bez- wladnosci i mechanizm zazebiajacy nie pracuje. PL PL