Uprawniony z patentu: Zjednoczone Zaklady Urzadzen Jadrowych „PO¬ LON" Zaklad Urzadzen Przemyslowych, Kra¬ ków (Polska) Tranzystorowy uklad progowy z oddzielnie regulowanymi progami dzialania Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy uklad progowy z oddzielnie regulowanymi proga¬ mi dzialania, skladajacy sie z czlonu porównuja¬ cego, stanowiacego wzmacniacz róznicowy pradu stalego ze sprzezeniem emiteirowyim oraz z czlonu dwustopniowego wzmacniacza pradu stalego tak spolaryzowanego, ze jest w stanie pracy w przy¬ padku dzialania czlonu porównujacego, znajdujacy zastosowanie zwlaszcza w urzadzeniach techniki jadrowej.Uklady z regulowanymi progami dzialania sto¬ suje) sie czesto w technice radioizotopowej.W urzadzeniach. sygnalizacyjnych czy regulacyj¬ nych, wykorzystujacych promieniowanie radioizo¬ topowe zachodzi czesto potrzeba reagowania urza¬ dzenia przy nizszej mocy dawki promieniowania niz nastapilo zadzialanie. Zwiazane to jest z tym, ze sygnal elektryczny pochodzacy od tego promie¬ niowania posiada fluktuacje. Aby fluktuacje te nie wplywaly na stan pracy urzadzenia to wymaga sie od elektroniki urzadzenia, aby posiadala inny próg zwalniania niz zadzialania, czyli aby urza¬ dzenie posiadalo histereze. Oczywiscie mozna unik¬ nac wplywu tych fluktuacji równiez w inny spo¬ sób, ale pociaga to za soba nadmierna rozbudowe czesci elektronicznej tych urzadzen.W prostszych urzadzeniach, które sa chetniej stosowane w przemysle, eliminuje sie wplyw tych fluktuacji przez stosowanie ukladów posiadaja¬ cych regulowana histereze. Dotychczas stosowane uklady progowe mialy regulowane progi dziala¬ nia, ale te regulacje byly wzajemnie powiazane.Znane sa równiez uklady progowe z regulacjami niezaleznymi, ale przy tym regulacje te wplywaly na opornosc wejsciowa ukladu, co w pewnych przypadkach moze byc niepozadane. W znanych dotychczas prostych ukladach próg zwalniania sil¬ nie zalezy równiez od wspólczynnika wzmocnienia pradowego tranzystorów, a tym samym próg ten io w znacznym stopniu zalezy od temperatury.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci i wad dotychczasowych ukladów, a zadaniem tech¬ nicznym opracowanie ukladu progowego z nieza¬ leznie regulowanymi progami.Zgodnie z postawionym zadaniem technicznym opracowano tranzystorowy uklad progowy z od¬ dzielnie regulowanymi progami, skladajacy sie z czlonu porównujacego i czlonu dwustopniowego wzmacniacza pradu stalego. Czlon porównujacy stanowi wzmacniacz róznicowy pradu stalego ze sprzezeniem emiterowym. Czlon dwustopniowego wzmacniacza pradu stalego jest tak spolaryzowa¬ ny, ze przechodzi w stan pracy w przypadku dzia¬ lania czlonu porównujacego. Baza tranzystora w drugim stopniu wzmacniacza róznicowego jest polaryzowana z dzielnika rezystancyjnego, stano¬ wiacego szeregowe polaczenie rezystora i potencjo¬ metru do regulacji górnego i dolnego progu dzia¬ lania ukladu. Pomiedzy ta baze i kolektor dru- giego stopnia czlonu dwustopniowego wzmacnia- 762313 cza pradu stalego, a równolegle poprzez tranzy¬ stor tego stopnia jest podlaczona dioda w szereg z potencjometrem do regulacji tylko dolnego pro¬ gu dzialania ukladu.Uklad wedlug wynalazku posiada ta zalete, ze przy oddzielnej regulacji progów dzialania ta re¬ gulacja nie wplywa «na inne parametry ukladu.Z uwagi na prostote schematu i uzytych srodków, uklad nadaje sie szczególnie do stosowania w urza¬ dzeniach (radioizotopowych, przystosowanych do ciezkich warunków pracy.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przy¬ kladzie wykonania na rysunku. Uklad pracuje ja¬ ko wzmacniacz pradu stalego. Sklada sie z czlonu porównujacego, którym jest wzmacniacz róznico¬ wy pradu stalego ze sprzezeniem emiterowym na tranzystorach T1 i T3. Sygnal sterujacy jest po¬ dawany na baze tranzystora T^ którego emiter ma potencjal zalezny od punktu pracy tranzysto¬ ra T^, pracujacego jako wtórnik emiterowy. Punkt pracy wtórnika moze byc zmieniany przez zmiane polaryzacji bazy tego stopnia potencjometrem P1.Poniewaz emitery tranzystorów T^ i T3 sa pola¬ czone, potencjal emitera tranzystora T1 bedzie w przyblizaniu taki sam jak potencjal bazy tran¬ zystora T3, ustawiany potencjometrem Pj. W tej sytuacji tranzystor Tlf przy braku sygnalu wej¬ sciowego jest zatkany i otworzy sie dopiero wtedy, gdy potencjal bazy bedzie odpowiednio wyzszy od potencjalu emitera. Wobec tego przez zmiane na¬ piecia na bazie tranzystora T3 mozna ustalac wiel¬ kosc sygnalu wejsciowego, jaka spowoduje przej¬ scie tranzystora w stan przewodzenia.Potencjometrem P1 ustala sie wiec próg dziala¬ nia ukladu. Gdy przylozy sie odpowiednio duzy sygnal na wejscie ukladu, tranzystor Tx zaczyna przewodzic, a tym samym zostaje odetkany tran¬ zystor T2 i z kolei baza tranzystora T4 zostaje spolaryzowana w kierunku przewodzenia tego tran- 4 zystora. W efekcie tego obnizy sie potencjal na kolektorze tranzystora T4, co da w wyniku prze¬ wodzenia diody Dx i tym samym galaz P2, B1 poprzez tranzystor T4 bocznikuje potencjometr Pr Efektem ^bocznikowania potencjometru P1 jest obnizenie napiecia na bazie tranzystora T3 i tym samym obnizenie napiecia progu calego ukladu.W tej sytuacji tranzystor T1 przestanie pracowac nie przy napieciu przy którym uklad zadzialal, ale przy nizszym, czyli próg zwalniania ukladu bedzie lezal ponizej progu zadzialania ukladu. Próg zwal¬ niania ukladu, zwany dolnym progiem dzialania ukladu mozna zmieniac potencjometrem P2. Dla uzyskania duzej stalosci progów pozadana jest sta- bilizacja napiecia U1. PL