Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.07.1975 76152 KI. 42k,49/02 MKP GOln 33/42 CZYTELNIA! Urzedu Polento**** PI l Twórcy wynalazku: Stanislaw Korman, Julian Palka, Edward Stewar-ski Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Górniczo-Hutnicza im.Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Przyrzad do badania wytrzymalosci na scinanie materialów dyspersyjnych Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do bada¬ nia wytrzymalosci na scinanie materialów dysper¬ syjnych, w szczególnosci gruntów.Znany przyrzad do badania wytrzymalosci na scinanie gruntów sklada sie z dwudzielnej skrzyn¬ ki, w której umieszcza sie próbke gruntu i ob¬ ciaza od góry poprzez plyte dociskowa sila, wy¬ tworzona za pomoca obciazników, zawieszonych pod aparatem. Sciecie próbki dokonuje sie przez przesuwanie obu czesci skrzynki dwudzielnej wzgledem siebie. iNa skutek tego próbka ulega rozwarstwieniu tak, ze górna jej czesc przesuwa sie po czesci dolnej. Sila potrzebna do przesunie¬ cia górnej czesci scietej próbki po czesci dolnej jest mierzona za pomoca dynamometru pierscie¬ niowego, z umieszczonym wewnatrz czujnikiem od¬ ksztalcen.Wada opisanego przyrzadu do badania wytrzy¬ malosci ina scinanie gruntów jest to, ze nie mo¬ zna nim badac wlasnosci dynamicznych gruntów.Ponadto niesymetryczne obciazenie przykladane w celu sciecia próbki, powoduje podnoszenie ku górze tylnej krawedzi górnej czesci skrzynki, a tym samym powstanie niejednakowej szerokosci szczeliny, wyznaczajacej przestrzen scinania.W zwiazku z czym otrzymany odczyt jest obar¬ czony duzym bledem.Celem wynalazku jest umozliwienie przeprowa¬ dzania dokladnych badan wlasnosci dynamicznych i statycznych gruntów. Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie przyrzadu, w którym dwie skrzynki zlaczone ze soba sztywno w scisle okre¬ slonej odleglosci, sa oddzielone pomiedzy soba rama. W skrzydlach ramy wyciete sa najmniej dwa otwory na sruby, ustawiajace rame w piono¬ wej osi symetrii. Skrzynki wzdluz szerszych bo¬ ków maja wydrazania, w których osadzane sa tu¬ leje, zakonczone plytami dociskowymi W tule¬ jach umieszczone sa sprezyny wspólpracujace z bolcami o zmiennej dlugosci.Zaleta przyrzadu, wedlug wynalazku, jest to, ze umozliwia on przeprowadzenie dokladnych ba¬ dan dynamicznych i statycznych gruntów, dzieki zastosowaniu symetrycznego obciazenia oraz przy¬ rzadu o dwóch plaszczyznach sciecia.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia przyrzad do badania wytrzymalosci na scinanie, materialów dyspersyjnych, w przekroju pionowym.Przyrzad ma dwie skrzynki 1, zlaczone ze soba w scisle okreslonej odleglosci na przyklad 40 mm, oddzielone pomiedzy soba rama 2. W skrzydlach 3 ramy 2 wyciate sa dwa otwory na sruby 4, ustawiajace rame 2 w pionowej osi symetrii.Skrzynki 1 wzdluz szerszych boków maja wydra¬ zenia, w których osadzone sa tuleje 5, zakonczone plytami dociskowymi 6. W tulejach 5 umieszczone sa sprezyny 7 wspólpracujace z bolcami 8, o zmien¬ nej dlugosci. Powierzchnie boczne ramy 2 oraz powierzchnie wewnetrzne plyt dociskowych 6 wy- 76 15276 152 posazone sa w piloksztaltne naciecia 9, o pochy¬ leniu przeciwnym do spodziewanego kierunku prze¬ suwu czastek gruntu 10. Naciecia te, zrobione sa w celu zwiekszenia d równomiernego rozlozenia sil tarcia i sil statycznych w plaszczyznie scinania.Próbki gruntu 10 'umieszczane sa bezposrednio w skrzynkach 1, lub w przypadku duzego zawodnie¬ nia gruntu w odpowiednich oslonach gumowych.Nastepnie dociska sie do powierzchni próbek, ply¬ ty 6 wraz z tuleja 5 i urzadzeniem sluzacym do obciazen dynamicznych, po czym wykreca sie sru¬ by 4 i przyklada obciazenie I, wymuszajace sciecie próbek. Obciazenie dynamiczne jest realizowane przez zastosowanie generatora drgan mechanicz¬ nych, umozliwiajacego przylozenie do bolców 8 zsynchronizowanych, symetrycznych drgan, o cze¬ stotliwosci od 0 do 100 Hz. Obciazenie wywolujace sciecie, jest realizowane przez osobny system si- 10 15 lowy lub wykorzystywana jest w tym celu roz¬ ciagarka.Obciazenie statyczne wywoluje na przyklad sy¬ stem dzwigniowo-ciegnowy, nie uwidoczniony na rysunku. PL PL