Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.12.1975 76146 KI. 421,9/02 MKP GOln 33/10 CltiELNIA *du Patentowego Twórcy wynalazku: Janina Sulkowska, Lidia Charlampowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Centralne Laboratorium Przemy¬ slu Koncentratów Spozywczych, Poznan (Polska) Sposób oznaczania zawartosci jaj w produktach spozywczych, zwlaszcza w makaronach Przedmiotem wynalazku jest sposób szybkiego oznaczania zawartosci jaj w srodkach spozyw¬ czych, zwlaszcza w makaronach, pieczywie, ciast¬ kach, kremach i podobnych produktach.' Znane metody sprawdzania zawartosci jaj w produktach zywnosciowycli'opieraja sie na trzech, zasadniczych sposobach, a mianowicie na zasadzie oznaczania frakcji tluszczowej opartej na eks¬ trakcji tluszczu z badanego produktu za pomoca eteru etylowego, eteru naftowego, alkoholu etylo¬ wego, mieszaniny alkoholu etylowego z benzenem, chloroformu, acetonu i benzyny albo na wagowym oznaczeniu kwasu lecytyinofosforowego lub na oznaczeniu ilosci steroli. metoda wagowa, kolory¬ metryczna i metoda chromatografii cienkowarstwo¬ wej.Wszystkie te znane sposoby charakteryzuja sie duza pracochlonnoscia potrzebna na wykonanie ana¬ lizy, przy czym wymagaja stosunkowo duzych nakladów kosztów z uwagi na potrzebe uzycia cennych urzadzen i trudno dostepnych odczyn¬ ników. Oznaczanie frakcji tluszczowej jest nie¬ zmiernie dlugotrwale i zaleznie od rodzaju uzytego rozpuszczalnika trwa od 4 do 46 godzin. Metoda oznaczania zawartosci jaj na podstawie stwier¬ dzenia zawartosci kwasu lecytynofosforowego jest równiez bardzo pracochlonna i trwa okolo 48 go¬ dzin, natomiast na oznaczenie steroli, na przyklad droga kolorymetryczna zuzyc trzeba okolo 8 go¬ dzin czasu. 10 15 20 3fl Podane okolicznosci sa przyczyna, ze ooisane znane metody trudno jest zastosowac w warun¬ kach wymagajacych szybkiego operatywnego skon¬ trolowania zawartosci jaij w produktach, na przy¬ klad w warunkach prowadzonego procesu pro¬ dukcyjnego albo w razie koniecznosci zbadania duzej ilosci próbek.Maj*ac powyzsze niedogodnosci na uwadze po¬ stawiono sobie za cel opracowanie równie doklad¬ nego, lecz bardziej przyspieszonego sposobu ozna¬ czania ilosci jaj zawartych w 1 kg produktu spo¬ zywczego, na przyklad w makaronach.Zadanie-to zostalo rozwiazane przez opracowanie sposobu wedlug wynalazku polegajacego na tym, ze rozdrobniona próbke badanego produktu spo¬ zywczego do wielkosci czastek nie przekraczaja¬ cych 0,2 mm rozciera sie z chemicznie oczysz¬ czonym piaskiem i zalewa 1-bromonaftalenem po¬ nownie rozcierajac calosc przez okres 3 minut, a nastepnie przesacza sie przez saczek i 2^3 kro¬ ple otrzymanego klarownego przesaczal przenosi na pryzmat refraktometru i oznacza wspólczyn¬ nik refrakcji w temperaturze 20°C, a nastepnie otrzymany wynik odejmuje od ustalonego uprzed¬ nio wspólczynnika refrakcji czystego l^bromona- ftalenu i róznice przemnaza przez stala wielkosc okreslona dla danego rodzaju produktu, a w kon¬ cu otrzymany iloczyn wstawia do znanego wzoru na obliczenie zawartosci jaj otrzymujac w wy- 76 1463 niku stwierdzona ilosc jaj w 1 kg badanego pro¬ duktu.Jak sie okazuje sposób wedlug wynalazku daje dokladne wyniki nie odbiegajace od wyników osiagnietych za pomoca dotychczas stosowanych znanych metod. Najbardziej znamiennym osiagnie¬ ciem metody wedlug wynalazku jest znaczne skró-% cenie czasu oznaczania, który nie trwa dluzej jak 15 minut, a lacznie z przygotowaniem próby do analizy nie dluzej jak 45 minut.Sposób wedlug wynalazku przedstawiony jest blizej na przykladzie wykonania.Przyklad. Wzieto do analizy 10 gram prób¬ ki makaronu, w którym producent deklarowal za¬ wartosc dwóch jaj w 1 kg produktu. Po rozdrob¬ nieniu próbki do wielkosci czastek nie przekra¬ czajacych wymiaru 0,2 mm roztarto ja z 5 gra¬ mami chemicznie czystego piasku i nastepnie za¬ lano 10 ml ' 1-bromonaftalenu i calosc ponownie przez okolo 3 minuty rozcierano, a nastepnie prze¬ saczono przez saczek i uzyskany klarowny prze¬ sacz przeniesiono w ilosci 3 kropli na pryzmat refraktometru i oznaczono w temperaturze 20°C wspólczynnik refrakcji „B", którego wartosc wy¬ niosla 1,6586. Jednoczesnie osobno sprawdzono wspólczynnik refrakcji „C" czystego 1-bromona- ftalenu w te?j samej temperaturze, który wyniósl .l,65gCL ._.._ Róznice wspólczynników, a mianowicie B—C= =0,0036 przemnozono przez stala wielkosc „A" dla danego gatunku makaronu, to jest przez 585,50 uzyskujac iloczyn X=2,154. Stala wielkosc „A" rryznaczono na podstawie masy zuzytego 1- -broir ^naftalenu, wielkosci nawazki makaronu oraz procentowej zawartosci tluszczu ^okreslonego na podstawie przynajmniej 10 oznaczen tluszczu za pomoca znanej metody ekstrakcyjnej w róz- 76146 4 nych partiach makaronu tego samego gatunku,, na przyklad dwujajecznego.Ustalona doswiadczalnie stala wielkosc „A" slu¬ zy w laboratorium do obliczania wyniku anali¬ zy przy pojedynczych i seryjnych badaniach ja¬ kosciowych makaronów. Znajac wartosc „X"= =2,154 podstawiono ja do znanego i powszech¬ nie stosowanego wzoru okreslajacego ilosc jaj w 1 kg makaronu i uzyskano potwierdzenie zgod¬ nosci deklarowanej zawartosci jaj w badanym gatunku 'makaronu. Czas trwania calego ozna¬ czenia lacznie z przygotowaniem próbki i obli¬ czeniem wyniku wyniósl 45 minut. 15 PL PL