Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 76087 KI. 42k, 38/01 MKP GOln 19/00 CZf itLiWlA Urzedu PcrlelifaywCK Polskie) |*Bf '•"¦ t\ I Twórcy wynalazku: Edward Chmura, Waclaw Ofiarski, Roman Wójcik Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Mechaniczne „Ponar-Tarnów", Tarnów (Polska) Uchwyt do mocowania próbki w urzadzeniach sluzacych do badania wlasnosci fizycznych cial stalych Przedmiotem wynalazku jest uchwyt do mocowania próbki w urzadzeniach sluzacych do badan niektórych wlasnosci fizycznych cial stalych, zwlaszcza do badania wielkosci tarcia i zuzycia metali, stopów, tworzyw naturalnych i sztucznych.Uchwyty do mocowania próbek w znanych urzadzeniach sa w przewazajacej wiekszosci uchwytami szczekowymi, wykonanymi w róznych wariantach oraz stopniu skomplikowania i dostosowanymi do ksztaltu mocowanej w nich próbki. Wszystkie tego rodzaju uchwyty maja jedna zasadnicza wade: badana próbke mozna z nich wyjac dopiero po zakonczeniu zaprogramowanych badan. W przypadku koniecznosci przerwania badan i wyjecia próbki z uchwytu, powtórne jej zamocowanie w identycznym jak przed wyjeciem polozeniu jest albo niemozliwe, albo bardzo utrudnione.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji uchwytu do mocowania próbek badanych materialów, umozliwiajacego latwe i szybkie zarówno zamocowanie próbki, jak i wyjecie jej, a w razie potrzeby powtórne zamocowanie w identycznym polozeniu jak przed wyjeciem.Zgodnie z wytyczonym zadaniem uchwyt do mocowania próbek wyposazono w korpus przymocowany wahliwie do przechylnego stolu przy pomocy sworznia umieszczonego w dolnej jego czesci, natomiast w czesci górnej korpusu tak umieszczono gniazdo próbki, ze jego plaszczyzna symetrii przechodzi przez os sworznia.Wzdluz dluzszych boków korpusu wykonano rowki, w które wchodza ramiona klamry blokujacej próbke. W dolnej czesci gniazda znajduje sie wylot kanalu, w którym mozna umiescic termoelement do pomiaru tempera¬ tury próbki w czasie badan.Uchwyt wedlug wynalazku ma prosta konstrukcje, dzieki czemu mozliwe jest bardzo dokladne jego wykonanie. Konstrukcja uchytu zapewnia centryczne, osiowe i sztywne ustawienie próbki, co w konsekwencji niemal do zera eliminuje wplyw czynników ubocznych, mogacych znieksztalcic wyniki badan.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym pokazano widok z boku zamocowanego do stolu uchwytu z próbka w gniezdzie oraz przekrój wanienki, w której jest zanurzony.2 ^6 087 Uchwyt do mocowania próbki wedlug wynalazku ma korpus 1 na którego górnej scianie znajduje sie gniazdo 2 próbki. W górnej czesci korpusu 1, na kazdej z dwóch równoleglych wiekszych scian wykonany jest rowek 3 równolegly do sciany górnej. W rowkach tych znajduja sie ramiona klamry 4.Uchwyt zamocowany jest wahliwie na sworzniu 5 do przechylnego stolu 6, którego os obrotu oznaczono liczba 7. Sworzen 5 ma z obydwóch swych stron nakretki (nie pokazane na rysunku), unieruchamiajace uchwyt w czasie badan.Os sworznia 5 i plaszczyzna symetrii luku gniazda 2 leza w jednej plaszczyznie. Kmalek 8 laczy dno gniazda 2 zjedna ze scian korpusu 1. Uchwyt umieszczony jest w wanience 9 przymocowanej do przechylnego stolu 6.Odpowiednio uksztaltowana próbke 10 wklada sie do gniazda 2, a nastepnie mocuje, wsuwajac ramiona klamiy 4 w rowki 3 wedlug strzalki A. Tak osadzona próbka 10 jest zabezpieczona przed przesunieciem i nie wymaga zadnego centrowania.Stól przechylny 6 pod dzialaniem dzwigni obciazajaca z zawieszonym na niej obciazeniem (nie pokazane na rysunku) przesuwa sie do góry, w kierunku wskazanym strzalka B wraz z uchwytem wedlug wynalazku i zamocowana w nim próbka 10, która zostaje docisnieta do przeciwpróbki 11. W tym polozeniu uchwyt zostaje pozbawiony mozliwosci obracania sie przez zacisniecie go nakretkami na sworzniu 5, dzieki czemu próbka pozostaje w jednakowym polozeniu przez caly czas badania. Kanalek 8 sluzy do umieszczenia w nim termo- elementu w celu zmieizenia (po czesciowym nawierceniu próbki) temperatury obszaru bezposrednio przylega¬ jacego do powierzchni styku próbki i przeciwpróbki. Wanienka umozliwia przeprowadzenie badan w dowolnym osrodku smarnym, chlodzacym lub tym podobnym.Wymiar miedzy plaszczyznami próbki 10 i szerokosc gniazda 2 sa wykonane w tolerancji H8/h7 (suwliwie), co zapewnia prawidlowe osadzenie próbki w uchwycie i zabezpiecza przed , Jcantowaniem" jej pod dzialaniem sily tarcia.Zamocowanie badanej próbki przy pomocy klamry, unieruchomienie uchwytu nakretkami na sworzniu i suwliwe pasowanie próbki do gniazda zapewniaja tak trwale umiejscowienie próbki, ze badania mozna dowolna ilosc razy przerywac, a próbke wyjmowac, ogladac, mierzyc lub wazyc itp., bez obawy, ze po wyjeciu zostanie zamocowana w innym niz poprzednio polozeniu. PL PL