Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 19.05.1975 76059 KI. 21a\ 36/02 MKP H03k3/72 Twórcawynalazku: Józef Bajor Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne -.Przemyslu Weglowego Zaklad Elektroniki Górniczej, Tychy (Polska) Uklad elektryczny tranzystorowego generatora impulsów prostokatnych o malej wartosci wspólczynnika wypelnienia Przedmiotem wynalazku jest uklad elektryczny generatora impulsów prostokatnych o malej wartosci wspólczynnika wypelnienia zawierajacy czlon calkujacy, przerzutnik oraz czlon rozladowujacy. Sluzy do wytwarzania impulsów prostokatnych charakteryzujacych sie duza stromoscia zboczy oraz bardzo mala war¬ toscia wspólczynnika wypelnienia równiez w zakresie duzych wartosci okresu powtarzania.Znane sa generatory impulsów prostokatnych w postaci multiwibratorów astabilnych. Wada tych znanych generatorów jest niekorzystny ksztalt generowanego impulsu prostokatnego oraz zbyt duza wartosc wspólczynnika wypelnienia. Wady te sa istotne szczególnie w przypadku zasilania tymi impulsami elementów impulsowej automatyki i telemechaniki jak np. elektromechanicznych liczników lub wielotaktowych ukladów przekaznikowych zasilanych z galwanicznych zródel pradu. Wskutek duzej wartosci wspólczynnika wypelnienia wartosc stosunku mocy sredniej pobieranej ze zródla zasilania do mocy szczytowej impulsu jest równiez znaczna, co powoduje zbedne obciazenie galwanicznego zródla pradu. Znane generatory impulsów prostokatnych o stro¬ mych zboczach i malej wartosci wspólczynnika wypelnienia pracujace na zasadzie rozladowania linii dlugiej odznaczaja sie znacznym stopniem zlozonosci i nie nadaja sie do niektórych zastosowan.Celem wynalazku jest rozwiazanie prostego ukladu generatora wytwarzajacego impulsy prostokatne, charakteryzujace sie wystarczajaca duza stromoscia zboczy oraz mala wartoscia wspólczynnika wypelnienia zwlaszcza dla duzych wartosci okresu'powtarzania np. rzedu minuty.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukladu elektrycznego generatora impulsów prostokatnych zlozonego z ukladu calkujacego, przerzutnika Schmitta oraz ukladu rozladowujacego polaczonych w taki sposób, ze wyjscie ukladu calkujacego jest polaczone poprzez wtórnik emiterowy z wejsciem przerzutnika, którego wyjscie jest polaczone z wejsciem ukladu calkujacego za posrednictwem polaczonych szeregowo wtór¬ nika emiterowego i ukladu rozladowujacego.Uklad generatora wg wynalazku wytwarza impulsy prostokatne o korzystnych parametrach, zwlaszcza o malej wartosci wspólczynnika wypelnienia przy duzej stromosci zboczy i duzej wartosci okresu powtarzania.Pobierane poprzez wtórnik emiterowy z nieobciazonego pojemnosciowo wyjscia przerzutnika impulsy prosto¬ katne maja strome zbocza. Zastosowanie w ukladzie generatora czlonu calkujacego w postaci integratora Millera2 76 059 pozwala uzyskac znaczne wartosci okresu powtarzania. Mozliwosc znacznego zróznicowania czasu ladowania i rozladowania czlonu calkujacego umozliwia uzyskanie wspólczynnika wypelnienia o bardzo malej wartosci.Napiecie wyjsciowe generatora moze byc stosowane w impulsowych ukladach automatyki i telemechaniki zasilanych z galwanicznych zródel pradu. Mala wartosc wspólczynnika wypelnienia impulsów a tym m mala wartosc stosunku mocy sredniej do mocy szczytowej impulsu zapewnia ekonomiczne wykorzystanie zródla zasilania, co jest czynnikiem bardzo istotnym, szczególnie w urzadzeniach zasilanych z autonomicznych zródel zasilania.Przedmiot wynalazku jest pokazany na rysunku gdzie fig. 1 przedstawia schemat blokowy, a fig. 2 prak-. tyczne rozwiazanie.Wyjscie ukladu calkujacego 1 poprzez oddzielajacy wtórnik emiterowy 2 jest polaczone z wejsciem prze¬ rzutnika Schmitta 3, którego wyjscie poprzez wtórnik 4 oraz szeregowo z nim polaczony czlon rozladowujacy 5 jest polaczone z wejsciem ukladu calkujacego 1. Narastajace liniowo napiecie wyjsciowe wtórnika T2 po prze¬ kroczeniu pewnej wartosci powoduje zmiane stanu pracy przerzutnika Schmitia T3, T4, którego napiecie wyjsciowe skokiem wzrasta, powodujac za posrednictwem wtórnika T5 oraz czlonu rozladowujacego R8 rozla¬ dowanie ukladu calkujacego Millera Tl. Napiecie wyjsciowe ukladu calkujacego malejac powoduje poprzez wtórnik T2 zmiane stanu pracy przerzutnika Schmitta, którego napiecie wyjsciowe skokiem'maleje. Nastepnie cykl ten okresowo powtarza sie. Napiecie wyjsciowe pobierane jest z wyjscia wtórnika emiterowego T5. PL PL