Pierwszenstwo Zgloszenie.ogloszono: 30.05.1973 r.Opis patentowy opublikowano: 31.12.1975 76 021 KI. 60a, 15/14 MKP F15b 15/14 Twórcy wynalazku: Adolf Drewniak, Zbigniew Raczka, Janusz Smuzyn- ski, Henryk Gaclawski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Mechaniza- cyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Silownik hydrauliczny Przedmiotem wynalazku jest silownik hydra¬ uliczny, skladajacy sie z cylindra i tloka zakonczo- nega tloczyskiem, przeznaczony do uzyskiwania ruchu posuwisto-zwrotnego.Znane silowniki hydrauliczne maja cylindry wy¬ posazone na obu koncach w pokrywy stanowiace dna tych cylindrów. Laczenie pokryw z cylindrem dokonywane jest za pomoca polaczenia gwintowe¬ go, albo za pomoca przewleczki o przekroju pro¬ stokatnym lub kolowym osadzonej przymusowo w obwodowym wspólnym rowku cylindra i pokrywy.Polaczenie gwintowe moze byc stosowane skutecz¬ nie przy wysokich cisnieniach medium w cylindrze, jedynie dla tych cylindrów, które wykonane sa z materialu gwarantujacego dostateczna wytrzyma¬ losc gwintu, na przyklad ze stali.Ograniczenie bierze sie stad, ze powierzchnia gwintowa oslabia przekrój cylindra na glebokosci gwintu iw przypadku zastosowania na przyklad na cylinder tworzywa o strukturze warstwowej po¬ woduje scinanie warstw na glebokosci gwintu. La¬ czenie pokryw z cylindrem za pomoca przewleczek polega na wciskaniu przewleczki w obwodowy ro¬ wek wspólny dla cylindra i pokrywy. Podczas wciskania przewleczka odksztalca sie plastycznie, przybierajac ksztalt kolowy. Konstrukcja polacze¬ nia pokryw z cylindrem za pomoca" przewleczek jest bardzo prosta i zwarta, jednak i ta konstruk¬ cja ma wady. Przewleczka osadzona w rowku pod dzialaniem sil sprezystosci, jest docisnieta swoja 10 15 20 30 z zewnetrzna kolowa powierzchnia do dna rowka w pokrywie. Miedzy wewnetrzna kolowa powierzch¬ nia przewleczki, a dnem rowka w cylindrze ist¬ nieje zawsze luz promieniowy, podyktowany cho¬ ciazby wymogami montazowymi. Zwiekszanie luzu ulatwia przewlekanie przewleczki, ale równoczes¬ nie, dla tej samej przewleczki, zmniejsza po¬ wierzchnie docisku miedzy boczna scianka przew¬ leczki, a boczna scianka rowka w cylindrze, co pogarsza rozklad nacisków miedzy tymi scianka¬ mi, szczególnie niekorzystny, gdyz pulsacje cisnie¬ nia medium w silowniku powoduja szybkie ni¬ szczenie krawedzi rowka i tym samym niszczenie polaczenia. Polaczenie takie .moze byc stosowane tylko dla nizszych cisnien. W zwiazku z tym chcac stosowac takie polaczenie dla wyzszych cisnien w cylindrze, nalezy zwiekszyc przekrój przewleczki, ale to prowadzi do utrudnienia montazu. Szcze¬ gólnie niekorzystne jest stosowanie przewleczek o przekroju kolowym, dla. których styk z powierzch¬ nia wspólpracujaca jest zawsze liniowy. Jest to niekorzystne, zwlaszcza przy wspólpracy przew¬ leczki z cylindrem wykonanym z tworzywa lami¬ natowego. Wada znanych silowników wynikajacych z wlasciwosci polaczenia pokryw z cylindrem jest to, ze wykluczaja one stosowanie na cylindry rur epoksydowych lub poliestrowych zbrojonych mata z wlókna szklanego, mimo korzystnych cech wy¬ trzymalosciowych tych materialów i zalet techno¬ logicznych. Rury te bowiem juz w czasie ich pro- 76 021 i3 76 021 4 dukcji otrzymuja srednice wewnetrzna i gladkosc powierzchni stosowana dla silowników hydraulicz¬ nych. •• Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych wad, czyli zmniejszenie nacisków jednostko¬ wych miedzy boczna scianka przewleczki, a bocz¬ na scianka rowka cylindra. Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie zwiekszenia powierzchni styku miedzy przewleczka, a laczonymi ta przew- leczka cylindrem i pokrywa, przy równoczesnym zachowaniu luzu promieniowego miedzy przewlecz- . ka a dnem rowka cylindra. Dzieki temu mozna na cylindry stosowac rury z epoksydu lub poli¬ estru zbrojone matami "z wlókna szklanego.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, zwiekszenie powierzchni styku miedzy przewleczka, a laczony¬ mi ta przewleczka cylindrem i pokrywa, przy rów¬ noczesnym zachowaniu luzu promieniowego mie¬ dzy przewleczka, a dnem rowka cylindra, uzyska¬ no w ten sppsób, ze rowek dla przewleczki mie¬ szczacy sie na zewnetrznej cylindrycznej powierz¬ chni cylindra, wykonano znacznie szerszy od row¬ ka pokrywy, którego szerokosc jest równa gru¬ bosci przewleczki oraz umieszczono w tym szer¬ szym rowku dodatkowo co najmniej jeden piers¬ cien majacy w przekroju osiowym ksztalt pro¬ stokatny, wykonany z tworzywa o wewnetrznej budowie ziarnistej lub bezpostaciowej. Dodatkowy pierscien moze byc jednolity lub moze byc zlozony z dwóch pólpierscieni. Umieszczenie w rowku cy¬ lindra dodatkowego pierscienia zapewnia stala po¬ wierzchnie styku miedzy przewleczka, a laczony¬ mi ta przewleczka cylindrem i pokrywa, niezalez¬ nie od zmiany luzu promieniowego miedzy przew¬ leczka, a dnem rowka cylindra. Najbardziej sku¬ teczny jest pierscien jednolity, chociaz zakladanie go sprawia najwiecej klopotów w porównaniu z pierscieniem przecietym oraz pierscieniem zlozo¬ nym z dwóch pólpolówek.Przyklad wykonania silownika hydraulicznego we.dlug wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig, 1 przedstawia przekrój osiowy cy¬ lindra, a fig. 2 przedstawia przekrój czastkowy miejsca laczenia pokrywy z cylindrem.Jak uwidoczniono na fig. 1, cylinder 1 ma na pbu koncach pokrywy 2, 3 stanowiace dna tego- cylindra oraz umieszczony wewnatrz cylindra tlok 4 z tlocizyskiem 5 wystajacym ma zewnatrz po¬ krywy 3. W przykladzie wykonania przedstawiono cylinder z tloczyskiem jednostronnym, jednak z równym powodzeniem moze byc stosowany cylin¬ der z tloczyskiem dwustronnym. Na obu koncach cylindra 1 na jego zewnetrznej powierzchni sa wykonane obwodowe rowki 6, 7. W przedniej cze¬ sci obu pokryw 2 i 3 na ich wewnetrznej powierz¬ chni sa wykonane obwodowe rowki 8, 9 oraz prze¬ lotowy otwór dla przymusowego osadzenia przew- leczek 10, 11 w rowkach 6, 7 i 8, 9. W przyklado¬ wym rozwiazaniu przewleczki sa prostokatne w przekroju poprzecznym. Obwodowe rowki 8, 9 obu pokryw maja szerokosc równa grubosci przewle- czek osadzonych w tych rowkach. Kazdy z obwo¬ dowych rowków 6 i 7 cylindra jest znacznie szer¬ szy od kazdego rowka 8 i 9 obu pokryw, co umoz¬ liwia osadzenie w kazdym szerszym rowku pier¬ scienia 12 o grubosci równej glebokosci rowka szerszego. Pierscien 12 jest wykonany z materialu o wewnetrznej strukturze ziarnistej lub bezposta¬ ciowej. Dla zabezpieczenia wnetrza silownika przed przeciekami w miejscach laczenia pokryw z cy¬ lindrem jest umieszczony na jednym koncu" cylin¬ dra 1 korek 14 z giumowa uszczelka 15 na obwo¬ dzie sprzegniety z pokrywa 2. Na drugim koncu jest umieszczona tuleja 16 z kolnierzem, wyposa- t zona równiez na obwodzie w zewnetrzna uszczelke 17 oraz w wewnetrzna uszczelke 18. Napór cieczy na korek 14 i/lub tuleje 16 powoduje, ze pokrywa 2 i/lub pokrywa 3 opiera sie i naciska na przew- leczke 10 i/lub przewleczke 11, pierscien 12 i/lub pierscien 13, przenoszacy naciski na scianki bocz¬ ne rowka 7 cylindra hydraulicznego.Wynalazek umozliwia wykonanie silowników hy¬ draulicznych z cylindrami z tworzyw sztucznych, co obniza koszt i ciezar silownika i rozszerzy jego zastosowanie na przyklad do przepompowywania pod wysokim cisnieniem rozmaitych cieczy che¬ micznie aktywnych, jesli w silowniku zastosuje, sie uszczelnienie odporne na aktywne chemikalia, a stalowy drag tloka pokryje warstwa z epoksydu lub poliamidu. PL PL