Pierwszenstwo: 20.07.1972 (P. 156 854) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75871 KI. 7h,1/44 MKP B21k 1/44 Twórcy wynalazku: Józef Rypulak, Edward Nowak Uprawniony z patentu tymczasowego: Zabierzowska Fabryka Maszyn, Zabierzów k/Krakowa (Polska) Tlocznia do wyrobu sworzni srub, nitów i tym podobnych przedmiotów Wynalazek dotyczy tloczni do wyrobu sworzni srub, nitów i tym podobnych przedmiotów z matryca niedzielona odcinajaca pólfabrykat.W znanych tloczniach glowica wraz z osadzonymi w niej matrycami wykonuje ruch obrotowy o 180° zajmujac dwie pozycje powtarzajace sie cyklicznie. Proces speczania na znanych tloczniach odbywa sie w sposób nastepujacy: w czasie postoju glowicy drut zostaje wprowadzony przez tulejke wprowadzajaco-tnaca wprost do matrycy speczajacej do oparcia o zderzak, po czym zostaje uciety odpowiedni kawalek drutu przez obracajaca sie glowice i podany w polozenie tloczenia wstepnego. Po wykonaniu wstepnego tloczenia glowica ponownie obraca sie w polozenie pierwotne, gdzie nastepuje: tloczenie wykanczajace, wypchanie gotowego wyrobu, oraz podanie drutu do zderzaka. Po czym cykl sie powtarza. W znanych tloczniach podawany jest jeden drut do glowicy oraz sa dwie matryce rozmieszczone symetrycznie wzgledem osi obrotu glowicy i oddalone od siebie o 180°. Dla dokladnego ustawienia matrycy w osi tulejki wprowadzajaco-tnacej stosowany jest odpowiedni mechanizm ryglujacy, który zwalnia glowice przed kazdym obrotem.Wada znanych rozwiazan tloczni jest to, ze glowica wykonuje w czasie jednego cyklu pracy obrót o kat 360°, co przy ustawieniu o 180° wymaga bardzo duzej dokladnosci ustawienia matrycy w osi podawanego preta w granicach 0,01 mm. Poza tym dla ustawienia matrycy w osi podawanego preta stosowanyjest rygiel napedzany specjalnym mechanizmem.Inna wada znanych rozwiazan jest to, ze dla obrócenia glowicy o kat 180° nalezy pokonywac duza sile bezwladnosci, a zatem nadmierne zuzywanie sie mechanizmu napedzajacego.Wada znanych tloczni jest równiez to, ze do matrycy podawany jest jeden drut przez co wydajnosc jest niewielka.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych wad i niedogodnosci. Aby osiagnac ten cel wytyczono sobie zadanie opracowania konstrukcji tloczni bez potrzeby ryglowania glowicy specjalnym mechanizmem oraz zwiekszenie wydajnosci przy optymalnych obrotach walu korbowego.Zgodnie z wytyczonym zadaniem tlocznia posiada glowice wahliwa, w której sa umieszczone matryce w ilosci wiekszej niz jedna para, a ustawienie matrycy w osi tulejek wprowadzajaco-ucinajacych odbywa sie przy pomocy zderzaków nastawnych. Naped glowicy odbywa sie za pomoca krzywki poprzez dwustronny amortyza-2 75 871 tor, uklad dzwigniowy, zas wielkosc wychylenia glowicy regulowana jest przez nastawny mechanizm jarzmowy.Takie rozwiazanie zezwolilo na równoczesne wprowadzenie do tulejek wprowadzajaco-tnacych drutów lub pretów w ilosci wiekszej nizjeden drut lub pret.Tlocznia do wyrobu sworzni srub, nitów i tym podobnych przedmiotów wedlug wynalazku charakteryzuje sie duza wydajnoscia, spokojna praca ze wzgledu na niewielka ilosc mechanizmów oraz latwa wymiana narzedzi.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedsta- \ wia widok tloczni z góry, a fig. 2 — ta sama tlocznie w przekroju wzdluz linii A—A.Tlocznia wedlug wynalazku sklada sie z korpusu, w którym ulozyskowana jest glowica 6 napedzana od walka 4 za pomoca krzywki 9 i ukladu dzwigni 12. Silnik elektryczny 1 napedza za posrednictwem przekladni 3 wal korbowy 2, który wprawia w ruch posuwisto-zwrotny suwak narzedziowy 5. Wal 4 napedzany jest od walu korbowego za pomoca kól zebatych 7 i 8. Od walu korbowego przenoszony jest równiez naped na kola podajnika drutu 24 za pomoca krzywki 21 i dzwigni 22, oraz mechanizmu zabierajacego 23. Ustawienie zderzaków drutu 18 nastepuje za pomoca krzywek 20 przytwierdzonych do suwaka narzedziowego oraz ukladu dzwigniowego 19. Tulejki wprowadzajaco-ucinajace drut 25 wbudowane sa w korpus maszyny. Ustawienie matrycy 17 w osi tulejki wprowadzajaco-ucinajacej drut odbywa sie przy pomocy zderzaków 15. Wielkosc kata wychylenia glowicy reguluje sie przy pomocy mechanizmu jarzmowego 13.Proces speczania na tloczni wedlug wynalazku odbywa sie nastepujaco: drut wprowadzony zostaje przy pomocy podajnika przez tulejke wprowadzajaco-tnaca wprost do matrycy speczajacej zamocowanej w glowicy.Przez obrót glowicy o odpowiedni kat nastepuje ucinanie i przenoszenie ucietego odcinka drutu w os speczania wstepnego, gdzie nastepuje speczenie wstepne. Dlugosc odcietego drutu nastawia sie przy pomocy zderzaka.Obrót glowicy w przeciwnym kierunku powoduje uciecie i przeniesienie drugiego odcinka w os speczania wstepnego, a równoczesnie powrót pierwszego odcinka w os podawania. Przy ruchu suwaka do przodu nastepuje równoczesnie speczanie wstepne drugiego odcinka i speczanie wykanczajace pierwszego odcinka. Podczas ruchu suwaka do tylu podawany drut do matrycy wypycha gotowa odkuwke odcinka pierwszego i po obrocie glowicy cykl sie powtarza. Przez zastosowanie tulejek tnacych i matryc symetrycznie zamocowanych wzgledem osi wahania matrycy uzyskujemy podwójne jej dzialanie, zatem podwójna wydajnosc tloczni.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony tylko do opisanego szczególowo i przedstawionego na rysunku przykladu jego wykonania a mianowicie mozna na przyklad przez zastosowanie w glowicy wiekszej ilosci par matryc oraz zwiekszenie ilosci tulejek wprowadzajaco-ucinajacych zwiekszyc ilosc podawanych drutów lub pretów. PL PL