Pierwszenstwo: 14.07.1972 (P. 156702) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 12.05.1975 75840 KI. 67a, 5 MKP B24b3/34 Twórcy wynalazku: Wojciech Kosmala, Jerzy Mirowski, Wieslaw Kozyra Uprawniony z patentu tymczasowego: Tarnobrzeska Fabryka Obrabiarek im. Gen. K. Swierczewskiego, Tarnobrzeg (Polska) Urzadzenie do ostrzenia narzedzi jednoostrzowych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ostrzenia narzedzi jednoostrzowych, zwlaszcza do promieni nozy tokarskich, strugarskich i innych.Znane sa urzadzenia uniwersalne do ostrzenia narzedzi jednoostrzowych, skladajace sie z plyty podsta¬ wowej z nastawnymi zderzakami bocznymi, mocowanej bezposrednio na stole obrabiarki, na której osadzona jest obrotowo wokól przesunietej osi plyta wahliwa z kolkami oporowymi. Na plycie tej spoczywa stól z nalozo¬ nymi na siebie dwoma elementami kolyskowymi wychylajacymi sie w plaszczyznach wzajemnie do siebie prostopadlych, przy czym na elemencie kolyskowym górnym umiejscowiona jest obrotowo wokól osi pionowej plyta imakowa. Na wahliwej poziomej plycie, osadzona jest tuleja wraz z ustawiakiem ostrza narzedzia, który posiada wyciecia z dwoma stalymi krawedziami ustalajacymi, oraz skojarzonymi dwoma krawedziami rucho¬ mymi o jednym stopniu swobody. Ustawiak ten posiada od strony powierzchni roboczej sciernicy — powierz¬ chnie ustalajaca, która umozliwia ustawienie odleglosci osi obrotu poziomej plyty wahliwej od powierzchni roboczej sciernicy.Znane sa równiez urzadzenia do szlifowania promieni narzedzi jednoostrzowych, skladajace sie z prowad¬ nicy w ksztalcie pólkola, na której umocowany jest suport z plyta wahliwa spoczywajaca bezposrednio na prowadnicy i posiadajaca ruch wahadlowy w plaszczyznie poziomej. Na plycie tej zamocowana jest plyta imakowa z urzadzeniem do przesuwu narzedzia w kierunku powierzchni roboczej sciernicy. Wielkosc wychylenia suportu na prowadnicy ustalana jest przy pomocy dwóch zderzaków przesuwnych, przy czym maksymalny kat wychylenia suportu wynosi 65°. Do prowadnicy przymocowany jest szytwno wspornik zodchylnym ustawia¬ kiem noza, który sklada sie z korpusu i dwóch regulowanych plytek, umozliwiajacych ustawienie narzedzia w zakresie kata wierzcholkowego od 45° do 125p. Ustawianie plytek dokonuje sie przy pomocy przekladni slimakowej i kulki oporowej, co ma zapewnic symetryczne rozwieranie sie plytek ustawczycL Konstrukcje znanych dotychczas urzadzen do ostrzenia narzedzi jednoostrzowych posiadaja szereg wad, majacych wplyw na dokladnosc wykonania promieni, na zwiekszenie czasu pomocniczego który jest niewspól¬ miernie duzy w porównaniu do czasu szlifowania, oraz na ograniczony zakres ostrzonych narzedzi.2 75840 W urzadzeniach tych nie mozna ostrzyc wszystkich znanych rodzajów nozy, a takze najczesciej stosowa¬ nych — np. NNBe i NNBf, których mocowanie na plycie imakowej jest niemozliwe. To samo dotyczy szlifowania nozy malych i oprawkowych. Znane urzadzenia pozwalaja ostrzyc jedynie noze których os symetrii kata wierz¬ cholkowego e jest odchylona od osi trzonka noza maksimum do 25°, przy czym najmniejsza calkowita dlugosc noza nie moze byc mniejsza od 80 mm. W urzadzeniach tych nie ma mozliwosci wstepnego ustawienia osi obrotu wahliwej czesci przyrzadu w plaszczyznie szlifowania, co uniemozliwia uzyskanie dokladnego promienia na szlifowanym nozu.Z konstrukcji znanych urzadzen, wynika, ze ustawienie osi obrotu w plaszczyznie szlifowania noza odbywa sie droga obserwacji iskry w momencie dosuniecia wierzcholka noza do sciernicy, lecz tylko w tych przypada kach, gdy nóz bedzie taki wierzcholek posiadac. W przypadku zas, gdy nóz bedzie posiadac zamiast ostrego* wierzcholka - promien, lub wyszczerbienie, ustalenie osi obrotu staje sie mozliwe tylko po dokonaniu doklad-' nych pomiarów i skomplikowanych przeliczen.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wyzej wymienionych niedogodnosci i opracowanie takiego urzadze¬ nia, przy pomocy którego bedzie mozliwe wykonywanie dokladnych promieni droga szlifowania na kacie wierz¬ cholkowym narzedzi jednoostrzowych w szerokim asortymencie. Aby cel ten mógl byc osiagniety, konieczne jest urzadzenie pozwalajace na dokladne ustawienie osi obrotu w plaszczyznie styku wierzcholka ostrza i w plaszczyznie roboczej sciernicy. Ma to szczególne znaczenie dla narzedzi w przemysle lozyskowym, gdzie dokladnosc promienia narzedzia waha sie w granicach od 0,1 do 0,3 mm.W zwiazku z tym, celowe jest wprowadzenie do przemyslu narzedziowego urzadzenia, pozwalajacego na szlifowanie promieni na krawedzi noza utworzonej przez przecinajace sie powierzchnie przylozenia — glówna i pomocnicza. Urzadzenie takie powinno posiadac mozliwosc: dokladnego wstepnego ustawienia osi obrotu w plaszczyznie szlifowania, dokladnego podzialu kata wierzcholkowego narzedzia „e" na polowy, ustawienia wierzcholka kata -"e" w osi obrotu urzadzenia niezaleznie od stanu powierzchni ostrza. Ponadto przedmiotowe urzadzenie powinno umozliwic i zapewnic mocowanie nozy róznych rodzajów, wielkosci i ksztaltów.Zgodnie z wytyczonym zadaniem, urzadzenie wedlug wynalazku wykonano w ten sposób, ze wierzcholek czesci tnacej ostrzonego narzedzia umocowanego w imaku pokrywa sie z osia obrotu urzadzenia. Samo narzedzie ustawiane jest do ostrzenia miedzy plytkami ustalajacymi ustawiaka. Kat rozwarcia plytek ustalajacych usta- wiaka odpowiada kazdorazowo katowi wierzcholkowemu czesci tnacej ostrzonego narzedzia. Ustawiak na które¬ go ramionach zamontowane sa plytki ustalajace zbudowany jest na zasadzie cyrkla kreslarskiego w ten sposób, ze os obrotu urzadzenia jest równoczesnie osia obrotu ramion ustawiaka, co pozwala na dokladny podzial kata wierzcholkowego na polowy przy symetrycznym i wymuszonym rozwieraniu ramion plylek ustalajacych usta¬ wiaka. Rozwiazanie takie pozwala na dokladne ustawienie do ostrzenia nozy o dowolnym kacie wierzchol¬ kowym czesci tnacej a takze na dokladne ustawienie osi obrotu urzadzenia w plaszczyznie czolowej (roboczej) sciernicy.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada element imakowy sluzacy do mocowania narzedzi, który wykonany jest w ksztalcie wycinka kola, a jego os obrotu jest przesunieta mimosrodowo w stosunku do srodka wycinka kolowego elementu imakowego i znajduje sie w poblizu osi obrotu urzadzenia. Ponadto element ten posiada wyjecie promieniowe pozwalajace mu na obustronne wychylanie sie wokól osi obrotu stolika, oraz odpowiednio usytuowane rowki teowe umozliwiajace mocowanie nozy o róznych ksztaltach i wielkosciach. Element imakowy ma moznosc posuwu w kierunku osi obrotu urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku zostalo uwidocznione w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z góry, fig. 2—jego widok z boku, natomiast fig. 3 — przedstawia widok z góry ustawienia noza w plytkach ustawiaka.Jak uwidoczniono na fig. 1, 2 i 3 przedmiotowe urzadzenie sklada sie z plyty stalej 1 o ksztalcie prowad¬ nicy na której umieszczona jest plyta nosna obrotnicy 2 majaca mozliwosc przesuwania sie w kierunku równoleg¬ lym do powierzchni roboczej sciernicy i stolu obrabiarki w którym osadzona jest sztywno tuleja 3.Na zewnetrznej powierzchni tulei 3 ulozy skowany jest element wahliwy 4 uregulowanym dosuwem w kie* runku osi obrotu Os urzadzenia. Wielkosc wychylenia plyty obrotnicy 2 o okreslony kat ustalana jest przy pomocy zderzaków 5.Na plycie nosnej znajduje sie element imakowy 6 z wyjeciem promieniowym 7 i rowkami teowymi 8, skladajacy sie z dwóch plyt osadzonych na wsporniku 9, które maja mozliwosc wychylenia elementu w dwóch plaszczyznach wzajemnie do siebie prostopadlych. Ponadto plyta górna elementu imakowego (stolik) posiada mozliwosc obrotu wokól osi elementu imakowego znajdujacego sie w poblizu osi obrotu urzadzenia, co umozli¬ wia mocowanie na urzadzeniu dowolnych rodzajów i k^tnltów nozy.Otwór w tulei 3 jest miejscem osadzania ustawiaka 10, a kolek bazujacy 11 ustawiaka zapewnia równolegle ustawienie plaszczyzn ustawczych ustawiaka do powierzchni roboczej 12 sciernicy, przy jednoczesnym ustawie-75840 3 niu plaszczyzn ustawczych w osi obrotu urzadzenia Os. Ustawienie kata wierzcholkowego noza e odbywa sie na powierzchniach przylozenia ostrza noza 13 i powierzchniach ustawczych plytek ustawiaka 14, co gwarantuje dokladne ustawienie wierzcholka kata e w osi obrotu urzadzenia Os niezaleznie od wielkosci kata e i stanu powierzchni ostrza narzedzia.Ustawienie osi obrotu urzadzenia w plaszczyznie czolowej sciernicy dokonuje sie za pomoca linialu krawedziowego 15, opierajac go o czolo sciernicy i powierzchni ustawczej plytek 14, przy rozwarciu kata e do 180°. Równolegle ustawienie urzadzenia do powierzchni sciernicy odbywa sie za pomoca wpustu 16, który bazowany jest w kanale stolu obrabiarki (nie uwidoczniony na rysunkul Po zamocowaniu urzadzenia, przesuwamy go po plycie stalej 1, dosuwajac je do kostki oporowej 17, po czym ustawia sie os urzadzenia Os w plaszczyznie roboczej sciernicy 12 za pomoca linialu krawedziowego 15.Element imakowy 6 ustawiamy pod zadanym katem, natomiast nóz na stoiku ustawiony jest w plytkach ustalaja¬ cych ustawiaka. Po ustawieniu i zamocowaniu noza wyjmujemy ustawiak 10 z tulei 3, ustawiamy zderzak 5 na polowy kata e i przesuwamy urzadzenie do kostki oporowej 17.Wielkosc dosuwu noza „X" do sciernicy, obliczamy ze wzoru: x = sin € uwidocznionego na plycie stalej 1# Ostrzenie narzedzia odbywa sie przez wykonywanie ruchu wahadlowego przy pomocy tulejki obrotowej 18, po uprzednim odblokowaniu zatrzasku 19. Ustawiak 10 mozna wysuwac na dowolna wysokosc w zaleznosci od wielkosci przekroju trzonka noza.Na przedmiotowym urzadzeniu istnieje mozliwosc ostrzenia noza jednoczesnie na promieniu i obydwóch powierzchniach przylozenia, bez koniecznosci wstepnego szlifowania powierzchni przylozenia w poprzedzajacej operacji. PL PL