Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75683 K). 49a,47/08 MKP B23b 47/08 Twórcy wynalazku: Julian Dydynski, Piotr Barabasz Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Mechaniczne „Ponar-Tarnów", Tarnów(Polska) Wiertarka z napedem pneumatycznym Wiertarka z napedem pneumatycznym przystosowana do wymiany zespolów pneumatycznych wrzeciona ma szczególnie korzystne zastosowanie przy wierceniu kilku otworów jednoczesnie z róznych stron przedmiotu obrabianego i pod róznymi katami w ukladzie pionowym lub poziomym.Znane dotychczas wiertarki z napedem pneumatycznym maja jedynie pneumatyczny naped obrotów wrzeciona, natomiast posuw roboczy odbywa sie jecznie lub mechanicznie ze stopniowa regulacja wielkosci posuwu.Rozwiazania takie maja pewne wady i niedogodnosci przy ich stosowaniu. W przypadku zespolowego wiercenia kilku otworów nierównoleglych jest utrudnione jednoczesne sterowanie napedem obrotów i posuwem wrzecion roboczych wszystkich zespolów wiertarskich danego ukladu. Naped mechaniczny posuwu roboczego stosowany w tych rozwiazaniach powoduje szybsze zuzycie ostrza narzedzia ze wzgledu na nieelastyczne dzialanie takiego napedu, przy czym czynnosci przy sterowaniu i obslugiwaniu takich urzadzen sa klopotliwe.Celem wynalazku jest unikniecie wad i niedogodnosci stosowania dotychczasowych rozwiazan. Dla osiagniecia tego celu postanowiono opracowac taka konstrukcje wiertarki, w której jednym nacisnieciem przycisku sterowniczego bedzie uruchomiony naped obrotów i posuwu wrzeciona roboczego wiertarki, przy mozliwosci stosowania bezstopniowej regulacji posuwu podczas pracy obrabiarki.Wytyczone zadanie osiaga sie w konstrukcji wiertarki z napedem pneumatycznym, która oprócz napedu pneumatycznego obrotów wrzeciona roboczego ma równiez urzadzenie dla napedu pneumatycznego posuwu roboczego wrzeciona, dzieki czemu mozna uzyskac jednoczesne uruchomienie obrotów wrzeciona i jego posuwu za jednym nacisnieciem przycisku urzadzenia sterujacego pneumatycznie lub przez otworzenie zaworu, sterujace- 9^ ukladem zespolów wiertarskich, uzyskujac jednoczesnie mozliwosci regulacji bezstopniowej posuwu robocze¬ go nawet podczas pracy wiertarki.Naped pneumatyczny posuwu wrzeciona roboczego uzyskuje sie przez umieszczenie znanego wrzeciona wiertarskiego z pneumatycznym napedem obrotów, w tulei zamknietej od tylu pokrywa, zawierajaca otwory dla przeplywu powietrza, polaczona sztywnie z tloczyskiem i osadzonym na nim tloku cylindra pneumatycznego, przy czym tuleja ta umieszczona suwliwie w przedniej czesci korpusu i uszczelniona w tylnej swojej czesci wzgledem korpusu a w przedniej czesci jest zabezpieczona przed obrotem na przyklad za pomoca wielowy-2 75 683 pustów wspólpracujacych z wielowypustowym pierscieniem zamocowanym w korpusie cylindra, przy zachowa¬ niu potrzebnych luzów, a prócz tego w tylnej czesci korpusu, w bocznej scianie cylindra pneumatycznego znajduje sie urzadzenie sterujace, zawierajace tloczek sterujacy umieszczony w otworze poprzecznym, którego poszczególne segmenty lacza sie poprzez otwory usytuowane wzdluz i w poprzek tej sciany, z wlotem dla powietrza sprezonego, z pirzestrzenia czynna w cylindrze pneumatycznym laczaca sie z regulatorem wielkosci posuwu roboczego, z przestrzenia miedzy dnem cylindra i pokrywa tulei w której jest umieszczone wrzeciono wiertarskie, z przestrzenia pod przyciskiem wlacznika laczaca sie z wlotem powietrza, z przestrzenia pod przyciskiem wylacznika laczaca sie z atmosfera poprzez otwór podluzny i dysze wylotowa a przez inny otwór wzdluz sciany cylindra z przestrzenia w otworze poprzecznym po drugiej stronie tloczka sterujacego.Na przedluzeniu tloczyska, na zewnatrz korpusu cylindra pneumatycznego umieszczona jest plyta ustalona przed obrotem, na przyklad kolkiem osadzonym w pokrywie cylindra umieszczonym suwliwie w otworze tej plyty, na której umocowane sa dwie sruby regulacyjne, jedna sluzy dla zamkniecia otworu dyszy wylotowej po uzyskaniu zadanej dlugosci wiercenia a druga sluzy do uruchomienia amortyzatora hydraulicznego w przypadku wiercenia otworów przelotowych. W bocznej scianie cylindra pneumatycznego w poblizu jego dna jest usytuowany promieniowo niewielki otwór przelotowy zamkniety czesciowo stozkowym zakonczeniem sruby regulacyjnej, która ma kanalek dla przelotu powietrza, dzieki czemu uzyskuje sie bezstopniowa regulacje posuwu roboczegonarzedzia. \ Techniczne i techniczno-uzytkowe skutki wynalazku sa nastepujace: W przypadku zespolowego wiercenia kilku otworów nierównoleglych uzyskuje sie mozliwosci jednoczesnego sterowania napedem pneumatycznym obrotów i posuwów roboczych wszystkich zespolów wiertarskich danego ukladu, co zmniejsza pracochlonnosc prac tego rodzaju. Zwieksza sie trwalosc ostrzy narzedzi, dzieki uzyskaniu bezstopniowej regulaqi wielkosci posuwów, przy elastycznym i równomiernym posuwie. Ponadto czynnosci zwiazane z obsluga wiertarek sa prostrze i mniej klopotliwe.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia widok wiertarki z jednym zespolem wiertarskim w rzucie pionowym, fig. 2 — zespól wiertarski w przekroju podluznym, czesciowym, fig. 3 — ten sam zespól w widoku, fig. 4 — fragment przekroju z urzadzeniem regula¬ cyjnym, a fig. 5 — uklad czterech zespolów wiertarskich na jednym stanowisku roboczym.Jak uwidoczniono na fig. 1 — fig. 5 wiertarka wedlug wynalazku zawiera jeden lub kilka zespolów wiertarskich dowolnie usytuowanych wzgledem przedmiotu obrabianego. Zespól wiertarski sklada sie z nastepu¬ jacych elementów: W korpusie 1 umieszczona jest tuleja 2 prowadzona suwliwie, w przedniej swojej czesci w pierscieniu 3 przy pomocy wielowypustów 4 z okreslonymi luzami i uszczelniona w tylnej swojej Czesci wzgledem korpusu 1. Wewnatrz tulei 2 umieszczony jest normalny zespól pneumatyczny wiertarskiego wrzeciona 5 ustalony od przodu nakretka 6 a od tylu pokrywa 7 z otworami dla przelotu powietrza. Pierscien 3 jest docisniety nakretka 8 do korpusu 1. Na stozku 9 wrzeciona 5 umieszcza sie uchwyt mocujacy narzedzie robocze. Tylna czesc korpusu 1 zawiera cylinder 10, w którym umieszczony jest tlok 11 osadzony na tloczysku 12 polaczonym przy pomocy gwintu z pokrywa 7 tulei 2.W scianie bocznej cylindra 10 jest wykonany otwór 13 dla podlaczenia przewodu powietrznego 14. Otwór ten laczy sie z podluznym otworem 15 prowadzacym powietrze sprezone wewnatrz sciany cylindra 10 do poprzecznego otworu 16 wktóiym jest umieszczony sterujacy tloczek 17. Otwór 16 laczy sie z przestrzenia czynna wewnatrz cylindra 10, to jest po stronie przedniej wzgledem tloka 11, poprzez podluzny otwór 18 i promieniowy 19, a z przestrzenia miedzy pokrywa 7 i dnem cylindra 10, poprzez podluzny otwór 20 i promieniowy 21.Podluzny otwór 15 laczy sie równiez z przestrzenia pod przyciskiem recznego wlacznika 22, poprzez otwór 23 i 24, a przestrzen ta laczyr sie z otworem 16 przez otwór 25. Otwór 16 laczy sie równiez poprzez otwory 26 i 27 z przestrzenia pod przyciskiem recznego wylacznika 28, która przez otwór 29 laczy sie z przestrzenia w otworze 16 po przeciwnej stronie tloczka 17 a poprzez podluzny otwór 30 i wylotowa dysze 31 z atmosfera. Przestrzen czynna w cylindrze 10 laczy sie równiez z atmosfera poprzez promieniowo usytuowany w poblizu dna cylindra 10 otwór 32 i kanalek 33 w srubie regulacyjnej 34.Na przedluzeniu tloczyska 12 na zewnatrz cylindra 10 umocowana jest plyta 35 przy pomocy srubowego zacisku 36 i ustalona przed obrotem kolkiem 37 osadzonym w pokrywie 38 cylindra 10. W plycie 35 umieszczone sa dwie regulacyjne sruby 39 i 40. Regulacyjna sruba 39 umieszczona jest w osi otworu dyszy 31 a regulacyjna sruba 40 w osi hydraulicznego amortyzatora 41 umocowanego w pokrywie 38, Otwór 16 ma równiez polaczenie poprzez otwory 42 i 43 z powietrznym przewodem 44 doprowadzajacym powietrze od zaworu 45 w przypadku centralnego sterowania ukladem kilku zespolów wiertarskich.DziaEanie urzadzenia jest nastepujace: Powietrze sprezone doplywa stale przewodem 14 poprzez otwór 13 i otwór 15 do otworu 16 wjego czesci srodkowej. W przypadku indywidualnego sterowania zespolem wiertar-75 683 3 skim, przez chwilowe reczne nacisniecie przycisku wlacznika 22 a w przypadku sterowania jednoczesnego ukladem wielu zespolów wiertarskich, przez chwilowe otwarcie zaworu 45 doprowadza sie sprezone powietrze do otworu 16 po jednej stronie tloczka sterujacego 17 wskutek czego tloczek sterujacy przesuwa sie w strone przeciwna odmykajac otwór 20 i otwór 26 a otwór 18 pozostaje nadal otwarty. Nastepuje wiec przeplyw powietrza przez otwór 20 i otwór 21 do przestrzeni w korpusie 1 miedzy pokrywa 7 i dnem cylindra 10, skad przez otwory w pokrywie 7 doplywa do pneumatycznego wrzeciona 5 uruchamiajac naped wrzeciona B a cisnienie powietrza panujace na zewnatrz pokrywy 7 powoduje przesuwanie pokrywy 7 razem z tuleja 2 i wrzecionem S oraz z tloczyskiem 12 z osadzonym na nim tlokiem 11 z umocowana na jego przedluzeniu plyte 35 z regulacyjnymi srubami 39140.Natomiast otworem 16 poprzez otwór 19 powietrze przeplywa do wnetrza cylindra 10 miedzy tlokiem 11 i dnem cylindra 10 w korpusie 1 stwarzajac poduszke powietrzna, która lagodzi posuw nie hamujac go calkowicie poniewaz powietrze moze uchodzic z cylindra 10 do atmosfery przez otwór 32 ikanalek 33 w regulacyjnej srubie 34, przy czym dokrecajac srube 34 do gniazda otworu 32 mozna regulowac plynnie wielkosc cisnienia w cylindrze 10, co wplywa bezposrednio na wielkosc posuwu roboczego narzedzia. Otworem 26 powietrze przeplywa poprzez otwór 27 do przestrzeni pod wylacznikiem 28 skad poprzez otwór 30 i dysze 31 wyplywa doatmosfery. , Przez nacisniecie przycisku wylacznika 28 nastepuje zamkniecie odplywu powietrza przez dysze 31 do atmosfery wskutek czego powietrze z przestrzeni pod wylacznikiem 28 bedzie przeplywac otworem 29 do przestrzeni w otworze 16 po przeciwnej stronie tloczka 17 powodujac jego przesuniecie i zamkniecie otworów 20 126, wówczas ustaje doplyw powietrza w przestrzeni czynnej cylindra 10 spowoduje ruch tloka 11 do tylu. a wiec automatyczne wycofanie wrzeciona 5 z narzedziem roboczym do pozycji wyjsciowej.To samo nastepuje po dojsciu regulacyjnej sruby 39 do czola dyszy 31 wskutek zamkniecia wyplywu powietrza, gdy narzedzie robocze osiagnie wymagana glebokosc.W przypadku wiercenia otworów przelotowych sruba regulacyjna 40 na krótko przed wyjsciem narzedzia roboczego naciska na wystajacy trzpien hydraulicznego amortyzatora 41 co powoduje lagodne wyjscie narzedzia z materialu obrabianego. PL