Pierwszenstwo: 75583 Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 u- 5c, 9/00 MKP E21d9/00 ClYTEkM^A Urzedu Pc* Pilskiej Ir- Twórcy wynalazku: Andrzej Jarzymowski, Zdzislaw Machowski Uprawniony z patentu tymczasowego:Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanislawa Staszica, Kraków (Polska) Uklad do kontrolowania kierunku drazenia wyrobiska górniczego Przedmiotem wynalazku jest uklad do kontrolowania kierunku drazenia wyrobiska górniczego znajdujacy zastosowanie w górnictwie podziemnym.Znany uklad do zadawania przewidzianego kierunku robót górniczych sklada sie z zawieszonego np. do obudowy górniczej lub ociosu wyrobiska nadajnika z klasycznym lub laserowym zródlem promieniowania, którym jest wysylana skolimowana wiazka swiatla na ocios wyrobiska. Plamka swietlna na ociosie wskazuje kierunek w jakim powinno byc drazone wyrobisko.Kierunkowe ustawienie nadajnika swiatla w wyrobisku oraz kontrolowanie kierunku promieniowania optycznego nadajnika w czasie drazenia wyrobiska dokonuje sie za pomoca przyrzadów i instrumentów geodezyj¬ nych.Po wydrazeniu odcinka wyrobiska o dlugosci odpowiadajacej wizualnej ostrosci plamki na ociosie wyrobiska, przenosi sie nadajnik w kierunku przodka wyrobiska i prowadzi sie analogiczne pomiary kontrolne.Wada tego ukladu jest brak doraznej kontroli kierunku drazenia oraz duza trudnosc dokladnego kierunkowego przestawienia nadajnika na nowe stanowisko pracy, w poblizu przodka drazonego wyrobiska.Celem wynalazku jest usuniecie wymieniony wad. Cel ten zostal osiagniety za pomoca ukladu do kon¬ trolowania kierunku drazenia wyrobiska górniczego, wedlug wynalazku, skladajacego sie z dwukierunkowego nadajnika swiatla, wyposazonego w fotowykrywacz sprzezony z elektronicznym przyrzadem pomiarowym natezenia swiatla oraz z odbiornika zwrotnego swiatla, skladajacego sie z polaczonej pretami teleskopowymi plyty czolowej z plyta tylna. Kazda plyta jest wyposazona w dwie diafragmy, przy czym do plyty tylnej, po jej zewnetrznej stronie, jest zamocowany pomiedzy diafragmami pryzmat umozliwiajacy przechodzenie promienia swietlnego z jednej diafragmy do drugiej.Zaleta ukladu do kontrolowania kierunku drazenia wyrobiska górniczego, wedlug wynalazku, jest prosta budowa oraz duza dokladnosc i krótki czas ustawienia nadajnika.Uklad do kontrolowania kierunku drazenia wyrobiska górniczego, wedlug wynalazku, jest przedstawiony schematycznie w przykladzie wykonania na rysunku. Uklad sklada sie z dwukierunkowego nadajnika swiatla 1 wyposazonego w fotowykrywacz 2 sprzezony z elektronicznym przyrzadem pomiarowym natezenia swiatla 3 oraz z odbiornika zwrotnego swiatla, skladajacego sie z polaczonej pretami teleskopowymi 4 plyty czolowej 52 75 583 z plyta tylna 6. Kazda plyta 5 i 6 jest wyposazona w dwie diafragmy 7, 8 i 9, 10, przy czym do plyty tylnej 6, po jej zewnetrznej stronie, jest zamocowany pomiedzy diafragmami 9 i 10 pryzmat 11 umozliwiajacy przecho¬ dzenie promienia swietlnego z jednej diafragmy 9 do drugiej diafragmy 10.Przed przystapieniem do drazenia wyrobiska nadajnik i odbiornik zwrotny, ukladu wedlug wynalazku, mocuje sie np. do obudowy chodnika w ten sposót^aby nadajnik 1 znajdowal sie w poblizu przodka wyrobiska 12. Nastepnie, za pomoca przyrzadów geodezyjnych, ustawia sie uklad tak, aby promien swietlny z nadajnika 1 padal, z jednej strony, na ocios przodka wyrobiska 12, a z drugiej strony, po przejsciu przez pierwsza diafragme 7 sciany czolowej 5, przeszedl przez pierwsza diafragme 9 sciany tylnej 6. Przy takim ustawieniu ukladu promien swietlny z pierwszej diafragmy 9 sciany tylnej 6 zalamie sie w pryzmacie 11 i po przejsciu przez niego dostanie sie druga diafragma 10 sciany tylnej 6 i druga diafragma 8 sciany czolowej 5 do fotowykrywacza 2, który spowoduje zadzialanie elektronicznego przyrzadu pomiarowego natezenia swiatla 3.Przypadek gdy promien swietlny z nadajnika 1 nie dostaje sie do fotowykrywacza 2 swiadczy o nieprawi¬ dlowym ustawieniu ukladu i o koniecznosci jego wyregulowania. W miare postepu drazenia wyrobiska i oddalania sie jego przodka 12 od nadajnika 1 na odleglosc, przy której jest niedostateczna ostrosc plamki swietlnej na ociosie przodka 12 nalezy przestawic nadajnik 1 na nowe stanowisko. W tym celu mocuje sie nowe uchwyty 13 do obudowy lub ociosu wyrobiska w poblizu jego przodka 12 i ustawia sie je kierunkowo za pomoca odbiornika zwrotnego swiatla. Nastepnie przenosi sie nadajnik 1 i zawiesza na tych uchwytach 13 zas odbiornik przewiesza sie na uchwyty poprzedniego ustawienia nadajnika 1 i koryguje sie ich niedokladnosc ustawienia za pomoca srub nastawczych nadajnika 1 i odbiornika. PL PL