Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 75542 KI. 21c, 30 MKP HOlh 13/06 Twórcywynalazku: Janusz Jablonski, Bogdan Pokorski, Jan Trybuszewski, Jerzy Zawadzki Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Sprzetu Instalacyjnego A—4, Naklo n/Notecia (Polska) Hermetyczny lacznik kolyskowy Przedmiotem wynalazku jest hermetyczny lacznik kolyskowy przeznaczony do instalacji elektrycznych w pomieszczeniach wilgotnych wzglednie narazonych na dzialanie wody.Znane dotychczas laczniki hermetyczne maja na ogól postac laczników obrotowych zamocowanych w szczelnej obudowie, przy czym z obudowy wystaje os mechanizmu, która uszczelniona jest dlawnica.Znane sa równiez laczniki hermetyczne kolyskowe, w których pod kolyska przelaczajaca znajduje sie na ogól przyklejona elastyczna membrana np. w postaci zwyklej podkladki gumowej, natomiast górna przykrywka lacznika z jego oslona uszczelniona jest za pomoca uszczelki majacej na ogól postac profilowa.Wada tych rozwiazan konstrukcyjnych jest w przypadku lacznika obrotowego utrata szczelnosci na pola¬ czeniu os-uszczelka, co powstaje w trakcie eksploatowania na skutek wytarcia sie uszczelki.W przypadku lacznika kolyskowego z umieszczona pod kolyska elastyczna membrana nastepuje czesto jej oderwanie i utrata w ten sposób szczelnosci', co powoduje przedostanie sie wilgoci do wnetrza oslony lacznika.Zadaniem wynalazku jest usuniecie tych wad przez budowe takiego lacznika kolyskowego, którego usz¬ czelnienie cechowaloby sie dluga zywotnoscia w eksploatacji i chroniloby w ten sposób sam lacznik umieszczony wewnatrz oslony przed dzialaniem wilgoci. Wynalazek poza tym umozliwia budowe laczników zarówno w wersji jedno, dwu, jak i wielobiegunowej, czego nie umozliwiaja dotychczasowe konstrukcje.Zadanie to wedlug wynalazku zostalo w ten sposób zrealizowane ze elastyczna membrana umieszczona pomiedzy kolyska istniejaca do przelaczania, a kolyska lacznika umieszczonego wewnatrz oslony ma postac plytki o zwiekszonej grubosci wzdluz calego swojego obwodu i jest jednoczesnie zacisnieta w znany sposób np. wkretami na tym obwodzie pomiedzy przykrywka a oslona lacznika. Dalej lacznik wedlug wynalazku charak¬ teryzuje sie tym, ze elastyczna membrana w miejscach narazonych najbardziej na rozciaganie przy uruchamianiu kolyski, tó jest w osi podluznej kolyski, ma wykonane z obu stron szereg poprzecznych do tej osi rowków zwiekszajacych elastycznosc membrany, przy czym rowki te znajduja sie po jednej lub obu stronach kolyski i maja w przekroju postac np. harmonijki lub innej znanej linii falistej.W przypadku lacznika dwubiegunowego elastyczna membrana charakteryzuje sie tym, ze ma wykonane2 75 542 posrodku wzdluz swej osi zebro o zwiekszonym przekroju, które dzieli cala membrane na dwie niezalezne elastyczne membrany, które maja budowe jak opisano uprzednio.Dalej rozwiazanie wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze w przypadku laczników wielobieguno¬ wych elastyczna membrana ma wykonane szereg powtarzajacych sie równoleglych zeber o wzmocnionym prze¬ kroju, tworzac w ten sposób szereg niezaleznych poszczególnych elastycznych membran, w których osadzone sa kolyski mogace pracowac niezaleznie jedna od drugiej, przy czym poszczególne membrany maja budowe jak opisano uprzednio. Dzieki wynalazkowi mozna zbudowac lacznik hermetyczny pozbawiony opisanych uprzed¬ nio wad, który posiada natomiast szereg zalet w postaci trwalego uszczelnienia oraz mozliwosci tworzenia wielu wariantów laczników od jedno do wielobiegunowych.Poza tym lacznik cechuje sie prostota wykonania, dzieki czemu nadaje sie do masowej produkcji. Przykla¬ dy wykonania lacznika hermetycznego przedstawiaja rysunki, na których fig. 1 uwidacznia lacznik w przekroju, fig. 2 — widok z góry elastycznej membrany w przypadku lacznika jednobiegunowego, fig. 3 — taki sam widok lacznika dwubiegunowego, fig. 4 — przekrój elastycznej membrany, a fig. 5 — powiekszenie przekroju, na którym uwidoczniono przyklad zwiekszenia elastycznosci membrany.Przedstawiony przykladowo wedlug wynalazku kolyskowy lacznik hermetyczny na fig. 1 sklada sie z oslony 1 w która wbudowany jest w znany sposób lacznik 2 z kolyska przelaczajaca 3. Oslona 1 od góry zamknieta jest przykrywka 4 np. przez przykrecenie wkretami. Pomiedzy przykrywka 4 a oslona 1 umieszczona jest elastyczna membrana 5 która ^zamocowana jest pod kolyska 6 sluzaca do uruchamiania lacznika.Przykrywka 4 ma wykonany na swoim obrzezu rowek wpustowy 7 w którym osadzone jest obrzeze 8 elastycznej membrany 5.Dzieki takiemu zamocowaniu wnetrze oslony 1 wraz z lacznikiem 2 jest chronione przed przedostaniem sie wilgoci z zewnatrz. Elastyczna membrana 5 przedstawiona na rysunkach wedlug fig. 2, 3, 4 i 5 ma postac prostokatnej elastycznej plytki, której obrzeze 8 jest zgrubione w stosunku do czesci srodkowej, przy czym w obrzezu 8 wykonane sa otwory sluzace do wkretów mocujacych przykrywke z oslona.W miejscach membrany 5 gdzie wymagana jest wieksza elastycznosc wykonane sa rowki 10 biegnace poprzecznie do osi wzdluznej wewnetrznej kolyski przelaczajacej 3. Przyklad wykonania rowków uwidacznia w powiekszeniu rysunek przedstawiony na fig. 5 przy czym rowki 1o sa wykonane z obu stron membrany, tworzac harmonijke.Dzialanie lacznika hermetycznego wedlug wynalazku jest niezmiernie proste. Przycisniecie jednego z ra¬ mion kolyski uruchamiajacej 6 powoduje jej obrót na sworzniu 11, oddzialywujac przez membrane elastyczna 5 na kolyske przelaczajaca 3 i zalacza lub wylacza lacznik 2. Dzieki doborze materialu na membrane elastyczna 5 oraz jej postaci wedlug wynalazku, kolyska 6 zajmuje zawsze jedno z dwóch mozliwych polozen roboczych.W przypadku laczników dwu lub wielobiegunowych dzialanie jest podobne. Opisane przyklady wykonania wynalazku nie wyczerpuja wszystkich mozliwosci wariantów jako za wykorzystane. W zaleznosci od budowy oslony to jest dolnej czesci kompletnej lacznika i przykrywki, elastyczna membrana moze przybierac inna postac lecz w oparciu o idee wynalazku umozliwia budowe hermetycznych laczników kolyskowych cechujacych sie wieloma zaletami co opisano uprzednio. PL PL