Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 75462 KI. 421,7/02 MKP GOln 11/14 Twórcy wynalazku: Kazimierz Moldenhawer, Zbigniew Morze Uprawniony z patentu tymczasowego: Akademia Rolnicza w Poznaniu, Poznan (Polska) Urzadzenie do okreslania czasu zelowania klejów chemo- i termoutwardzalnych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do okre¬ slania czasu zelowania klejów chemo- i termou¬ twardzalnych.Czas zelowania kleju jest jednym z podstawo¬ wych parametrów decydujacych o przydatnosci kleju do produkcja, stad dokladne okreslenie czasu zelowania jest rzecza niezmiernie istotna dla dal¬ szego procesu technologicznego.Dotychczas pomiar czasu zelowania kleju prze¬ prowadza sie przy pomocy stopera, a poczatek pro¬ cesu zelowania okresla sie na podstawie subiekty¬ wnej oceny pracownika. Pomiar taki jest malo do¬ kladny, a sama metoda bardzo uciazliwa, gdyz klej wymaga dlugotrwalego mieszania, co dotychczas odbywa sie recznie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie powyz¬ szych niedogodonsci. Dla realizacji tego celu wyty¬ czono zadanie skonstruowania urzadzenia, które umozliwi dokonanie dokladnego, obiektywnego po¬ miaru czasu zelowania klejów i pozwoli na jedno¬ czesne zautomatyzowanie procesu mieszania w trakcie badania przydatnosci kleju ido produkcji.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z elek¬ trycznego silnika synchronicznego, do którego pod¬ laczone sa: z jednej strony sprzeglo sygnalizacyjno- -przeciazeniowe ze smigielkiem do mieszania kle¬ ju, a z drugiej strony uklad pomiarowy czasu w postaci tarczy minutowej z odstopniowaraiem co jedna minute i sprzegnietej z nia za pomoca trzpie¬ nia tarczy godzinowej. 10 20 25 30 Sprzeglo sygnalizacyjno-przeciazeniowe jest pola¬ czone z silnikiem elektrycznym poprzez os, na któ¬ rej jest osadzone. Do osi przymocowana jest cza¬ sza z zabkowana pobocznica. O zabki czaszy wspar¬ ta jest plaska sprezyna, której drugi koniec przy¬ mocowany jest do preta utrzymujacego smigielko.Pret ten jest górnym swym koncem osadzony w tulei zaopatrzonej w zatrzask kulkowy, który umo¬ zliwia swobodny obrót preta w tulei i jednoczes¬ nie zabezpiecza pret przed wypadnieciem.Korzystnie jest gdy pret utrzymujacy smigielko posiada górny koniec nagwintowany, a tuleja u- trzymujaca pret zaopatrzona jest wewnatrz w na¬ gwintowany otwór. Konstrukcja taka umozliwia bowiem samoczynne wyciagniecie smigielka z mie¬ szanego kleju w momencie wystapienia procesu ze¬ lowania.Urzadzenie stanowiace przedmiot wynalazku umozliwia calkowite zautomatyzowanie procesu po¬ miaru. Samoczynnie mieszajac badany klej (doko¬ nuje ono pomiaru uplywu czasu od momentu doda¬ nia utwardzacza i podgrzania kleju do okreslonej temperatury do momentu, gdy klej przechodzi ze stanu cieklego w forme ^elu. Poniewaz w momen¬ cie wystapienia zelowania urzadzenie wytwarza sygnal akustyczny, dokonany pomiar charaktery¬ zuje sie duza dokladnoscia i calkowitym obiekty¬ wizmem. Urzadzenie pozwala takze na wyelimino¬ wanie pracy recznej w trakcie badania kleju.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione 75 4623 w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia, fig. 2 — przekrój poprzeczny sprzegla sygnalizacyjno-prze¬ ciazeniowego, a fig. 3 — przekrój poprzeczny od¬ miany konstrukcyjnej sprzegla.Urzadzenie sklada sie z elektrycznego silnika synchronicznego ulamkowej mocy 1 i polaczonych z nim: sprzegla sygnalfcacyjno-przeciazeniowego 2 ze smigielkiem 3 oraz ukladu pomiaru czasu w po¬ staci minutowej tarczy 10 z odstopniowaniem co jedna minute i godzinowej tarczy 12. Godzinowa tarcza 12 jest sprzezona z minutowa tarcza 10 za pomoca trzpienia 11 osadzonego na kole 9 z na¬ kladka gumowa, przy czym co jeden pelen obrót minutowej tarczy 10 nastepuje przesuniecie godzi¬ nowej tarczy 12. Kolo 9 wprawiane jest w ruch za posrednictwem gladkiego kola 8 otrzymujacego na¬ ped z silnika 1 poprzez kola zebate 6 i 7. Sprzeglo sygnanzacyjno-przeciajzeniowe 2 osadzone jest na osi 13, która obraca czasze 14 zaopatrzona w szereg zabków 15, o które opiera sie jednym koncem pla¬ ska sprezyna 16. Drugi koniec sprezyny 16 jest przymocowany na stale do preta 17, na którego dolnym koncu przytwierdzone jest smigielko 3 mieszajace badany klej. Górny koniec preta 17 osadzony jest w tulei 18, która polaczona jest z silnikiem 1, za pomoca osi 13. Tuleja 18 posiada kulkowy zatrzask 19, umozliwiajacy swobodny ruch preta 17 wzgledem tulei 18 i zabezpieczajacy pret przed opadaniem ku dolowi. W odmianie konstruk¬ cyjnej uwidocznionej na fig. 3 rysunku do osi 13 przymocowana jest dluga tuleja 20 z nagwintowa¬ nym wewnatrz otworem 21. Osadzony w tulei 20 pret 17 ma nagwintowany górny koniec. Sprezyna 16 przymocowana jest trwale swym górnym kon¬ cem do dolnego konca tulei 20 poprzez plaskownik 23.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku jest na¬ stepujace. Do naczynia 4 wiewa sie badany klej 5 wraz z utwardzaczem i zanurza w mim na glebo¬ kosc okolo 10 mm smigielko 3. Jednoczesnie nasta¬ wia sie tarcze 10 w polozenie zerowe. W przypadku badania klejów termoutwardzalnych naczynie z klejem umieszcza sie w termostacie wodnym w ce¬ lu utrzymania stalej temperatury podyktowanej warunkami badania. Przygotowane do dokonywa¬ nia pomiaru urzadzenie podlacza sie do sieci. Sil¬ nik 1 napedza smigielko 3 za pomoca sprzegla 2 462 4 az do momentu gdy na skutek rozpoczecia zelowa¬ nia kleju jego lepkosc wzrosnie na tyle, ze mo¬ ment obrotowy smigielka przekroczy wartosc uwa¬ runkowana oporem tarcia sprezyny 16 o zabki 15 5 czaszy 14. Ruch czaszy 14 wzgledem sprezyny 16 wywoluje sygnal akustyczny informujacy o zakon¬ czeniu pomiaru czasu zelowania. Dokonujacy po¬ miar pracownik winien w tym momencie wylaczyc silnik 1 i wyjac smigielko 3 z naczynia 4. 10 Przy zastosowaniu do pomiaru sprzegla 2 we¬ dlug odmiany konstrukcyjnej uwidocznionej na fig. 3 rysunku, po wystapieniu zjawiska zelowania na¬ stepuje przeciazenie sprzegla 2 i wkrecenie sie' gwintowanej koncówki 22 preta 17 w gwintowany 15 otwór 21 tulei 20. Ruch ten powoduje samoczynne wyciagniecie smigielka 3 z badanego kleju. Uplyw czasu od rozpoczecia badania do jego zakoncze¬ nia rejestrowany jest na tarczach 10 i 12 ukladu pomiarowego skad zostaje odczytany po zakoncze- 20 ndu pomiaru. PL PL