Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 5.12.1975 75402 KI. 21c,35/08 MKP H03k 17/56 Twórcy wynalazku: Aleksander Rak, Miroslawa Rak, Marek Szukalski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Studiów i Projektów Prze¬ myslu Wlókienniczego, Lódz (Polska Przelacznik napiec Przedmiotem wynalazku jest przelacznik napiec, zwlaszcza do przelaczania rezystancji na dwa róz¬ ne napiecia, z których jedno moze byc równe zeru.Znane przelaczniki sa wyposazone w przekazniki stykowe. Szybkosc ich dzialania jest ograniczona czasem przelaczania przekaznika, którego dodat¬ kowa niedogodnoscia jest mala trwalosc i duze wymiary.Znane sa takze przelaczniki wyposazone w tran¬ zystory, przy czym zastosowanie ich. jest ograni¬ czone tym, ze zezwalaja tylko na przylaczanie i odlaczanie od napiecia rezystancji, która nie jest wlaczona pradowo w obwód.Celem wynalazku jest opracowanie przelaczni¬ ka napiec pozbawionego wad i niedogodnosci prze¬ laczników znanych, który zezwala na napieciowe i pradowe przelaczanie rezystancji na dwa rózne napiecia, przy czym jedno z nich moze byc zerem.Zadanie techniczne wytyczone dla osiagniecia tego celu rozwiazuje przelacznik, który zawiera tranzystor, diode oraz dwie rezystancje wejsciowa i obciazeniowa przy czym dioda jest podlaczona miedzy wejsciowa rezystancje a emiter tranzy¬ stora.Z chwila podania na wejscie przelacznika ujem¬ nego impulsu napieciowego o wartosci bezwzgled¬ nej napiecia wiekszej niz wartosc bezwzgledna na¬ piecia podlaczonego do kolektora tranzystora pnp, tranzystor ten wchodzi w stan nasycenia i prze¬ nosi napiecie kolektora na rezystancje obciazenia.Jezeli na wejscie przelacznika z tranzystorem pnp, zostanie podane napiecie wyzsze niz napie¬ cie, na które wlaczony jest emiter, tranzystor ten wchodzi w stan odciecia i napiecie podlaczone do kolektora zostaje odciete od rezystancji obciazenia.Nastepuje spolaryzowanie diody w kierunku prze¬ pustowym i przez nia odbywa sie przeplyw pradu.Rezystancja obciazenia zostaje napieciowo i prado¬ wo wlaczona w obwód.Przelacznik w przykladach wykonania uwidocz¬ niony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia przelacznik z tranzystorem pnp, zas fig. 2 — przelacznik z tranzystorem npn.Przelacznik zawiera tranzystor 1, którego emiter jest polaczony z dioda 2 i obciazeniowa rezystancja 3, przy czym baza tranzystora 1 jest polaczona z wejsciowa rezystancja 4, zas kolektor tranzystora 1 z wzorcowym napieciem 5.Przedstawiony na fig. 1 przelacznik z tranzy¬ storem 1 pnp pozwala na przylaczanie obciaze¬ niowej rezystancji 3 do napiecia dodatniego, na przyklad do masy lub do ujemnego wzorcowego napiecia 5.B Po podaniu na wejscie przelacznika poprzez wej¬ sciowa rezystancje 4 ujemnego impulsu napiecio¬ wego, o wartosci bezwzglednej napiecia wiekszej niz wartosc bezwzgledna wzorcowego napiecia 5, tranzystor 1 pnp wchodzi w stan nasycenia. Ujem- so ne wzorcowe napiecie 5 przenosi sie na obciazenio- 10 15 20 75 40275 402 wa rezystancje 3. W ten sposób przez podanie ujemnego napiecia, obciazeniowa rezystancja 3 zo¬ staje podlaczona do ujemnego wzorcowego napie¬ cia 5. Dioda 2 jest spolaryzowana wstecznie.Jezeli na baze tranzystora 1 pnp zostanie podane wyzsze napiecie niz napiecie, na które jest wla¬ czony emiter, tranzystor 1 pnp wchodzi w stan odciecia i wzorcowe napiecie 5 zostaje odciete od obciazeniowej rezystancji 3. Nastepuje spolaryzo¬ wanie w kierunku przepustowym diody 2 i przez nia odbywa sie przeplyw pradu. Obciazeniowa re¬ zystancja 3 zostaje pradowo i napieciowo podla¬ czona do dodatniego napiecia lub masy.Przedstawiony na fig. 2 przelacznik napiec z tranzystorem npn, rózni sie od przelacznika z tranzystorem pnp tym, ze przy podawaniu na wej¬ sciowa rezystancje 4 dodatniego impulsu napiecio¬ wego o wartosci bezwzglednej napiecia wiekszej niz wartosc bezwzgledna dodatniego wzorcowego napiecia 5, obciazeniowa rezystancja 3 zostaje przy¬ laczona do tego dodatniego napiecia 5.Zaleta przelacznika napiec wedlug wynalazku 5 jest jego szybkosc dzialania. Czas trwania przy¬ laczania rezystancji do okreslonego napiecia jest równy czasowi trwania sygnalu wejsciowego.Przelacznik ten stosuje sie w ukladach logicznych, a takze we wszelkiego rodzaju urzadzeniach cyf- io rowych. PL PL