Wynalazek dotyczy sposobu odlewania malych przedmiotów, mianowicie plomb do zebów lub tym podobnych, które sie odlewa z metalu, np. ze zlota; wynalazek dotyczy równiez urzadzenia do wykonywania tego sposobu.Wedle dotychczasowych sposobów od¬ lewania zlotych plomb, mostków lub tym podobnych postepuje sie w ten sposób, ze model woskowy plomby, odcisniety w za¬ glebieniu zeba, lub inny model podobnego przedmiotu, który ma byc odlany w zlocie, umieszcza sie w masie plastycznej, np. w gipsie. W model woskowy wtopiono juz uprzednio jeden lub wiecej precików sta¬ lowych, tworzacych rurki doplywowe dla roztopionego zlota w masie plastycznej.Po stwardnieniu masy plastycznej usuwa sie preciki stalowe, a wosk sie wytapia.Wobec tego, ze rurka, ewentualnie rurki doplywowe (utworzone przez precik lub preciki stalowe), sa bardzo waskie, a mu- ^za b\c takie ze wzgledu na niewielka przestrzen zaglebienia, wlewanie zlota nie da sie osiagnac wylacznie na mocy sily ciezkosci, lecz wypada uzyc innej sily, np. centryfugowania masy plastycznej zapomo- ca sprezonego powietrza lub cisnienia pary.Masa plastyczna zawsze bywa nieco poro¬ wata, wiec zloto, wcisniete w zaglebienie masy plastycznej, nie przybiera dokladnie formy zastosowanego modelu woskowego, to znaczy nie przylega dokladnie do za¬ glebienia w izeibie, poniewaz w odlanej plom¬ bie lub podobnym przedmiocie znajduje sie cokolwiek wiecej zlota, stosownie do po-rowatosci masy plastycznej. Dlatego od¬ lana plomba zlota (lub podobny przedmiot) musi byc wprzód oszlifowana i dopasowa¬ na, nim sie ja umiesci w zaglebieniu zeba.Wedlug niniejszego wynalazku unika sie w zupelnosci owego szlifowania i przy¬ stosowywania odlanych przedmiotów, gdyz wynaleziony sposób dozwala odlewac przedmioty, odrazu dokladnie odpowiada/- jace modelowi woskowemu, czyli np. za¬ glebieniu w zebie. Wedlug wynalazku o- siaga sie to w ten sposób, ze po umieszcze¬ niu modelu w masie plastycznej, jednako¬ woz przed jej stwardnieniem, poddaje sie ja cisnieniu w odpowiedniem naczyniu.Wskutek tego masa staje sie prawie nie- porowata tak, ze zaglebienie wycisniete przez model w stwardnialej masie odpo¬ wiada dokladnie zaglebieniu w zebie.Azeby zas model woskowy luib temu podobny nie ulegl tymczasem znieksztalce¬ niu podczas /sciskania masy plastycznej, w mysl wynalazku umieszcza sie go w ma¬ sie plastycznej w taki sposób, ze moze on wykonywac (konieczne poruszenia, by unik¬ nac deformacji przy sciskaniu tejze ma¬ sy.Poniewaz tymczasem umocowano w modelu woskowym jeden lub wiecej pre¬ cików stalowych, które maja utworzyc w masie rurki doplywowe dla roztopionego zlota, konieczne wiec jest taklie uregulo¬ wanie poruszen modelu w masie plastycz¬ nej, aby te poruszenia nie uszkodzily rurek doplywowych. Podlug wynalazku regulo¬ wanie odbywa sie w ten sposób, ze precik albo preciki stalowe slizgaja sie przez od¬ powiednia ilosc otworków w dnie naczynia, w którym sciska sie mase plastyczna, a któ¬ rej otworki odpowiadaja co do przekroju i polozenia precikom w modelu wosklowym, przyczem preciki stalowe lub tym podobne, jezeli ich jest wiecej, bywaja ulozone równo¬ legle.Rysunek przedstawia rózne formy wy¬ konania urzadzenia, odpowiedniego do opi¬ sanego sposobu postepowania.Fig. 1 wskazuje przekrój pionowy na¬ czynia odpowiedniego do umieszczenia plomby z jedna tylko rurka doplywowa.Fig. 2 wskazuje w perspektywie urzadzenie (zabezpieczajace, by preciki stalolwe lub tym podobne byly umieszczone w modelu dokladnie równolegle.Fig. 3 wskazuje przekrój poziomy na¬ czynia, nadajacego sie do umieszczenia wiekszego przedmiotu, np. mositka. Fig. 4 wskazuje przekrój pionowy tegoz naczynia, zawierajacego model i mase plastyczna, wreszcie fig. 5 i 6 wskazuja przekroje pio¬ nowe naczynia, uwidoczniajace sporzadze¬ nie pozytywnego modelu jakiegos przed¬ miotu, np. plytki podniebiennej.Na fig. 1 oznacza liczba 3 u góry o- twarte cylindryczne naczynie, np. z blachy, w którego czesci dolnej zboku znajduje sie pewna ilosc otworów 25; wewnatrz poza temi otworami miesci sie warstwa porowa¬ ta 26; w dnie 4 naczynia znajduje sie o- twór, odpowiadajacy przekrojowi precika ftalowego 7, który wtopiony jest w model woskowy 6 odlewanej plomby lub podobne¬ go przedmiotu. Naczynie 3 osadzone jest £ia bloku 8, zaopatrzonym w otwór 9, w którym precik moze sie swobodnie poru¬ szac. Skoro sie umiesci w naczyniu precik 7 wraz z modelem 6, wtedy napelnia sie na¬ czynie masa plastyczna 5, np. gipsem. Przed stwardnieniem masy wywiera sie nacisk na nia zapomoca stempla 1 i podkladki 2 z fil¬ cu lub podobnego materjalu. Podczas u- gniatania masy plastycznej model 6 i pre¬ cik 7 moga poruszac sie wdól tak, ze model nie zdeformuje sie przez sciskanie, a kanal doplywowy dla roztopionego zlota utwo¬ rzony z preciku 7 równiez zachowa swa forme. Przy zgniataniu nadmiar wody i powietrza zostaje usuniety przez filtr 26 i otwory 25* Przy odlewaniu wiekszego przedmiotu, np. mostka zlotego, niezbedna jest wiek- — 2 —sza ilosc rurek doplywowych. Model wo¬ skowy musi 'posiadac wieksiza ilosc pre¬ cików stalowych lub tym podobnych, zu¬ pelnie równoleglych ze wzgledu na rucho¬ mosc modelu. Preciki przytwierdza sie wiec do modelu zapomoca urzadzenia, wskazanego na fig. 2, skladajacego sie z dwóch równoleglych plytek 11 np. metalo¬ wych ustawionych prostopadle do plytki 12, W plytkach 11 wywiercona jest wielka ilosc otworków 13, zupelnie podobnych co do formy i polozenia, to znaczy, ze kazdemu otworkowi w jednej plycie odpowiada ta¬ ki sam — w drugiej. Model woskowy u- mieszcza sie wzdluz sciany zewnetrznej jednej z plytek 11, a preciki stalowe wty¬ ka sie we wlasciwe lOitwonki plyty 13 i la¬ czy z modelem woskowym, np, stapiajac z nim razem. Po zdjeciu modelu wosko¬ wego z precikami iz plyty, wszystkie preciki znajda sie w dokladnie równoleglem po¬ lozeniu.Jezeli odlewany przedmiot jest wydlu¬ zony, mp. mostek zloty, najlepiej za¬ stosowac naczynie 3 o przekroju owalnym, cylindrycznym, jak na fig. 5 i 4, azeby zas naczynie owalne przy sciskaniu masy pla¬ stycznej nie znieksztalcilo sie, wzdluz scian naczynia umieszczony jest gruby metalo¬ wy plaszcz 10. W dnie 4 naczynia musza byc wykonane otworki, odpowiadajace do- klaidbie precikom 7, taki co do ilosci, jako tez formy i .polozenia. Te otworki najlepiej wykonac w ten /sposób, ze na luznej plytce, odpowiadajacej dokladnie plytkom 11 (fig.. 2) oznacza sie te otworki, przez które prze¬ puszczono preciki 7 w model woskowy. Po¬ tem kladzie sie luzna plytke na dno naczy¬ nia i zapomoca precika, odpowiadajacego precikowi stalowemu 7 osadzonemu w mo¬ delu wybija sie otworki 14 w dnie 4 naczy¬ nia przez oznaczone w luzne) plytce otwo¬ ry. Teraz mozna juz model 15 wraz z precikami stalowemi 7 umiescic w owalnem naczyniu 3 tak, ze preciki 7 moga przesu¬ wac sie w otworkach 14. Nastepnie napelnia sie zbiornik 3 masa plastyczna 5 i umie¬ szcza na ruszcie 16, spoczywajacym na pierscieniu 17. W ruszcie 16 znajduje sie taka ilosc otworków 18, ze zawsze mozna znalezc miejsce dla precików stalowych 7.Potem ugniata sie mase plastyczna 5 zapo¬ moca stempla 1 i warstwy filcowej 2, jak wyzej opisano.Przy odlewaniu plytki podniebiennej szczeki górnej (fig. 5 i 6), model pozytyw¬ ny powinien byc sporzadzony z wycisnie¬ tej masy plastycznej. Postepuje sie wiec w ten sposób, ze zdejmuje sie negatywny odcisk 21 szczeki zapomoca lyzeczki odci- skowej 19* Lyzeczka odciskowa 19 umie¬ szcza sie z odciskiem 21 na dnie odpowied¬ niej wielkosci i formy naczynia, które mo¬ ze byc osloniete plaszczem 10. Raczke 20 lyzeczki odciskowej wsadza sie przez wy¬ ciecie w naczyniu 3 i w plaszczu 10, Pod lyzeczka odciskowa 19 i dokola niej na¬ klada sie mase odciskowa 23 najlepiej ta¬ ka, która daje sie usunac po nagrzaniu we wrzacej wodzie. Po stwardnieniu masy odciskowej napelnia sie naczynie 3 masa plastyczna 5 i ugniata ja zapomoca stempla 1 z warstwa filcu 2 tak, ze masa staje sie nieporowata.Po stwardnieniu masy plastycznej usu¬ wa sie plaszcz 10, zas naczynie 3 rozcina sie i zwija, a pozytywny model szczeki u- mieszcza sie plaska strona ku dolowi na dnie nowego zbiornika 3 z plaszczem 10.Plytke woskowa 24 tej objetosci i grubo¬ sci, jak plytka podniiehienna, umieszcza sie teraz wzdluz górnej powierzchni modelu i w polaczeniu z ta plytka woskowa 24 je¬ den lub wiecej precików 7, które moga byc przepusclazone przez czesc stwardnialej ma¬ sy plastycznej. Potem na nowo napelnia sie zbiornik masa plastyczna 5 i ugniata ja 'za¬ pomoca stempla \1 i warstwy filcowej 2.Przez to pozytywny model woskiowy miesci sie w ugniecionej masie plastycznej.W [ostatnim przykladzie przy odlewaniu plytki podniebiennej, model woskowy nie — 3 —ma moznosci poruszania sie, poniewaz spo¬ czywa ma ugniecionej stwardnialej masie plastycznej; plytka 24, z reguly cienka wzdluz krawedzi, ksztaltem odpowiada plytce podniebiennej i gdyby nie spoczywa¬ la na trwalej podstawie, to bylaby wy¬ cisnieta z formy, jakkolwiek nie podlega deformacji, podobnie jak plomba lub mo¬ stek (fig. 1 i 4), gdyby nie mogly one poru- szlac a(ie w czasie ugniatania masy pla¬ stycznej .Wynalazek nie ogranicza sie do opisa¬ nych i podanych na rysunku wykonan, mo¬ ze tez w wielu szczególach miec rózne od¬ miany, posiadajace cechy wskazane powy¬ zej. PL