Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75331 W- 21H2,36/14 MKP H04m7/00 BIBLIOTMKAl Twórcywynalazku: Marian Zientalski, Kazimierz Jankowski, Elzbieta Kasprowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Uklad przyspieszajacy proces regulacji dla teletransmisyjnych urzadzen automatycznej regulacji poziomu sterowanych wielostanowym licznikiem rewersyjnym Przedmiotem wynalazku jest uklad przyspieszajacy proces regulacji dla teletransmisyjnych urzadzen automatycznej regulacji poziomu sterowanych wielostanowym licznikiem rewersyjnym.Znane dotychczas rozwiazania ukladu przyspieszajacego proces regulacji, opracowane dla liczników konwencjonalnych, wykorzystuja dodatkowe generatory impulsów, albo przekompensowany dzielnik oporo- wo-pojemnosciowy. W przypadku zastosowania generatorów impulsów przyspieszenie procesu regulacji uzyskuje sie w wyniku wprowadzenia dodatkowych impulsów pradowych w obwód pradu grzejnego termistora regulacyj¬ nego, w chwili pojawienia sie uskoku pradu grzejnego. Wysokosc tych impulsów dobiera sie tak, aby w chwili zakonczenia czasu trwania impulsu, opornosc termistora byla równa opornosci odpowiadajacej stanowi ustalone¬ mu w przypadku braku impulsu przyspieszajacego. Wykorzystanie przekompensowanego dzielnika oporowo-po- jemnosciowego umozliwia natomiast odpowiednie formowanie uskoku pradu grzejnego.Opisane rozwiazania nie nadaja sie do wykorzystania przy realizacji urzadzen automatycznej regulacji poziomu, sterowanych wielostanowym licznikiem rewersyjnym.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu przyspieszajacego proces regulacji dla teletransmisyjnych urzadzen automatycznej regulacji poziomu, sterowanych wielostanowym licznikiem rewersyjnym.Cel ten zostal osiagniety przez dolaczenie do jednego wyjscia ukladu kolektorów jednej pary przeciw¬ stawnych tranzystorów wyjsciowych a do drugiego wyjscia kolektorów drugiej pary przeciwstawnych tranzysto¬ rów wyjsciowych. Bazy tranzystorów tego samego typu obu par polaczone sa ze soba i dolaczone przez oporniki odpowiednio do kolektorai emitera tranzystora wejsciowego, którego baza stanowi wejscie impulsów taktowych.Pomiedzy emiter i kolektor dwóch tranzystorów róznego typu jednej i drugiej pary przeciwstawnych tranzystorów wyjsciowych wlaczone sa pierwsze oporniki R1 a miedzy kolektor i emiter pozostalych dwóch tranzystorów obu par wlaczone sa oporniki R2 o wartosci róznej od wartosci pierwszych oporników R1. Wejscia ukladu stanowia bazy dwóch przeciwstawnych tranzystorów blokujacych, których kolektory sa dolaczone odpowiednio do obu tranzystorów wyjsciowych tego samego *ypu.Korzysci techniczne wynikajace ze stosowania wynalazku polegaja na mozliwosci wykorzystania wielostanowego licznika rewersyjnego w urzadzeniu dyskretnej automatycznej regulacji poziomu opfa^wanym2 75 331 dla teletransmisyjnych systemów wielokrotnych o duzej krotnosci. Zastosowanie tranzystorowego ukladu bezstykowego wielostanowego licznika rewersyjnego, który niezaleznie od pojemnosci zliczania zawiera tylko trzy tranzystory, prowadzi do powaznego zmniejszenia liczby elementów, zapewnia duza prostote ukladu i pewnosc pracy.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia schemat ideowy ukladu przyspieszajacego proces regulaqi, a fig. 2 - przebiegi napiec i pradu grzejnego w funkcji czasu.Jak pokazano na fig. 1 emiter tranzystora wejsciowego Tl jest polaczony poprzez opornik z kolektorem tranzystora blokujacego T2, a przez drugi opornik z kolektorem drugiego przeciwstawnego tranzystora blokuja¬ cego T3. Baza tranzystora wejsciowego T1 stanowi wejscie impulsów taktowych, natomiast baza tranzystora blokujacego T2 stanowi pierwsze wejscie I ukladu, do którego doprowadza sie sygnal z bramki odejmowania licznika rewersyjnego, a sygnal z bramki dodawania tego licznika doprowadza sie do bazy drugiego tranzystora blokujacego T3, stanowiacej drugie wejscie II ukladu. Do pierwszego wyjscia III ukladu dolaczone sa kolektory jednej pary tranzystorów przeciwstawnych T4 i T5, a do drugiego wyjscia IV dolaczone sa kolektory drugiej pary przeciwstawnych tranzystorów wyjsciowych T6 i T7. Emitery tranzystorów wyjsciowych T4 i T6 oraz tranzysto¬ ra blokujacego T2 sa polaczone pomiedzy soba i dolaczone do ujemnego bieguna zródla zasilania — Uz.Natomiast emitery tranzystorów wyjsciowych T5 i T7 i tranzystora blokujacego T3 sa równiez polaczone pomiedzy soba i dolaczone do dodatniego bieguna zródla zasilania +UZ. Pomiedzy emiterem i kolektorem tranzystorów wyjsciowych T4 iT7 wlaczone sa pierwsze oporniki R1, zas miedzy emiterem a kolektorem tranzystorów wyjsciowych T5 i T6 wlaczone sa drugie oporniki R2. Bazy tranzystorów wyjsciowych T4 i T6 sa polaczone ze soba i dolaczone do kolektora tranzystora blokujacego T2, natomiast bazy tranzystorów wyjscio¬ wych T5 i T7 polaczone sa równiez ze soba i doprowadzone do kolektora tranzystora blokujacego T3. Zasada dzialania ukladu jest nastepujaca. Przy zablokowaniu licznika rewersyjnego tranzystory blokujace T2iT3sa wysterowane do nasycenia i zwieraja bazy tranzystorów wyjsciowych T4 i T6 oraz tranzystorów wyjsciowych T5 iT7.Na pierwszym i drugim wyjsciu III i IV nie wystepuja zmiany potencjalów. Po otwarciu bramki dodawania licznika rewersyjnego tranzystor blokujacy T2 nie zmienia stanu, natomiast tranzystor blokujacy T3 zostaje zablokowany i doprowadzony do bazy tranzystora wejsciowego T1 impuls taktowy powoduje wysterowanie do nasycenia tranzystorów wyjsciowych T5 i T7. Na pierwszym wyjsciu III pojawia sie wówczas impuls dodatni o amplitudzie Ux a na drugim wyjsciu IV — impuls dodatni o amplitudzie U2. Ckzas trwania impulsów jest równy czasowi trwania impulsu taktowego. Amplitudy i)x i U2 impulsów sa proporgonalne do dzielników oporowych utworzonych z oporników R1 i R2, przy czym Uj nie jest równe U2.Pierwsze wyjscie III polaczone jest z wejsciem dodawania licznika rewersyjnego a drugie wyjscie IV ukladu polaczono jest z wejsciem odejmowania tego licznika. Napiecie wyjsciowe licznika rewersyjnego u steruje praca elementu regulujacego, którym w przypadku urzadzen automatycznej regulacji poziomu dla systemów o duzej krotnosci jest termistor. Wielkosc pradu podgrzewajacego termistorjest proporcjonalna do napiecia wyjsciowego licznika rewersyjnego. Przednie zbocze impulsu z pierwszego wyjscia III powoduje wzrost napiecia na wyjsciu licznika rewersyjnego o wartosci A U^ proporgonalna do amplitudy Uj. Tylne zbocze impulsu z drugiego wyjscia IV powoduje zmalenie napiecia na wyjsciu licznika o wartosci AU2, proporcjonalna do amplitudy U2. .Przyrost napiecia na wyjsciu licznika rewersyjnego po zakonczeniu impulsu taktowego wynosi 6u = AUj — AU2.Otwarcie bramki odejmowania licznika rewersyjnego przy jednoczesnym zablokowaniu bramki dodawania powoduje zatkanie tranzystora blokujacego T2 i wysterowanie przeciwstawnego tranzystora blokujacego T3.Doprowadzenie impulsu taktowego do bazy tranzystora wejsciowego T1 powoduje wysterowanie do nasycenia tranzystorów wyjsciowych T4 i T6, natomiast tranzystory wyjsciowe T5 i T7 pozostaja zablokowane. Na pierwszym wyjsciu III pojawia sie impuls ujemny o amplitudzie U2 a na drugim wyjsciu IV impuls ujemny o amplitudzie U1# Przednie zbocze impulsu z drugiego wyjscia powoduje zmalenie napiecia na wyjsciu licznika rewersyjnego o wartosci AUX a tylne zbocze impulsu z pierwszego wyjscia III powoduje wzrost napiecia na wyjsciu licznika rewersyjnego o wartosc AU2. Zmiana napiecia na wyjsciu licznika po zakonczeniu impulsu taktowego równajest -Stj = -A U x —AU2.Przyrosty napiec na wyjsciu licznika rewersyjnego powoduja zmiany pradu grzejnego termistora a tym samym przyspieszaja proces regulacji.Pokazany na fig. 2 diagram A przedstawia ciag impulsów taktowych, diagram B — impulsy na pierwszym wyjsciu III ukladu, diagram C-impulsy na drugim wyjsciu IV ukladu a diagram D-impulsy napieciowe licznika rewersyjnego, przy czym Ui oznacza ampli*^ impulsu na pierwszym wyjsciu, U2, —amplitude na drugim wyjsciu, AUj wartosc proporcjonalna do amplitudy ULl AU2 wartosc proporcjonalna do amplitudy U2, 577 przyrost napiecia na wyjsciu licznika rewersyjnego po zakonczeniu impulsu taktowego a Uz napiecie zasilania.75 331 3 PL PL