Pierwszenstwo: •Zgloszenie ogloszono: 31,05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75327 KI. 35b, 23/88 MKP B66c 23/88 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Pelsklii biczypupolHii Lidiwi| Twórcywynalazku: Czeslaw Ochwat, Andrzej Skolozdra Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Mechaniczne „Labedy" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Gliwice (Polska) Samoczynny ogranicznik hydrauliczny wysiegu wysiegnika lub ogranicznik obrotu Przedmiotem wynalazku jest samoczynny ogranicznik hydrauliczny minimalnego lub maksymalnego wysiegu wysiegnika, zurawia czy koparki badz ogranicznik obrotu, wokól przegubu laczacego wysiegnik z rama maszyny roboczej lub nadwozie z rama, a napedzanych hydraulicznie.Znane urzadzenia hydrauliczne ograniczajace ruch wysiegnika maszyn roboczych oparte sa na zasadzie dzialania rozdzielaczy, w których mechaniczny impuls, od zderzaka lub krzywki przesuwa tloczek, a ten odcina doplyw lub odplyw cieczy, z cylindra hydraulicznego. Przy bardziej zlozonym programie pracy zurawia, tego rodzaju ograniczniki, wymagaja skomplikowanego systemu zderzaków lub krzywek oraz fachowej wiedzy do ich nastawiania - co uwaza sie za wade tych urzadzen.Celem wynalazku jest stworzenie ogranicznika hydraulicznego wysiegu wysiegnika i ogranicznika obrotu o dzialaniu samoczynnym, którego nastawienia fabrycznego nie mozna zmienic w czasie eksploatacji. Jako zada¬ nie techniczne postawiono sobie skonstruowanie ogranicznika hydraulicznego wysiegu wysiegnika i ogranicznika obrotu bez zderzaków.Cel i zadanie techniczne zostaly wedlug wynalazku osiagniete dzieki temu, ze samoczynny ogranicznik hydrauliczny wysiegu wysiegnika lub ogranicznik obrotu wykonany jest w zlaczu obrotowym, poprzez które doprowadza sie i odprowadza ciecz np. z cylindra hydraulicznego, a wyposazony jest w zawór zwrotny, którego gniazdo zaworowe znajduje sie w czesci nieobrotowej, a element zamykajacy w czesci obrotowej zlacza, przy czym zaleznie od sposobu polaczenia przewodu wyprowadzonego z czesci ruchomej zlacza z komora tloczys- kowa lub beztloczyskowa cylindra hydraulicznego moze stanowic ogranicznik hydrauliczny minimalnego lub maksymalnego wysiegu lub odpowiednio minimalnego czy maksymalnego obrotu. Ponadto przez to, ze ogranicz¬ nik wyposazony jest w pomocniczy kanal polaczony przewodem z zaworem sterowanym mozliwe jest wyprowa¬ dzenie wysiegnika z polozenia ograniczonego samoczynnym ogranicznikiem lub zmiana kata obrotu.Jak z powyzszego wynika cel i zadania techniczne zostaly spelnione, bowiem odciecie odplywu lub do¬ plywu cieczy do cylindra czy silnika obrotowego nastepuje samoczynnie, a minimalne lub maksymalne poloze¬ nie elementów ustalone jest przez producenta urzadzenia. Ponadto charakteryzuje sie ono mala iloscia elemen¬ tów, które wymagaja obslugi, a brak zderzaków lub krzywek pozwala na bezawaryjna prace tych urzadzen co ma2 75 327 swój bezposredni zwiazek z gwarantowanym bezpieczenstwem pracy maszyn roboczych wyposazonych w takie ograniczniki. Nie ulegaja one takze uszkodzeniom przez czynniki zewnetrzne poniewaz ukryte sa wewnatrz innych elementów niepodatnych na uszkodzenia.Blizej rozwiazanie wedlug wynalazku wyjasnione zostanie na przykladzie wykonania i na rysunku, który przedstawia samoczynny ogranicznik wysiegu wysiegnika w przekroju wzdluz osi czesci nieobrotowej zlacza obrotowego.Jak widac na rysunku samoczynny ogranicznik minimalnego wysiegu wysiegnika sklada sie z nieobrotowej osi 1, w której wydrazony jest wzdluznie kanal doprowadzajacy ciecz 2, kanal odprowadzajacy ciecz 3 i kanal pomocniczy 4. Kazdy z kanalów 2, 3, 4 polaczony jest w srodkowej czesci nieobrotowej osi 1 z kanalem promieniowym 5, 6 i 7. Na srodkowa czesc nieruchomej osi 1 nasadzone sa dwie sekcje czesci obrotowej w ten sposób, ze sekcja obrotowa 8 tworzy komore pierscieniowa dla promieniowego kanalu 5 ijest polaczona prze¬ wodem 9 z komora beztloczyskowa cylindra hydraulicznego, a sekcja obrotowa 10 tworzy komore pierscieniowa dla kanalów promieniowych 6 i 7 i jest polaczona przewodem 11 z komora tloczyskowa cylindra hydraulicz¬ nego. W sekcji obrotowej 10 umieszczona jest w slepym otworze promieniowym sprezyna 12 i kulka 13, która opiera sie drugostronnie onieobrotowa os 1. W poblizu czola nieobrotowej osi 1 kanal odprowadzajacy 3 polaczony jest przewodem ze zbiornikiem 15 a kanal pomocniczy 4 polaczony jest przewodem ze sterowanym zaworem odcinajacym 14 i zbiornikiem 15.Podczas opuszczania wysiegnika nastepuje obrót sekcji obrotowej 8 i 10 wzgledem nieobrotowej osi 1* Ciecz z komory tloczyskowej przeplywa przez sekcje obrotowa 10 do kanalu promieniowego 6 nastepnie do kanalu odprowadzajacego 3. Wraz z sekcja 8 i 10 przemieszcza sie kulka 13 dociskana do nieobrotowej osi 1 sprezyna 12. W ustalonym polozeniu okreslonym ustawieniem kanalu promieniowego 6, kulka 13 zakrywa jego srednice i zamyka odplyw czynnika roboczego z komory tloczyskowej unieruchamiajac przez to wysiegnik w tym polozeniu. Dla umozliwienia dalszego przekroczenia ustalonego polozenia wysiegnika np. dla transportu lub przezbrojenia wysiegnika laczy sie kanal pomocniczy 4 ze zbiornikiem 15 przez otwarcie zaworu odcinaja¬ cego 14. Wówczas ciecz znowu wyplywa z komory tloczyskowej i nastepuje opadanie wysiegnika i obrót sekcji obrotowej 8 i 10, a przez to wyprowadzenie kulki 13 z gniazda kanalu promieniowego 6. Wtedy zawór odcinaja¬ cy 14 zamyka sie a ciecz z komory tloczyskowej odplywa znowu bezposrednio poprzez kanal 6 i 3. Podnoszenie wysiegnika przez tloczenie cieczy do komory beztloczyskowej cylindra hydraulicznego, mozliwe jest w kazdym polozeniu sekcji obrotowych 8 i 10.Oczywiscie wynalazek nie jest ograniczony do przedstawionego przykladu rozwiazania lecz moze byc wykonany w innych odmianach o ile nie wykraczaja one poza istote wynalazku. Jedna z mozliwych dalszych odmian moze byc zastosowanie wynalazku dla ograniczenia optymalnego zakresu pracy znajdujacego sie pomie¬ dzy punktami ekstremalnymi czy tez do ograniczenia ruchu obrotowego innych elementów niz wysiegnik, a poruszanych cylindrem hydraulicznym lub silnikiem hydraulicznym obrotowym. PL