Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.02.1975 75090 KI. 21 c, 68/01 MKP H01h 73/00 CZYTELNIA Urzedu Poie«tGwego Nlski6| kmjpspifsj Lnuiij Twórcawynalazku: Tadeusz Kubiak Uprawniony z patentu tymczasowego: Lódzkie Zaklady Aparatury Elektrycznej „APAREL", Lódz (Polska) Wyzwalacz nadpradowy z blokada mechaniczna Przedmiotem wynalazku jest wyzwalacz nadpradowy z blokada mechaniczna, stosowany w wylacznikach pradu stalego i przemiennego.Znany i stosowany wyzwalacz nadpradowy z blokada mechaniczna jest wyposazony w dodatkowy walek ulozyskowany we wspornikach przymocowanych wkretami do korpusu wyzwalacza. Walek ten jest polaczony ze zworami czlonów elektromagnesowych za pomoca ciegien, osadzonych w uchwytach przymocowanych do walka. Na jednym z konców walka znajduje sie plytka z kolkiem. Walek jest utrzymywany w odpowiedniej pozycji za pomoca pierwszej naciagowej sprezyny srubowej, przymocowanej do plytki i do jednego ze wsporni¬ ków. Wspornik ten jest zaopatrzony w bolec, na którym jest ulozyskowana tarcza z ramieniem zabierajacym, wywierajacym nacisk na dzwignie wyzwalajaca za pomoca drugiej naciagowej sprezyny srubowej i z wystepem opierajacym sie o kolek umocowany w plytce.Niedogodnoscia powyzszego wyzwalacza jest skomplikowana konstrukcja blokady mechanicznej, która nie zapewnia duzej niezawodnosci dzialania.Inna niedogodnoscia wyzej opisanego urzadzenia sa duze wymiary obrysowe wyzwalacza, które uniemozliwiaja miniaturyzaqe wylacznika.Nastepna niedogodnoscia tego mechanizmu jest dosc duza ilosc elementów, które tworza blokade.Utrudnia to w znacznym stopniu montaz wyzwalacza.Jeszcze inna niedogodnoscia jest trudna regulacja czlonów elektromagnesowych znanego wyzwalacza, poniewaz walek dodatkowy jest umieszczony w poblizu uchwytów regulacyjnych tych czlonów.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych niedogodnosci, a zadaniem opracowanie blokady mechanicz¬ nej o prostej budowie, zapewniajacej duza niezawodnosc dzialania.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety dzieki temu, ze wyzwalacz ma obrotowa plytke blokujaca, której górne ramie wywiera nacisk za pomoca elementu sprezystego na ruchomy sworzen, umieszczony na drodze przemieszczania sie dzwigni wyzwalajacej wyzwalacza, a dolne ramie lezy w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny poruszania sie wystepu dzwigni drugiej wolnego sprzegla wylacznika i przecinaja.Z obrotowa plytka blokujaca jest polaczony rozlacznie ruchomy bolec odblokowujacy.2 7B090 Ruchoma plytka blokujaca jest równolegla do dzwigni wyzwalajacej wyzwalacza, a ruchomy sworzen jest do niej prostopadly.Ruchomy sworzen w kilku miejscach swej dlugosci posiada rózna wysokosc w stosunku do swej osi podluznej.Zaleta wyzwalacza nadpradowego z blokada mechaniczna wedlug wynalazku jest prosta konstrukcja, która zapewnia duza niezawodnosc dzialania.Druga zaleta urzadzenia zgodnego z wynalazkiem sa male wymiary obrysowe wyzwalacza, umozliwiajace miniaturyzacje wylaczników.Nastepna zaleta wyzwalacza wedlug wynalazkujest mala ilosc elementów tworzacy cli blokade mechanicz¬ na. Ulatwia to bardzo znacznie montaz wyzwalacza.Dodatkowa zaleta nowego wyzwalacza jest latwa regulacja czlonów elektromagnesowych wynikajaca z braku dodatkowych elementów w poblizu tych czlonów.Wynalazek zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wyzwalacz od strony mechanizmu wolnego sprzegla, a fig. 2 przedstawia wyzwalacz w przekro¬ ju poprzecznym.We wsporniku 1 mechanizmu wolnego sprzegla jest osadzona obrotowo, za pomoca kolka specjalnego 2, plytka blokujaca 3 tak, ze jest ona równolegla do dzwigni wyzwalajacej 4. W korpusie 5 i we wsporniku 1 jest wykonany otwór, w którym jest umieszczony ruchomy sworzen 6. Na sworzniu tym znajduje sie naciskowa sprezyna srubowa 7, która wywiera nacisk na ten sworzen i dazy do wyciagniecia go ze wspornika 1. Sworzen ruchomy 6 jest zabezpieczony przed wysunieciem sie ze wspornika 1 za pomoca pierscienia sprezystego 8, wlozonego w kaiialek wykonany w tym sworzniu. W czesci sworznia ruchomego 6 wystajacej ze wspornika 1, na pewnej jego dlugosci, jest wykonane podtoczenic tak, ze posiada on w tym miejscu mniejsza srednice. Ponadto sworzen ruchomy 6 jest tak umocowany, ze lezy on na drodze przemieszczania sie dzwigni wyzwalajacej 4 i jest do niej prostopadly.Górne ramie ruchomej plytki blokujacej 3 wywiera nacisk na ruchomy sworzen 6 za pomoca sprezyny skretowej 9, której koniec spoczywa w kanalku wykonanym w tym ramieniu. Dolne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 lezy w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny poruszania sie wystepu lOa dzwigni drugiej 10 ¦ mechanizmu wolnego sprzegla wylacznika i przecina ja. W górnej czesci obrotowej plytki blokujacej 3 znajduje sie otwór w którym jest umieszczony koniec ruchomego bolca odblokowujacego 11. Bolec ten jest przymoco¬ wany do korpusu 5 za pomoca uchwytu 12. Na bolcu tym jest osadzona naciskowa sprezyna srubowa 13, która sluzy do cofniecia bolca odblokowujacego 11 do polozenia wyjsciowego, po nacisnieciu przycisku 14, umocowa¬ nego na bolcu odblokowujacym 11 przez obsluge. Nakretki 15 przeznaczone sa do regulacji strzalki ugiecia naciskowej sprezyny srubowej 13. Ruchomy bolec odblokowujacy 11 jest zabezpieczony przed wypadnieciem z uchwytu 12 przez pierscien sprezysty 16 wprowadzony w kanalek wykonany w tym bolcu.Z górnym ramieniem ruchomej plytki blokujacej 3 styka sie popychacz 17 miniaturowego zestyku pomocniczego 18, który jest przymocowany do korpusu 5, Wyzwalacz z blokada mechaniczna wed lug wynalazku dziala w sposób nizej opisany.W przypadku wystapienia zwarcia w sieci elektrycznej chronionej wylacznikiem zaopatrzonym w wyzwa¬ lacz wedlug wynalazku, nastepuje zadzialanie jednego lub kilku czlonów elektromagnesowych i duze,wychylenie sie dzwigni wyzwalajacej 4 wyzwalacza. Powoduje to usuniecie sie wystepu tej dzwigni z drogi przemieszczania sie dzwigni pierwszej wolnego sprzegla. Wówczas dzwignia ta, dzieki energii zgromadzonej w elemencie sprezystym na nia dzialajacym, obraca sie i uderza w dzwignie druga 10 wolnego sprzegla, powodujac jej obrót.Rolka umocowana w tej dzwigni usuwa sie z drogi przemieszczania sie dzwigni wyzwalajacej zamek, co powoduje wyzwolenie energii mechanicznej w nim zawartej i rozwarcie styków wylacznika.Miedzy rozdzielony¬ mi stykami zapala sie luk elektryczny, który jest gaszony w komorach gaszeniowych. Wylacznik znajduje sie w stanie wylaczonym.Razem z obracajaca sie dzwignia druga 10 wolnego sprzegla, obraca sie równiez jej wystep 10a, który oddala sie od czesci wspornika 1 przylegajacej do korpusu 5.Jednoczesnie, obracajaca sie dzwignia wyzwalajaca 4 wyzwalacza przesuwa ruchomy sworzen 6 tak, ze podtoczona jego czesc o mniejszej srednicy w pewnym momencie znajdzie sie pod górnym ramieniem obrotowej plytki blokujacej 3. Wówczas plytka ta, pod wplywem nacisku sprezyny skretowej 9, obróci sie w kierunku ruchu wskazówek zegara o pewien kat, wynikajacy z róznicy promienia zewnetrznego i promienia w miejscu podtoczenia sworznia ruchomego 6. Dzieki temu dolne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 zostaje umieszczone w miejscu, które uprzednio zajmowal wystep 10a dzwigni drugiej 10 wolnego sprzegla. Równoczesnie popychacz 17 opada w dól i nastepuje zwarcie styków miniaturowego zestyku pomocniczegj 18. Na pulpicie f sterowniczym zapala sie lampka sygnalizujaca stan zwarcia w sieci elektrycznej.75 090 3 Po wylaczeniu przez wylacznik pradu zwarcia, dzwignia wyzwalajaca wraca do pierwotnego polozenia.Natomiast sworzen ruchomy 6, pomimo powrotnego dzialania naciskowej sprezyny srubowej 7, nie moze wrócic do pierwotnego polozenia, poniewaz górne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 w dalszym ciagu znajduje sie wpodtoczeniu tego sworznia. Równiez dolne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 w dalszym ciagu zajmuje polozenie blokujace wystep 10a dzwigni drugiej 10 wolnego sprzegla.Umozliwia to wprawdzie naciagniecie sprezyny skretowej pierwszej dzwigni wolnego sprzegla i zaczepienie jej o wystep dzwigni wyzwalajacej wyzwalacza, lecz nie pozwala na powrót rolki dzwigni drugiej 10 wolnego sprzegla do polozenia pierwotnego i przytrzymanie dzwigni wyzwalajacej zamka wylacznika. Uniemozliwia to powtórne nazbrojenie zamka wylacznika.Po usunieciu zwarcia w sieci elektrycznej, obslugujacy naciska przycisk 14. Bolec odblokowujacy 11 cisnie na obrotowa plytke blokujaca 3 i powoduje jej obrót w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, o pewien kat. Wówczas górne ramie tej plytki wychyla sie ku górze i wychodzi zpodtoczenia wykonanego w sworzniu ruchomym 6. Sworzen ten zostaje odblokowany i wskutek dzialania naciskowej sprezyny srubowej 7 cofa sie i wraca do pierwotnego polozenia charakteryzujacegp sie tym, ze pierscien sprezysty 8 opiera sie o wspornik 1. W tym czasie popychacz 17 porusza sie do góry i rozwiera styki miniaturowego zestyku pomocniczego 18. Lampka sygnalizacyjna gasnie.Po cofnieciu palca reki obslugujacego z przycisku 14 wystepuje stan wyzwalacza nizej opisany. ' Górne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 opiera sie o czesc sworznia ruchomego 6 o wiekszej srednicy.Miniaturowy zestyk pomocniczy 18 jest rozwarty. Dolne ramie obrotowej plytki blokujacej 3 dzieki jej obrotowi w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, powedrowalo ku dolowi. Umozliwia to powrót wystepu 10a dzwigni drugiej 10 wolnego sprzegla do polozenia pierwotnego charakteryzujacego sie tym, ze opiera sie on o czesc wspornika 1 przylegajaca do korpusu 5. Dzieki temu rolka dzwigni drugiej 10 wolnego sprzegla równiez wraca do polozenia pierwotnego i zostaje umieszczona na drodze przemieszczania sie dzwigni wyzwalajacej zamka wylacznika.Umozliwia to powtórne nazbrojenie zamka wylacznika. W przypadku wystapienia przeciazenia w sieci elektrycznej, chronionej wylacznikiem z wyzwalaczem wedlug wynalazku, dzialaja czlony termiczne. Moga one spowodowac wylaczenie wylacznika, lecz nie moga spowodowac zadzialania mechanizmu blokady, poniewaz sworzen ruchomy 6 znajduje sie w dosc znacznej odleglosci od dzwigni wyzwalajacej wyzwalacza, a do wyzwolenia zamka wylacznika wystarcza niewielkie wychylenie sie tej dzwigni. Do zadzialania mechanizmu blokady jest potrzebne duze wychylenie sie dzwigni wyzwalajacej wyzwalacza. Takie wychylenie zapewniaja -jedynie wyzwalacze elektromagnesowe. PL PL