Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 07.05.1975 74891 KI. 31bi,15/34 MKP B22c 15/34 Twórca wynalazku: Walerian Solinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Dolnoslaskie Zaklady Metalurgicz¬ ne „DOZAMET" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Nowa Sól (Polska) Maszyna formierska, zwlaszcza o napedzie pneumatycznym, zawierajaca zespól wstrzasajacy Niniejszy wynalazek dotyczy maszyny formier¬ skiej, zwlaszcza o napedzie pneumatycznym, zawie¬ rajacej zespól wstrzasajacy, przeznaczonej glów¬ nie do zageszczania masy formierskiej przy wy¬ konywaniu form odlewniczych.Znane formierki pneumatyczne z zespolem wstrzasajacym, zwlaszcza formierki do jednoczes¬ nego wstrzasania i prasowania o drganiach amor¬ tyzowanych, sa tak skonstruowane, ze zmiana obciazenia roboczego w stosunku do obciazenia znamionowego powoduje pogorszenie ich paramet¬ rów technicznych, przede wszystkim zas tzw. wskaznika energii uderzen wyzwalanej z jednostki objetosci sprezonego powietrza. Formierki te, w przeciwienstwie do dawniej stosowanych formie¬ rek z zaworowym rozrzadem powietrza, maja roz¬ rzad tlokowy, który obok niewatpliwych zalet ma te istotna wade, ze nie pozwala regulowac obcia¬ zenia optymalnego (dla konkretnego typu for¬ mierki) w funkcji obciazenia roboczego. Fakt ten zmusza niejednokrotnie do szukania kompromisu miedzy udzwigiem stolu roboczego formierki a wytrzymaloscia oprzyrzadowania odlewniczego, naj¬ czesciej jednak prowadzi do przeciazenia formier¬ ki i pogarszania wyników jaj pracy.W celu usuniecia tych wszystkich wad, posta¬ wiono zadanie opracowania takiej formierki, która przy dotychczasowej lub nieco zmienionej konstrukcji posiadalaby wiekszy udzwig z równo¬ czesnym rozszerzeniem jego optymalnych granic. 2 Zgodnie z wynalazkiem, zadanie to rozwiazano przez wprowadzenie regulowanego ukladu wspo¬ magajacego zespól wstrzasajacy, zbudowanego w ten sposób, ze ze znanych trzpieni prowadzacych 5 — stanowiacych zabezpieczenie stolu roboczego przed obrotem — uczyniono tloczyska, których górne konce w najprostszym wykonaniu umiesz¬ czono luzno (rozlacznie) w odpowiednich gniazdach w stole roboczym, a konce dolne polaczono z tlo- 10 kami cylindrów wspomagajacych, przy czym prze¬ strzenie robocze pod tymi tlokami polaczono z sie¬ cia sprezonego powietrza korzystnie poprzez zna¬ ny zawór redukcyjny i zawór szybkiego dzialania (membranowy, szybkorozdzielczy suwakowy itp.), 15 który jest sterowany impulsem doprowadzanym najlepiej z przestrzeni roboczej pod tlokiem wstrzasajacym i/lub impulsem doprowadzanym np. z pulpitu sterowniczego lub wprost z sieci sprezonego powietrza — poprzez zawór drogowy to przekazujacy tylko jeden z tych impulsów do wspomnianego zaworu szybkiego dzialania.Takie rozwiazanie usuwa w sposób najprostszy wady wystepujace w formierkach dotychczas sto¬ sowanych, poniewaz nie wymaga zadnych zmian 2* w ich konstrukcji, lecz ogranicza sie jedynie do wprowadzenia najprostszych, stosunkowo tanich i latwo osiagalnych elementów techniki silowej i automatyki.Przyklad wykonania wynalazku jest blizej so przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przed- 74 80174891 stawia schematycznie formierke amortyzowana do zageszczania masy formierskiej w skrzynce za dó-;, moca wstrzasania i/lub prasowania, a fig. 2 — przebieg zmian cisnienia powietrza w komorze ro¬ boczej zespolu wstrzasajacego formierki z fig. 1.Formierka amortyzowjana o ogólnie znanej bu¬ dowie i dzialaniu — zlozona z korpusu 1 i umiesz¬ czonego w nim zespolu wstrzasajaco-prasujacego, zawierajacego tlok prasujacy 2 oraz tlok wstrza¬ sajacy 3 ze stolem roboczym 4, umieszczony w* amortyzatorze 5 osadzonym na poduszce powietrz¬ nej lub np. na sprezynjie 6 — ma dwa cylindry pneumatyczne 7, sztywnie przymocowane do uch korpusu 1. Tloczyska 8: tych cylindrów stanowia zabezpieczenie stolu 4 przed obrotem i sa z nim polaczone luzno, a u dolu zakonczone tlokami 9.Przestrzenie robocze A pod tlokami 9 sa polaczo¬ ne przewodami 10 z doprowadzeniem sprezonego powietrza P — poprzez zawór szybkiego dziala¬ nia (rozdzielczy) 11 i zawór redukcyjny 12,-miedzy którymi jest zainstalowany manometr 13. Ponadto zawór 11 jest od strony doprowadzenia impulsu X lub Y polaczony przewodem 14 z zaworem dro¬ gowym 15, a ten ostatni — z przestrzenia robo¬ cza B pod tlokiem 3 za pomoca rurki 16, kanalu 17 oraz przewodu 18 i np. z nie uwidocznionym na rysunku pulpitem sterowniczym za pomoca przewodu 19. Przestrzen C w tloku 3 jest w zna- 10 15 20 25 tosc ~ optymalna, a wiec przeciazajacym formier¬ ke, kornpenspje sie tloczyskami 8 cylindrów 7, do których doprowadza sie sprezone powietrze o od¬ powiednim cisnieniu, wyregulowanym za pomoca zaworu 12 i manometru 13. Nastepnie otwiera sie wlot sprezonego powietrza, które wypelnia prze¬ strzen B poprzez kanal 20, przestrzen C oraz ka¬ naly 21, 22 i 23. Wzrost cisnienia w tej przestrze¬ ni zmusza tlok 3 do unoszenia sie wraz z obcia¬ zonym stolem' 4 oraz do obnizania sie amortyza¬ tora 5. W tym samym czasie impuls X o cisnie¬ niu Pr przesterowuje zawór 11 w polozenie ro¬ bocze, a wprowadzane do przestrzeni A cylindrów 7 sprezone powietrze wywoluje w tloczyskach 8 odpowiednie sily uzupelniajace, skierowane rów¬ niez ku górze; Po rozlaczeniu sie kanalów 21, 22 i 23, a tym samym przerwaniu doplywu sprezonego powietrza do komory B, dolna krawedz poruszajacego sie ku górze tloka 3 odslania w pewnym momencie ka¬ naly 24; w tym momencie przestrzen B gwaltow¬ nie sie odpowietrza poprzez kanaly 24 i 25, a za¬ wór 11 — przy zanikajacym impulsie X — wraca d,o polozenia wyjsciowego, w którym laczy prze¬ strzenie A cylindrów 7 z atmosfera. Teraz ob¬ ciazony stól 4 spada pod dzialaniem sil grawita¬ cji do pozycji wyjsciowej, a wraz z nim opadaja tloczyska 8 z tlokami 9, zas amortyzator 5 — roz¬ ny sposób polaczona poprzez kanal 20 • z dppro- pedzany energia napietej sprezyny 6 — unosi sie wadzeniem sprezonego powietrza (sterowanego równiez z pulpitu), a poprzez kanaly 21, 22, 23, 24 i 25 z atmosfera. Przestrzen D pod tlokiem 2 jest laczona z doprowadzeniem sprezonego powietrza lub atmosfera poprzez kanal 26. Pozostale ozna¬ czenia szczególów na rysunku sa znane i nie wy¬ magaja blizszych objasnien.Podczas operacji wstrzasania cisnienie powietrza Pr w przestrzeni B pod tlokiem 3 zmienia sie w sposób uwidoczniony na fig. 2a, przy czym wyr kres zmian tego cisnienia ograniczono tylko do czasu t odpowiadajacego okresowi T dla jednego (pelnego) wstrzasu. W tym samym okresie T stól roboczy 4 wraz z tlokiem 3 odbija sie od plasz¬ czyzny zderzen w góre na wysokosc hs, zas amor¬ tyzator 5 w dól na glebokosc jha, co uwidocznio¬ no na fig. 2b.W przypadku jednoczesnego wstrzasania i praso¬ wania skok tloka 3, wskutek zablokowania • stolu 4 miedzy tlokiem 2 a nie. uwidoczniona na rysun7 ku glowica dociskowa,, spada do zera, zas skok amortyzatora 5 sprowadza sie co najmniej .do dlu¬ gosci drogi napelniania .przestrzeni B,. stanowia^ ,,, cej róznice wysokosci pomiedzy poziomem kanar lów 24 a poziomem najnizszej krawedzi, tloka 3, jednakze przebieg zmian cisnienia powietrza .w. 55 przestrzeni B jest podobny do. przedstawionego, na fig.2a. . .., ....Opisane zmiany cisnienia powietrza Pr w-5rjrze- strzeni roboczej B wykorzystuje sie jako cyklicz¬ nie narastajacy i zanikajacy impuls X .dpstero-. 00 wania regulowanego ukladu wspomagajacego, ze¬ spól wstrzasajacy, a sposób poslugiwania, sie -tym ukladem jest nastepujacy: ustawiona na stole 4 skrzynie formierska wraz z plyta modelowa i ma¬ sa o lacznym ciezarze Ql, przewyzszajacym war- 65 Si 35 40 45 50 coraz szybciej, az do momentu zderzenia ze sto¬ lem 4. Ód tego momentu opisane czynnosci i zja¬ wiska powtarzaja sie. W czasie operacji wstrza¬ sania, jak wiadomo, plaszczyzna zderzen stolu 4 z amortyzatorem 5 powinna utrzymywac sie na stalym poziomie, nieco wyzszym od górnej krawe¬ dzi tloka 2.W przypadku operacji jednoczesnego wstrzasania i prasowania stól 4^ jak juz wspomniano, zostaje zablokowany i nie wykonuje ruchów posuwisto- zwrotnych, a -wstrzasy sa wywolywane tylko przez amortyzator 5, który dziala sam na calej drodze napelniania przestrzeni B pod tlokiem 3.Wprawdzie przebieg zmian cisnienia w tej prze¬ strzeni jest podobny do opisanego w poprzedniej operacji, lecz tutaj w czasie unoszenia tloka 2 (w eelu doprasowania. skrzyni formierskiej do glowicy dociskowej) na zawór 11 zostaje skiero¬ wany ,: impuls; Y ;o stalym cisnieniu, równym lub Wiekszym -od- maksymalnej wartosci impulsu X, wo-feec, e?ego . zawór 15 odcina w ,tym czasie do*- plyw powietrza_z przestrzeni B: do zaworu 11, a cylindry\7 wspomagaja. tylko tlok ¦&..W ramach wynalazku; mozna oczywiscie wpro¬ wadzic jeszcze rózm zmiany i uzupelnienia; mo¬ zna np. w prosty sposób przystosowac cylindry 7 do takiej .pracy, te, przy : operacji v jednoczesnego wstrzasania i prasowania beda \najpierw wspoma¬ gac #pk-prasujacy: % (podczas jego ruchu w kie¬ runkuvglowicy dociskowej^ a. po rozpoczeciu tzw. praspwstrzasu i wylaczeniu stalego impulsu Y, tzn.x zastapieniu go .zmiennym impulsem X .— amortyzator 5* W tym--ostatnim przypadku mozna równiez wspomagac prace amortyzatora 5 za po¬ moca odpowiednio umieszczonych pod tlokami 9 w cylindrach 7 wibratorów, które w kolejnej ope-74 801 racji moga sluzyc do oddzielenia wykonanej pól- formy od modelu. Tlok wstrzasowy 3 mozna oczy¬ wiscie wspomagac równiez polowicznie — przez sterowanie cylindrów 7 impulsem Y. PL PL