Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 07.05.1975 74879 KI. 49a,19/02 MKP B23b 19/02 Twórca wynalazku: Stefan Krajewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Poznanska, Poznan (Polska) Koncówka wrzeciona obrabiarki z zabierakiem Przedmiotem wynalazku jest koncówka wrzecio¬ na obrabiarki z zabierakiem, zwlaszcza obrabia¬ rek zautomatyzowanych do przedmiotów obrabia¬ nych z chwytem ksztaltowym.W obrabiarkach zautomatyzowanych do moco¬ wania materialu obrabianego w wrzecionie stosu¬ je sie tuleje zaciskowe sterowane z walu steru¬ jacego. W prostych jednooperacyjnych automatach obrabiajacych przedmioty, spotyka sie rozwiazanie, w którym koncówke wrzeciona stanowi zbierak z czescia chwytowa przystosowana do ksztaltu przedmiotu i z klem centrujacym. Centrowany w klach przedmiot napedzany jest za posrednictwem zabieraka. Wkladanie przedmiotu w szybko obra¬ cajacy sie zabierak jest utrudnione i powoduje kaleczenie powierzchni chwytowej przedmiotu, a takze szybkie zuzycie sie zabieraka. Zatrzymywa¬ nie wrzeciona na czas mocowania przedmiotu prze¬ dluza cykl obróbczy, wymaga dodatkowych ele¬ mentów sterujacych i powoduje straty energii.Straty czasu i energii wystepuja szczególnie ostro w zwiazku z krótkim cyklem obróbczym, spoty¬ kanym na jednooperacyjnych automatach.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i nie¬ dogodnosci, a zadaniem technicznym opracowanie konstrukcji wrzeciona obrabiarki z zabierakiem, która pozwala na mocowanie przedmiotów obra¬ bianych oraz ich usuwanie z zabieraka bez ko¬ niecznosci zatrzymywania wrzeciona.Cel ten osiagnieto rozwiazaniem wedlug wyna- 10 15 20 25 80 lazku, w którym w otworze koncówki wrzeciona osadzone sa: nieruchoma tuleja z wpustami na czesci czolowej, stanowiaca czesc czynna oraz obrotowy zabierak, którego czesc czolowa ma wpusty odpowiadajace wpustowi czesci czolowej tulei i stanowi czesc bierna sprzegla klowego, przy czym pomiedzy tuleja a zabierakiem znajduje sie sprezysty lacznik oraz popychacz z kulka. Czesc koncówki zabieraka wystajaca z wrzeciona ma zewnetrzna powierzchnie zakonczona stozkiem do¬ ciskanym sprezystym lacznikiem poprzez popy¬ chacz i kulke do wewnetrznej stozkowej po¬ wierzchni nieruchomej pokrywy.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze obrotowe ulozyskowanie zabieraka w otworze koncówki wrzeciona umozliwia klowe sprzegniecie go z wrzecionem na czas obróbki i samoczynnego zatrzymania na czas mocowania. Elementem ste¬ rujacym wlaczanie i wylaczanie zabieraka jest przedmiot obrabiany, dzieki czemu zabierak jest zwiazany z wrzecionem tylko wówczas, gdy znaj¬ duje sie w nim obrabiany przedmiot docisniety sila mocowania od strony kla konika. Jezeli sila ta zmaleje, to sprezyna osadzona w koncówce wrzeciona wysuwa zabierak wraz z przedmiotem w kierunku konika rozlaczajac go z wrzecionem, a nastepnie dociska zewnetrzna stozkowa po¬ wierzchnie hamujaca zabieraka do nieruchomej pokrywy. Pod dzialaniem uzyskanego ta droga momentu hamujacego, zabierak zatrzymuje sie 74 8793 74 879 4 umozliwiajac wprowadzenie w jego wyciecia chwytu przedmiotu obrabianego bez uderzen i ka¬ leczenia powierzchni.Przedmiot wedlug wynalazku uwidoczniono w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój koncówki wrzeciona posiadajacej zabierak z wewnetrznym klem centru¬ jacym, fig. 2 odmiane powyzszego rozwiazania dla zabieraka z zewnetrznym klem.W otworze koncówki wrzeciona 1 osadzone sa unieruchomiona kolkiem tuleja 2 z wpustami na czesci czolowej stanowiaca czesc czynna sprzegla oraz obrotowy zabierak 3, którego czesc czolowa równiez ma wpusty odpowiadajace wpustom w czesci czolowej tulei 2 i stanowi czesc bierna sprzegla. Pomiedzy tuleja 2 a zabierakiem 3 znaj¬ duje sie sprezysty lacznik 5 w postaci sprezyny lub gumy oraz popychacz 6 z kulka 7.Koncówka zabieraka 4 wystajaca z wrzeciona 1, ma zewnetrzna powierzchnie zakonczona stozkiem 4 dociskanym sprezystym lacznikiem 5, poprzez popychacz 6 i kulka 7, do wewnetrznej stozko¬ wej powierzchni nieruchomej pokrywy 8. Kon¬ cówka zabieraka 3( ma gniazdo o ksztalcie dosto¬ sowanym do czesci chwytowej obrabianego przed¬ miotu z wewnetrznym klem centrujacym. Odmia¬ na powyzszego rozwiazania ma gniazdo koncówki zabieraka 3 z zewnetrznym klem centrujacym.Przenoszona na zabierak 3 za posrednictwem po- pychacza 6 i kulki 7 sila wywolana lacznikiem 5 jest tak dobrana, ze uzyskany ta droga moment hamujacy jest wiekszy od momentu tarcia, któ¬ rym obracajace sie wrzeciono V dziala na wy- Fig.1 W.D.Kart. sprzeglony zabierak 3 i zatrzymuje go. Przedmiot obrabiany wprowadzony w zbiornik 3 z sila wiek¬ sza od sily sprezyny przesuwa go w kierunku sprzegla a moment tarcia od obracajacego sie 5 wrzeciona obraca zabierak i jezeli czesc chwyto¬ wa przedmiotu nie weszla dotad w wyciecia za¬ bieraka, to w tej fazie pracy moze wejsc bez ude¬ rzen, gdyz moment napedowy jest niewielki. Dal¬ szy osiowy przesuw zabieraka powoduje jego za- 10 zebienie z tuleja 2) i polaczenie go z wrzecionem. PL